Chio s
C . — S t£%) V SliiiUj S fi \3Hjl C^j£.QjL.c1jA 1 . / * <w<, . - y
/
wu .
Smithsonian
Institution
Libraries
Gift of
DR. FREDERICK M. BAYER
■_ 4]CAIVS PLINI VS MARCO SVOSALVTEM, iM&gratu e mihi q> ta diligerer libros auunculi mei leffitas: ut habere oes uefis:qu^
||fjj rafq? qui.fint oes.Fungar indicas pa&ib9 atqj et quo fint ordine feriptimotu tibi fa ip9ii£ciam.Eft.n.h3ec quoqi ftudiofisno‘iucunda cognitio: De Iaculatioe eq ucftri unus . -iuc cu pfedus alae militaret:pari igenio curae? copofuic.De uita Pompeii Secudi duo:a quo fingulariier amat9 hoc memoriae amici quafi debitumun9exoIuir.BcIIo^Germanias xxqbus oia quae cu Germanis geffimus bella collegit.lncoauitcu i Gemaia militaretffom nio monitus. Aftitit.n.eiqefcenti Drufi Neronis effigies:q Germaniae latiflime uidor ibi piit-Comendabatmemoria fua:orabatcpuc feabiniuria obliuiois aiTereret. Jitudiofi tres quos i fex uolumia ppaplitudinediuifitqbusoratore ab kunabilisinftitumpfecit.Dubii' fermonis odo (cripfit fub Nerone nouiffimis anis cu oe gen9 ftudioi^ paulo liberi9 6£ ere di9piculofu feruit* fecilTit.A fine. Aufidi Baffi.xxxi.Narurae hiftoria^.xxxvii.opus diffu fu eruditumcc tmus uariu q ipfa naturj.Miraris q> tot uoluina mulcacp i his ta fcrupulofa ho occupatus abfolueritfMagis miraberis:fi fcierisillu aliqdiu caufas aditaiTe . Decefide ano.vi.6i qnquagefmio.Mediu rcpus diftentuupeditucp q officiis maximis:q amicitia pri/
- cipu egifie.Sed erat acre ingeniudcredibile ftudiusfuma uigilatia.Lucubrare a uulcanali/ bus ici£iebat:no aufpicadi ca;fed ftudedi dati a node multa Hyeme ucro ab hera feptia uel cu trjdiffimeoftauaifaepe fexta.Erat fjnefoniparciffimi Nonunq et iter ipfa ftudia in flacis £ differetis. Aii luce ibat ad Vefpafianu iperatore Na ille quocp nedibus utebaf.In* de ad delegatu fibi officiu.Reuerfus dotmfqd reliquu teporis ftudiis reddebat Poft cibu f«epe que iccrdiu leue 6i facile ueteru more [umebat xftate fi qdocii iacebati fole . Liber ni > /legebat anotabat.Excerpebatqj.Nihil.n.unq legic:qdno excerperet.Dicereet folebat nui Ium cc iibru tam malumcno aliqua parte pdeffec.poft fole pleruncp frigida aqua lauaba/ tur.Deindeguffabar:dormiebatcp minimu.Moxquafi alio dieftudebat i coenae tepus.Su per hac liber legebat anotabat: 6i qdem curfim.Mcmini quenda ex amicis cu ledor quzeda pnunciaffet perpera rcuocafte:& repeti coegiffe.Huic auuculu meu dixiffeitellexarasrNe pe cu ille anuiffet.Cur ergo reuocabasr Decem aplius uerfus hac tua iterpellatoe pdidim9 T anca erat paifimonia teporis.Surgf bataeftace a lucc.Coena hyeme itra prima nodis:& tl qua aliqua lege co^gete.Hxc iter medios labores urbifqj fremitu.lnfecefTu folum balinei repus (ludiis ciebatur Cu dico balinei de interioribus loquor.Na du diftrigi^ tergif' que audiebat aliqdmuteH+didabar.In itinere quafi folutus exteris curis huic uni uacabat. Ad latus notariuscu libro & pugillaribustcuius manus hyeme manicismuniebaf’: ut necXli q dem alpericas ullu ft udiis tepus criperer.Qua efca Romae quot? fella uehebaf. Repeto me corieprn ab eo cu ambulare.porcras iquic has horas nopdere. Nam perire oe tepus arbitra bacur quod d udiis no imptiretur.Hac itentione rot ifta uolumina peregit ele&orumqj co rnentarios.clx.mihi reliquic.Opiftographos qdemminutiffimisfcriptos.Qua rarioe multi plicafhic numerus.Referebac ipfe potuilTefe cu procuraret uenderein Hifpania hos com tnetarios Lartio Licinio.cccc.milibus numumaliquato pauciores erat.None uidcitibiiC' cordati quatum icgerit.qtumfcripferionec i officiis ullis nec in amicitia principium fuilTe? Rurfes cu audis qd officioru ftudiis laboris ipenderit nec fcripfiffe fatismec legiffetqd eft „n.qd no ille aut occupatioes ipedire : aut haec iftantia no poffit efficerer* Itaq? foleo ridere cu me qda ff udiefu uodteqfi copater illiffim defidiofifimus Ego aut tm que parti publi ca :parti officia amicoru diftringut : qs ex iftis q tota uita litteris aflidet collatus illi noqft fonio & iertie deditus crubefcat.Extedi epiffola cu hoc folu qd reqrebas feribere deffinaffe quos.f-libros reliqffet.Cofido hxc tn quoqp tibi no mius gratia q ipos libros futura qte no tu ad legedos eosme^ et ad fimilealiqd elaboradu pofiut xmulatiois ffiulis excirarc.Vale pVETONSl TRANQ^VILLI IN L1BRQ DE VIRIS 1LLVSTRIBVS. y-4 \Lynius SecudusNouocomefis eqffriV militiis iduffriasfu&us peuratioes quoqp I JJfpjediffima- att?cotinuasfuma itegritateadmiftrauit JBttn liberalibus ftudiis tm opera deditrut no temere qs plura i ocio fcripferir.Itacp oia q unq cu germais gdla fur.yx.uolumibus pphedit.Ire nsilis hyftoria£:xxxvii.libros abfoluitf. Periitgades capanix.
Na cumiffenefi cla!fi peffet. 8C flagrate uefuuio ad explorad*' pprius caufasdiburnitias pte di(fc*t:nec? aducriaribus uentis remeare poffctuii pulucris ac fauille oppreffus^eft. Vel ut quida exiffimant a feruo fuooccifustquem deficiens xfl;u ut nece fibimaturaret orauerat- Hic i his liris.xx.milia icy, digna^ ex leffioe uoluminu circiter duu miliu coplex* e.prim9
at liber quafi idex.xxxvi.librcnr fequentiu eofumatione toti7 cpis:& fpes cotfnet titulcg',
BfjpMVS PLINiVS TACITO SVO SALVTJEM.
Etis ut tibi auunculi mei exif fcrib&qpo ueri7 tradere pofteris poflis.Gratias ago. Sia uideo mori eius fi celebret a te imorale gloria ee ppofira.Quauis.n.pulcherri/ rmeiruclade terra^ ut populi uc urbes memorabili calu quafi femp ui&urus occide • rit . quis lpfe pluria fer ipferit: plura tnppetuitati ei9 fcriptorutuopcacternitas addet. Eqde beatos pucoqbus deoru munere datu e aut facere fcribeda:ut feribere legeda.BeatifTimos uero qbus utrucgj.Horu 1 numero auunculus me9'& fuis libris di tuis erit.Quo libetius fu fcipio depofeo et qd iniugis.Erat imfienitclalTe^ Iperio pfens regebat . Viiii.kal.hora fere fepcia macer mea idicat ei apparere nube iufitata & magnitudie & fpe.Vfus ille folermox frigidia:gufhiuerae iaces:jftudebatcp Popofcit foleas . Afceditqj IocCkex quo maxiemira* culu illud;cofpid pcterat.Nubes di rcertu pcul di iruentib9 ex quo mote : uefuuiu poftea fuilTe cognitu e oriebaf.Cuius fimilitudine di fornrno alia res magis qua pinus expffervr. Na Idgimmo ueluc truco flatu i altu qbufda:ramis diffudcbaf.Credo di receti fpiricu eue* £b:deinfeuefcete co defiitutamt et podere fuo uida i altitudine uanefcebaocadida interi burdu fordida Qi maculofa:,put terra^ cinere uefuftuleratMagnu &ppiufq> nofcedu ut eru ditilTimo uiro uifu.Iubetliburnicia aptari.Mibi fi uenire una uelle facit copia.Refpodi ffu dere me malU:& forte ipfe qd feribere dederat.Egrediebat domo:accepit codicillos.Reti/ nere claliarii fminete piculoexterritirnauicula eius fubiacebatmec ulla nifinauibus fuga: ut fe taro discrimini eriperet orabat. Vertit ille pfi!liu:&qd ftudio animo fchoaucrat:obit maxio. Deducit quadriremesrafcedit ipfemo retiet modu.Sed multi erac.n. freques amoe nitasmrca.Laturusauxiliu pperat . Alii territi fugiut.Re&u ipfe curfu?re£fa<$ gube nacu laipiculu tenet.Adeofolitusmetu:ut'omesilliusmalis motus ois fu^urafutdepbederac oculis didaref:enotaret£^.Ia nauib9 cinis icideratrquo ppius accederexalidior di dcfior.la pumices et nigri abufhqp & fra&l Iapides.Ia uadu fubitu ruinaqj motis.littora obflatia.Co dati pauluan retro flederet:mox gubernatori ut ita faceret moneti.Fortes iqt fortuna iu uac.poponianu petc:fbbit:erat:dirimic fine medio, Na ceflm circuadis turbatifqj licorib9 maxfa re lfudif.Ibi qq nodu picula appiqte cofpicuo tn:& cu crefceret pxio farcinas cdtu Ierat r nauis i arc9fug2e:fi cotrari9 uetus refediflbt.Quo ruc auuculusme9 fccudifiioiux/ dus copledit trepidate c 6 cofolafrhortafmcq? timore ei9fua fecuritate leniit deferri i bal/ neu iubet:lotusaccubat:coenat atq? hylarisiaut qdeaeq? magnu fimilis bylari.Interi e uefu uio mote pluribo locis latilTiEe fliimaefacedia relucebanquo^ fulgur:& tenebras nodis exci piebat.Ille agrefliu ttepidatoe ignis relidof defer tafcp uillas p folitudine ardere i remedii* foniiidisdidabatiT uc fe qcci dediti qeuit ueriflTo qde fono.Na meat9 afe qillijpp aplitu dine corpis grxuior & fonatior erat ab iis q limi obiier fabat:audieb3t.Sed ara ex q zeta adi batuo ia cicre mixtifq? puicib9 oppleta furrexerac ut fi logid i cubiculo mora eet:exit9ne garec.Excitat9pcedit:fec^ pdponiao c^terifi^ q puigilar at rediditd eoe cofultat itra tedanc fubfiflaDan i apto uageif.Na crebris uaflifcj tremoribus tedamutabat:&: qfi emota fedib? fuis nuc huc nucilluc abire:aut referri indebat". Sub dio rurfus qq leuiu exeforuc^ punicui cafus metuebat q? tn malo^: collatio elegit:& apud illu qde ro rone apud alios tiorc timor uicit.Ceruicalia capitiba lpofitaliteis coftrigut.ld muimetu aduerfus icidetia fuit. Ia dies ahbi illic nox olba nodibus nigrio:defioecp qua tn faces multae uaria^ lumina foluebat . placuit egredi i littus8i ex pxlo afpicere 8i qd ia mare admitteret qd adhuc uaftu & aduer fupmaebat.Ibi fupabiedu liteu rccubas femel atejite^: frigidaaqpopofcit^ aufitqj.Deide fiamr flima^q? pnunitiapdor fulpburis alios J fuga uertut excitat illu.Innixus feruisduo bus alTurrexit:6^ flati cocedit . Vt ego cdiedor crafliore caligie fpiritu obflrudo:cIaufoc^ ftoaco qilli na lualidus &agufb& fi^cquet 1 utera efluaf erat Vbi dies reddita is ab eo que nouifTie uiderat tertio corp9 fuctu itegru illefuroptuq? ut fuerat idut9.Habit?cdpis qefce ti fimilior q defiido iteri milfieicgo & mater.Sednihil ad hyfloria.Ntc tu aliud q dc exi tu Fine ergofacia: Vnu adiiria.oia ea qb9 iterfuerat:qq? flati cu maxie uera memoratraudi erat pfecuru.Tu potiflumu excerpes. Alide.n.epidoI^alidhillonTalid amico aliud olbirs Tcriberc.Vale TERTVLLIANI IN ApOLOGETICO.
A X Lynius fecundus cu quadam puinciagereret:8{ In magiftratu plurimos xpinno^; p-J interficeret:multitudineeorumperteritusqu2efiuitde Traiano quid fadoopus efTet nuntians pter obflinatione facrificandi di ante lucanos coetus ad canendum
Hi
ftH
■:1HW
iZHHP-
'*5 Snrrjtlyc-
<Li
cuidam chrifto ut deo-.nihil apud eos reperiri. prxterea ad confoederandam difciplinam uetari ab hishomicidia:furta:adulterari:latrocinia:&:his fimilia.Ad qux commotus Tta/ ianus re fcribinhos quidem in querendos upn efle oblatos uero puniri oportere,
ITEM EX LIBRIS DE TEMpORIBVS EVSEBI1 CEASARlENSiS. p ^Lynius fecundus Nouocamenfis Orator 6C hyftoricus infignis habetur. Cuius pluri K im ingenii opera extant. periitdum inuifit uefuuium.
~CAll PLINII SECVND1 N ATVRAL1S HISTORIAE LIBER PRIMVS. B'x -
( , CAIVS pLINlVS SECVNDVS NOVOCOMENSIS. T. VESpASI ANO SVO^JS^t IsALVTEM. PRAEFATIO. ;T'" T
^—2 TBROS naturalis hjftoriae nouiciu camoenis qritiutuoru opusmatu
aPudme Pxia f&iuti licitiore^ epiftola narraref coftitui tibi iucudim'V^JX7.^C>-.J k x: T\ ( I meiparor.Sit.n.bxc tui pfatio uerillima du maxi0 cofcnfcic in patre^^c^’™ rH / Naq? tu fojebas rreas ee aliqd putare nugas: Vc obiicere moliar CatuL
lupteraneu mcu.Agnofcis 81 boccaftrcfeguerbu:llle.ruut fcis)cmuta/ J
rfm lir tis poribus fyllabis duriufculu fe fecit:qul uole&it exiftimari a uerna I
riJSM culis tuis 61 famuIis.Simul ut hac mea pcrulatia fiat:qd pxime ndfieri queftus es \ alia pcaci epiftola noftra ut in quseda a da exea.Sciatcp oes auo tecu uiuat fpium Triuphale &C ceforium ius cxeafcR coful actribunitix nofe ¥:•* r -fi
qua ex xquo tecu
at fpium Triuphale t
'T^>'
/Qjh^anto
o >*i ttdVi<ce
pdelle ttfidc poflefut ueljcs.Itaqi tu cliens i ucnaranoe rui yrtnv/ut pateat oia llla-nobis ad coledu te familiarius audatia fola fu pe. Hac ig it tibi fputabis: & in -noftra culpa tibi ignofces.per fricui facicmec tft pfcci.Ql it alia uia occurris fgens.Et logi **» J
(j£s ct fubmoues fgenii fafibus.FuIgurat f nullo unq ueiiusdida uis eloquetix tribunitiZE poteftatis facudia.Q iffiu ore patris laudas tonasf Qua.to fratris amasfOu at9 f poetica es O magna foecuditas animi.Qucadmodu quocp fratrem imitareris cxcoguafti.Scd haec qs poftet f trepidus xftfarerfubiturus fgenii tuiiudiciupfeitf JaceltiturNcqj.n.fimilis e codi |
» rio publicatiu& nofatf tibi dicatiu.Tupofle dicererqd ifta legis Ipator^Humili uulgo fer» pta fut^gricola^ opificia curbxtdeniqj ftudiopjociofis.Quid te iudicc facis. Cu hac opera cd&icere no cras ! hoc albo^Maiorc te fcieba qua ut defccfu# buc putaic.prxrcrca eft qdarTjp ««L- .v, j ; publica et erudito^ reiedo.Vtit illa &.M.T ullius exrra pcrijj fgenii alea pofitus. Et qd mi 5 ■ remur p aduocatu defedifrH^c dodbffimu oium Perfiplegere nolo.Leiiu Decimu uolc . ^ ~ ^
Quod uhoc Lucillius q pm7 pdidic ftili riafmdicedu fibfpiJtauit.Si Cicero mutuadu pfer - - rl cu de repu.fcriberet:qto nos caufati9 ab aliquo iudicc dcfedimurrScd ha:c ego mihi nuc patrocinia ademi nucupatide.Quaplurimu refert fortiaf aliqs iudiccan eligat. Muitucp ap‘
'rZ.^'~ paratus Itereft apd luitatu hofpitc St oblatu Cu apud Catone illu abitus hofte; 6i repulfis f'
taq honoribus feptis gaudete:flagratibus comitiispecunias deponeret cadidatirboc fe face rep fnocetia:qd i rebus humais fumueftet pfirebat Inde illa nobilis.M. Cicerois fufpira^ tio.Q tefalice.M.porti|aquo refproba per e re nemo audet.Cu tribunos appellaret. L.Si pio Afiatic9 iter quos erat Gracch7 hoc atteftab^f-.uel inimico iudice fe pbaii pofie. Adeo fumu qfcp caas fuas iudicc facit queeuq? elegit.Vndepuocatio appellat.T e qde i excelfifli mo huani generis faftigio pofitu fuma eloquetia fuma eruditioe pditu religiofe ad iri ct a falutatibus fcio.Euideo Imefap ter exteras fubit curarut q tibi dicanif codigna fint.Ve^r 8C l' JfZ> '-diisJafte ruftici multem getes fupplican&mofla rm falfaluat:q ndhnt thura.Nec ulli fuit fn uitio deos colere quoquomo polTet.Mex qde temeritati aceflit boc quoq^:q» leuioris ope ^ rx hos tibi dedica ui Iibellof.Na nec fgenii fut capaces qd alioqn nobis perf mediocre erar- Nec admittut exceflfus aut oratioes fermones ue aut cafus mirabilesrucl euetns uarios no ‘ T‘ alia iucuda dift u ac legetibus blada.Sterili materia rc^ na:boc e uita narraf. Et hxc fordi/
diffima fui pte ut plurimaru rep^-.aut rufticis uccabulis aut externif fmo barbaris cu hono ■ ris pfa^lioe ponedis.prxterea itereft no trita auftorib^ uiamecqpegrinari animfs expet at Nemo apud nos qde q attetaucrit.N emo apd grxeos q unus ofa ea traft aueritu uenif.Ma gna ps ft udfor u amoenitates qrimus. Qux ucro tradata aO aliis dicunf fmefe fubtilitatis obfcuris reru tenebris pmutur.Iaofa attingeda q grxci-eiecyclope^ias uocat isftfi ignota aut fcerca fgeniis fada.Alia uero ita multis pdita ut f faftidiu fmt aduda.Res ardua uetu
aaiii
'V
7
(tui);
aPfnkiri
,:u
:e:obfokt!'s nitore obfcuris luc&fafiiditis gratia : dubiis
fl T>ntij-cion ■•■
psm%3*
t&i£1
ffisnouiratedaremouisauifiorirate
•fidrioibus uero naturam:& naturae fuasola.ltac^ et noaffccutis uoluifiriabude pulchru at •que magnificu efOuide ita fetio peculiare i fiudiis cani eoru cc:q difficultatibus ui&i uri* litate iuuadi piulerut gratiae placcdi.ldcp & in aliis opibus ipfe feci:& pfiteor me mirari L i umauiSoreceleberrimu \ hyftoriaru fuaiu quas repetit ab origie urbis quoda uolumic fic ortu.Ia fibi fatis gloriaz qfitu 8L potuifPe fe deficere: ni afimus rcqespafccret ope.profedo m^mee eni populi getiu uidoris 6C Romani nomis glorias no fibi copofuiffe illadecuir.Maius me , iitu eet opis amoremo animi ca pfeuerafle & boc populo Romano pfiitifie no fibi. Viginti ‘•milia re^u dignaru cura.Quonia utait Domitius pifo. Thcfauros oportet ceno Iibrosle ftioe uoluminu circiter duu milimquoru pauca admodu fludiofi^atngunt pp fecreru ma teris ex exqfitis audorib9 cctu lclufim9 trigita fex uolumib^adiedis reb9plurimis qs aut
ignorauerat pores aut pofiea iuenerat uita.Nec dubitam9multa e£ q 6t nospt^rit.Hoies fifinn ic
.n.fum* & occupati offiriisjfubcifius teporib9 ifia cur- m9.i.nc&urnis.Ne qd noftris putes
■ i/
3 kaffni
<i*X> ‘
criTatuhcrisX)ies uobis ipedim9.Cu fono ualitudineoputam9.ud boc folo pmio ptetiq? ; f
y<srt
rr~"
du ifia(ucait.M.Varro)mufTitam9pIurib hoiis uiuius.prdfecjio-n.uita u igijiac, Qu i b9d e / caufis atqi difficultatibus nihil aufopmittere.Hoc ipfu tu pflasqd ad te fcnbimus.-Nec fi ■vL .^<7^ duria opfsihac c:fed;Jdicatu^a.Multa ualde pciofajdeo uidet qa fut replis dicata . Nos qdc «r- oes patrertefiratreq* dixuisope lufio teporu nofiifmhyfioria crfia fine Affidi Baffi.Vbi «i- queres iapride p aga firdfyf Ec alioqn fi acutu erjt-fi^eredi madareme qd abitioi dediilb ui xzzszfi*
ta iudicaret.periddliero occupacibnsjpcyfaueo cgo.& pofterrs quos fcio nobifcu dece t/F-feSZf*
^ taturos ficut ipfi fecim9 cu porib9. Argumetu hui® fioachi mei habebis;^ i his uolumibus audop^ noia ptexut.Efi.n.benignu(ut 3rbitror)Sip]cnu Jgcnfr pudoris fateri p quos pfece t
ris.-no nc plcriqp ex his quosattigrfeceruf.Sc^.n.c6ferenremeaii£l:oresdeprshedilTead/^wr/.. iuracilTimis Si pximis ueteres trafcriprosad uerbumecp nominatos. No illa uirgifiana tute ut certarent.Nd Ciceroniana fimplicitate q in libris de repu.platonis fe Comite pfi/ ' c tetur.In cofolatioe filis Crantore lquit fequor.Itc Panecium eje^fficiis. Quae uolumtna: eius edifccda no mo in manibus habeda quotridie nofiifQbndxii plx&o animi i fcelicis Tjgeniic deprehedtandi in furto m4leq|nutuifreddere.Cu:prsferti fors fiat ex ufura. Inferi peionis apud grscos mira foelicitas.CJerion lfcripfere qd uolebat intelligi fauu. AIii casras GgZuSX- amaltheas:qd copis cornu: uelut Iadis gallinaceifperare poffisin uoluminehaufiu . jamia .
mos pandeds Enchiridion pinachidbn lfcriptioesjap quas" uadirr^iiudefe|ri pofiit.Atcu fx\7Z:.b ^rr“' i rravueris dii deaecp q nihil injuedio xucnies.Nofti crafTibres/atiqifatuexeploru artiucj:;q / .
facetiflimJ:lLicubration^i’cunt.Vt qui ait Bibaculus eram uocabaepatomjmus afierir.^^p Varrp^in fatyris fuis fufiulit Bi fiexibllfa7 Apud grscos defit nugari Diodorus: & brblio/C/^V ■f "'j' thecS hyTVoriam fuam lfcripfir.Appion quidjimgramaticus hic que Tyberius Gefar cym HV" Avi balum mundi uocabat:quoniam publicae famse tympanumpotius uideri pofieniiitortalita te donari a fefcripfitrad quos aliquacomponebat. Mc uero no pernitet nullum fefiiuio/ rem excogitafTe tftuIum.Et ne in totum uidear graecos infedari:ex ill<Ds nos uelim lcclligt pingien conditoribus:quos in libellis^his inuenies abfoluta opera:& illaquoc^ qus miran / v**
dfo no fatiamur.-pendenti titulo infcripfifTe.Vtappelles faciebat:aut PoJidctus tanqua in choata femper arte & imperfeda utcotra iudicio^ uarietates fupereftet artihcijf regrefTus adueniam uelut emendaturo quicquid defidcrarctur fr no effet fterceptus. Quare plenu uerecudias illud equod oia opera tanqua nouiffrma infcripferc:8^ tanqua aliquid fingulis fato fit ademptu.Tria no amplius(ut opinor) abfolute qn^e traduntur inferipra ille fecit q |r"r 7 fuis locis reddam:quo aparuit fumam artis fecuritatem audori placuilTe.Et ob id magna inuidia fuere omnia ca.Efgo plane meisadiici polTe multa cbfiteor.Nechis folis:fed & of
aVrmA-fc_
t'"5S
)•*> «ir * 1 _ _
bus quas edidi. Vt obiter caueam ifios hcmeromafiicas.Ita.n.uerius dixerim qua ut audio
-my T hcopbw.ty
• /o>r> c
ifoicos dialeticos & epicurcos quoc^.Nam degramaticis femper expe&aui parturiri ad^ / ? '^f! uerfus !ibellos:quos de gramatica edidi.Et fubinde abortus fecere ia deceanis:cu celerius |( et clephati pariat.Cernimus er aduerfus Thcophrafiu hofem in eloquentia ttimut nome di uinum inde inueneric fcripfifTe et foeminam:K prouerbiu inde natum : fufpendio arborem Vf/7' 4 elfgenda.Non queo mihi teper.tvC quo mirius ad hoc pertinit^a ipfh cenforii.Cac^nis uer ' ba ponam.Vt indeappareat^tiam^atoni de militari difciplina cbmenrati.-qui fur& Africa
593
'TO r^,y,clno imo uerofub HanibaledidfdfTetmilitarc.Ft
yfftttr t
hr*
ne africannm quidem ferre’;
'6 fem) t+rm \j>rt 'J<yd fty <j*i
portnlTec: qui
\-0\ b'ti>
bpl ,
^5«
f-
A ~cn'upli*r*>>npy'
■f
Y<r |npien« rx^l-it-iLiLv iLr^e w<n< 8 ; £? f
Ln)
<r- Jperatct triumpho reportaflfefcparatos fuilTe illos q obtredatide aliense fcienti^ f^naa fibf ' aucupant, Quid.n.ad tel meo uoIunue^Scio ego q feripta fuc.Hsec fi pala pfefranf.mul/ Wn
tos fore q uiFi leget.Sed ii potifiimu querae laudis exptes fut.Eoru ego onlones Citio p ter* fluere.Nec plancus illepide g eu diceret Afuaius pollio or^bnes in eu parare:q ab ipfo aut ^zU'" liberis poft morte planci edercEne refpddere poffet.Gumort tus n nifi laruas ludari.Quo ; . ::^;T dido hc ie^culTit illas: ut apud eruditos nihil ipudetius iudicef.Ergo fecuri er cotra urnfi rigatores quos.Cato elega ter ftluiriis 84 ligatorib9 copofuitfQuid.n.illi aliud qua legant: autlitcquasrut^Exequemur reliquappofitijQuia uero cccuparioibus tuis publico bono parccndu eranqd fingulis corineat libris:huic epiftolse fubiunxi.Sumaq* cura neplegedos eos haberes epa dedi. Tu per hoc 84 aliis pftabdis ne plegant . Sed ut quifqj defiderauerit 1 aliquid ib tantum quserat:84 fciat quo loco inueniat.Hce ante me fecit in litteris noftris
c/i - ■* 1 - • - * r — - *-A- J - r — :—ft- '
tocjutt n$>Trt
■rrnc
Valerius Soranus in libris quos epopt^idon fcripfir. Vale.
rV"> f*s
•f^n
(i SVMATIM.H^EC INSINT LIBRIS SiNGVLIS.
c\0
% ;
af1!|%'iMO prsefatio operis.,T Vefpafianum imperatorem.
! I|tem audorum nomina :ex quibus defumpfit ea quae perfequitur. ^Jjfgitfjiibris fex & triginta capita rerum fingularum attingens. pSSeqpdo de mundo elementis 54 fyderibus.
^ |) Tertio primus 8C facundus curopss Tinus# jjpuarto tertius europx finus.
^Quinto dcfcribicur Africa. . .
(j Sexta afise deferiptio continetur.
4)5cptimo de homine 84 rebus ab homine inuentis.
f-Ddauo terreflriuin animalium genera. •
i)Nono aquatilia
4} Decimo uolucrutn genera. ;
IjVndecimo infeda animalia.
4jj3uodecimo plantae odoratorum. fiTertiodecimo planta; arborum peregrinarum.
IfQuartodecimo piante uitium.
Ilf^uintodecimo plantas uitium. m-bo
Jf^xtodecimo plantae arborum filueftrium.
JSeptimaderimo plantae fatiuarum. A
ifOdauodecimo natura frugum 84 cerealiutmac (ludia agricultoris IjNonodecimo linum (partum 84 bortenfia.
ILJfigefwio quas cibis 84 medicina: in plantis fatiuis ccnoeniant. DVigefimoprimo flores 84 coronamenta, ll-VigeOrnofecundo coronae 84 medicinae ex haerbis.
C V^gefimotcrtio mediciuae ex uino 84 arboribus urbanis.
OSgefimoguarto medicinaeex arboribus fllurilris.
•}.Vigefinioquinto medicinas herbarum fponte nafcentium. i®gebmoftxto noui morbi 84 medicinae quarundam herbarum per morbos 4] Vigefimofeptimo herbas aliae quaedam 84 medicinae. iLVjgefimoodauo medicinae ex homine di animalibus magnis. rVigefimonono de medicinae audoribus 84 medicinaeex reliquis aialibus. 4pHrigeumo magia: 54 medicinae quaedam per membra.
4|Tngefimoprimo medicinae ex aquatilibus. . *
4PT rigefimofecrfldo reliqua ex aquatilibus.
Il^rigefini ©tertio metalla auri 84 arganti.?
' : 84 artificis serarii
pjige
«Trigc
ti mo feptimo gemmas.
4j Libros ) 4/Mundum 4] Ha denus f' Tertius.
#) Africam.
IjAfla.
l/JVIundus.
^A^reliqua
|/Animalit5.
IjJSequituE
^Jvfinant.
flAnimaliu
l) fcfedenus
4) Externe»
Iuleam.
Irjpomifcraa
flEiatura.
tl Sequitur.
Ij^yderum.
lO^taxiniu.
it Jn hortis.
lyCoplelTe- j.
tfperada.
iiNefilue.
CSrtfTit.'
4J Crefcit.
i) Dida erat
|j_Natura
jflMagicas.
^Aquatiliu,
llWntum.
40Uetalla.
Proximae^ J/M^talloru 4) Lapidum . 4pVt nihil.
a a % i i.s
' | Jbro fecundo continent de modo Si ce «Qejientis ijQLxWu*
efhbus Si terreilnbus Siferiisfcn finit* Maturae Si obferuationesuento^G^x vinf.
’ 1 “ “ £l** ' i) Ventorum genera (jjCaTxiviiii
4LDe repentinis flatibus ffea.l,
«Alia prodigiofa genera tempeila , -
*xm * «Cadi.
lijQ uibus i terris fulmina no cadaefiCadii. «Fulgurum genera Si miracuala tfca.liii. llDe obferuationibus «Cadmi.
|;Pe fulminibus euocandis ifCa.lv.
_urum «Ca.lvi.
feriantur fulmine «Ca.lvii.
1 ..
fit mundus Si an unus1 «De founaeius «Ps»iotu cius «Cur mundus dicatur llDe quattuor dementis ] «Pe feptem planetis 4) De deo.
«De natura fyderu «antium «Xtenatura lunas
Md
(JCaVi.
vii.
(iCa.vm,
_ Cfca.ix.j
Defcdu folis 8i lunc Si de nofle •jCa.x*
4ijDe fyderum magnitudine «CaT xi.
«Qua: quis inuenerit in obferuationej
cariefli
«Catholica fulgi Quas non feriai
#1 De defectibus De lunas motu
udito
Caxiii. audii Ca.xiiii. |10ela
«De prodigiofis pluuiislade:fanguine: carne ferrodanadateribus cocti& «Ca.lviii. «De crepitu armorum Si tubarum dgcaelo)
«Cadix.
apidibus e casIo cadentibus «Cadx.
«Cadxi.
«De lunae ir.otu 4L _ _
«Errairiu motus 8i lumirifi caonica j| Ca.xv. 4)De arcu caelefti «jjuare eadem aiias altioraralias inferiora uiV «De grandine-.niuerprupamebu .deantur «Ca.xvi. lauore
«Catholica fydef* errantium 4! Ca.xvii. fi Qenpbim» imaginibus
4) Quas ro colores eorum mutet. «Ca.xviii. CPe proprietatibus cadi in locis
^jTSoTis motus Si dierum inaequalitatis _ -■ «Donatura terr£
ratio «Ca.xix» 4Pe forma terrae
41 Quare ioui fulmina aflignentur tlCa.xx.
«Tnterualla tyderum 4lCa«xxi,
CPe fyderum mufica irCa.yxii. i\
^ Pe mundi geometria « O.xxiii. C
xn. GaTlxii!. 4)Ca dxiiii. ijCa.ixv. «Cadxyi.
eantipodibus an fint fjCaJxvii.
uo aqua fit terree innexa Ijlxviii.
enauigationc maris Si fluminflBadxix. Qua: portio terra: habitetur «Cadxx.
41 De repentinis fyderibus . .«c a.xxiiii«3Vffdiam effe mundi terrarum^ «Cadxxi.
fipparchus Sifyderib ca:facesdampades:trab cadi
QDeczIi coloribus II Deflamma eseh'
«De coronis celeftibus 4} De circulis repentinis 4 i pluribus foles Cplureslunx «Dierum lux no£te «Clypei ardentes «Oftentum caeli |! De difcurfu ftcllarum fT)e ftelhs caftoribus «Deasre
iTUe eftari? tempeftatibus «De caniculas exortu 'F "‘CVii^tempoFibus anni ftatuta «De incertis temporibus «De hymbribus ([Quire lapides pluant 4LPef tonitruis 8i fulguribus «Qua ratione eccho reddatur
lampades:trabes:bolides:Si chafma «Gnomica de eadem re Si horologio
4fCa.xxvi. primo jjCadxxiiuV
«Cmxxvii. «Vbi8i quando nullas umbras 4{Ca.Ixxv..; 41 Ca xxviii iwbi bis anno umbras: 8i ubi in con __ «CiTxxix. tiarium «Cadxxvi
4)C a.xxx. 4JVbi longiflimus diesi8i ubi bre/
4) Ca.xxxi. uidimus ClCl^xxii. item de horologio CCa.xxxiii. IQ^omodo dies obferuentur 4/Ca.xxxiiii. 4ipiffcrentias gentium Si ratio 4pCa.xxxv. 4JQc motu terras 4]Qa,xxxvi. 4|De terra: hiatibus tlQalxxxvii 4®gnamorus futuri .
a.xxxwjii (JAuxilia contra motus futuros ijCadxxxiiri 'a.xxxix. l!Portenta terrarum femel uifa ^BCa.lxxxv. I/ llMiracula terremotus t)Ca.Ixxxvi
llCa xIi. ([Quibus locis maria receflering ^Cadxxxvii .xhi, (jRatio infularum enafcenrium tlCa.ixxxviii deqb9 teporib7 enate funtCo.lxxxix terras interruperint maria J/Ca.xc.
_ infulecontinenriadiunclsipCXxci. DCa.xlvi. ter reiiiotu mari permu/
iCa.Ixxvii
iCa.lxxviii
JPaTxxix.
«Ca. Ixxxii. Ca.lxxxiii
$§tcilia •iDeTipara
IjCa.xcvi. 4 jELegio itaiia; quarta gCa.xcvii. IjQumta regio ^Sexta regio 'Odfaua regio
ratae IjCa.xcii.
B!tcrf£ipe feforbuerut llCa.xciii.
’ urbes hauftse fflu a maria liCa.xaiii. IjDeiocris icalix fonte iaculis 4)Ta.xcv. «fecundus europaefinus
erjris femp tetmentibus 4)V ' ~
_ rifalisfempflu&uanribus |]( ilQuib9 1 terris nopIuat:&amreataj:erraru ^miracula & caeteroru elemetoru^jCa.xcviii.
4)Qua ratione zeftus maris accedant 8i recedant
tilseftus extra rationem J|
iracula maris IjCa.ci. IlVenetia decima regio
|| Qu^poteflas lunae & terreno & _ iDeiflria
jmaria quc 4)Ga.cii» 4)T>e alpibus & gentis alpini»
41 Qu£ folis j& aquae falfu mare ||Ca.ciii. ^UTiricum tjlxem de naturae lunas ijCa.ciiii. || Liburnia
ii^bialciltimum mare 4jGLcy. Maceonia
4)Miracula aqru fantiu 6C fluminu.4] Ca.cvi. 4]Norci
feTa.yiii,
liCa.ix.
(jDe pado flumine flDeitalia tranfpadana regio
opna
43ghium 8C aquarum iun£fca miracula;# ade maltha f iCa-cvii.
liDenapta 4JCS*cviii.
4) Defcmp ardentibus locis i) Ca.cix.
4%nium per fe.miracula 4jtJa.cx.:
4)1 >r ia uniuer&e menfuralongirudo:#
4) latitudo 4‘Ca.cxi»
JT^amioni^ca mundi ratio 4]Ca.cxii.
ifSuma res & Jhyftorie 8£obferuationes.cccc*
i/C axu.
C2-Xili\
4/Ca.xim,
IjCa.xv.
IjCa.xvi.
IjCa.xvii. Ca.xyiii « Ca.xix. Ca.xx. liCa.xxi. •iCa.xxii, $Ca.xxiii. 4'Ca.xxiiiL 4[Ca.xxv. iiOxxvi.
llCa.)
I
.XXVII.
pannonia 4) Dalmatia Mefia
4)Infu3aru ionii 8C adriatici fuma. Oppida ge tes.xxvi.Sumafluia clara.Sumi motes pre dari.Sumss infula;, Suma ea quas interci/ dere oppida gentes. Summa res &hiftorie & obfcruationes.ccc.xxvi.
txjiyitone ccoDieruanones.cccc. _ 4)l3X AVCTORIBVS.
Xvn- CEX AVCTORIBVS, IjTurraneo Graculo Cor.Ne.T.Li.Catone ^IM.Varone Sulpitio Gallo T iberio Caefa- Ceforio.M Agrippa.M-Varrone Diuo Au ^ ^ufto:Varone:Atracinio.*Antiare:Rginio:
r e impatore.Qu.T uberone-T u.Cicerone L,pifone,T.Liuio,Cor.Nepote Statio fe * bofo Celio antipatro.Fabiao Antiate Mu tiano Cecia q de hetrufca difciplia fcripfic Tarqtio .L.hilio: Aqlacp.Item Sergio. 4pXTFRNlS.
£u
.Vetere:pomponio Mela:Curione patre: Celio Aruntio Sebofo Licio:Mutiano Fa bricio Tufco.L. Ateio Capitone -Verrio Flacco.L.pifone.Ca.Elfano: Valeriano. 4/EXTERNIS.
4lplatde:HipparchoTimarchopetofiri.Ne 4ijArtemidoro Alexandro Polyhiftore Tuci ocepfopythagoricis.pofidonio. Cafiman/ dide Theophrafto Ifidoro Theopopo Me dro Epigene Gnomonico Euclide Cerano trodoro Neptio Calicrate Xenophonte Lap phon Eudofo Democrito Critodemo Trar palceno Diodoro Siracufano Nimphodo filio Serapione Dicearcho archimede One -io CaliphaneTigmagene. ficrito Eratofthene pythea Herodoto Ari c c
%BRO Quarto continentur fitusge J Les maria oppida portus montes fluia
ftorele Ctefia Atthemidoro Ephefio Ifido
^o.Caraceno Theopompo. m~ _rir— _ - -
^ ^jfmenfura! populi qui funt aut fuerunt.
'i\ |j| /JBRO tertio cotinentur fitus geres Epirus |f Ca.i.
. 1 <j| I maria oppida portus motes flumia *(AethoIia flCa.ii.
menfurae populi q funt aurfuerut. /fl-Locr i #j Ca,iii.
' 4fCa.m
De europa
_ethyce longitudo & latitudo 4lHifpania citerior IJNarbonenfis prouintia DltaliatyberisRoma capania. flC orflea |j Sardinia
Jj^iLopotnefus
4lDearchadia fGrsecia 8i attica 4pTheflaua CMagnefia 4i^acedonia.
mi» a-v. 3<vi. 4/Ca.vii. #iCa.viii. 4;Ca.ix. ^TTTa.x.
fl Thracia (jCa.xi. (0|dun^a Tyria pakftinafamariaafcalu 320^ 1
(j Infula inter eas terras inter quas creta cu* tuseacfana (JCaTxiii.
boia cyclades: Sporades Mxotis Hellefpo4ifu3«:galile3:hierico:emniaus: t^s Ponti Masotidis Daciae Sarmaticas
(jSythiae i! Infulae ponti lijQecmaniae
(| Infula in gallico oceano (jBrithania hibernia * Gallia
jdunenfis^gallia juicania
[Citerior hifpania “.ufitania (] Infulse in oceano IlVhiuerfse europas mcnfirra
(jlyddauoppe 4jUa .xii. (jfordanis (LCa.xiii, (jAfphalridea (jCa.xiiii, (jGenshefTcnoruja (TCa.xy. IjDecapohs UCa.xvi. (fTyrus &fidon (ICa.xvii, (I Mon libanus dCa.xviii. (jEyria antiochia fCa.xix. smons
a^xx. ([Coele fyg; a 7.xxi. (/Euphrates a.xxii (i palmira (JCa.xxiii. S/Hierapolis
CCa.xiiii.
(LCa.xvi.
(/Ca.xvii.
(fCa.xviiu
(fCa.xix.
(jCaTxx.
(iCa.xxf.
I/Ca.xxii.
(iCa.xxiii.
(jCa.xxiiii.
(jCa.xxv.
Ca.xxyi.
jputna oppida &geres:Suma fluia clara :Si5j]CiIicia:8iadiun5:se:gentef:paphilia:ifauria: fiia montiu clara.Suma infulas quae interci homanadCupiflidiadycaonia; taurus mons
dcre oppida 6i gcntes:Summa res hyftorie 1 Si obferuaciones.
/iEXAVCTCRlBVS.
lycia
Idusfluuius (Laodicea apamca ionia
Ca.xxvr, CCa.xxyiii. ([Ql xxix. dCa.xxx. mare: rhodus: dCa.xxxi.
cinio:Mutiano:Fabritio T ufco: Ateio:Ca (|Hcllcfpotus:mifia:phrigia: galacejujiicca: pitonc:Arheopbi!o!ogo. bithyniarbofphorus (jCa.xxxii .
_ (/EXTERNIS. (f5uma oppida & getcs.Suma fiu*a clam.Su
(IpolibKuHecateo: Hellanico :Datnafccno: ma montiu slara.Suma infulx.cxviii.Suma Eudoxo:Diccarcho:Timon:henc: Ephoro: qux intercidere oppida.Suma res hiftorise Cratere gramatico:Scrapione Anciochefe 6i obferuarioncs.
Callimacho ficulo mufico: Alexandro Po HBX AVCTORIBVS.
lyhiRore:Tucydide:Doriac!e:Anaximan' OSgrippa: Suercnio:paulino:Varr6e:Afra* dro:phi!iftide:Malore:Dionyfio:Ariflide cino:Cor.Nepote:Higino.L.Verere. Me/ ' Callidemo: Menechino:Eratofthcnc:Anti la:DomitioCorbuIone:Licimo:Muriano: clide:Herac!ide:phiIomcnc:Aiencp6te:Py thcadfldoro : Pbilcnide: Xenagora: ARy^ c \ruonio:Staph> lo: Agoraflocrito.-Metrodo uCIeobulo:P.ofidonio*
QBRO QuirocorincntTirus gentes:
''Sariaroppidatporrus^otestfluia^.me
-populi qui funr aut fuerunt _
0 Deinaurieania (j Ca.i.
(ffirgitana prouincia (jCaji.
IllN umida (QOa.iii.
(jAfica (jCaiiii.
([Cyrene (jCa.v.
4jTjBia:mareotis (jCa.vi. t
(flnfulx circa africam 8t aduerfarum aftfcg dCa. vii.
([Xcthiopcs (j Ca.viii.
(|T.g afia ijUa.ix.
f7*Iex:mdria (TCa.x.
([Arabia (!~Ca.xi.
([Syria paMina phoenicia JCa.xii.
Claudio Ca?fare:Arutio:Liuio filio: Sebo* fo i a&is triuphoru. ([EXTERNIS, luba rege:Hecateo:Hcllanico damafeeno: Dicearcho:Bione:Timoflhene:philenide: Xenagora: Ailymoio: Sraphilo: Dionyfio: AriRotelc:AriRocrifo:Ephoro:EraRothe* ne:Hipparcho: Panetio.Serapione:Anrio/ cheno:Callimacho:Agatocle:Polybio: Ti meo:Machania:Herodoto:Myrfilo:Alcxa dro PolyhiRore:Metrodoro:pofidonio:q perip!uton:idceRde diuitiis: periegefios: id eR de terras ambitmSotade: Periandro: Ar&are Sycionio:Eudoxo Antigene:CaI* licrate:Xenophonte Lapfaceno: Diodore Siracufano:Hannone:;Hamilame: Nyam/ phodoro:CaIliphone:Arpemidoro:Mega* Rene;lfidoroTubolo:AriRocrconre. / JljlBRO Texto continentur/gentesmia S*»«a ria:oppid.rportus flumina: menfura: populi qui Tunc aut fuerunt.
«jClii.
{Igonti mariandinorum U^Jens paphalagonum fiicappa docurn ^Cappadocia
HChemiftide regionis geces 4?Ca.iiii.
4\ Regio co!chica:ancbei & casteri eod|*n jtra&atu 4/Ca.v.
4h3ofpborus clericus masotis ^ICa.vi.
I^Gentcs circa masotim 4)Ca.vii«
4) Armeniae duae tfCa.viii.
ijArmenia maior 4jjGadx.
{[Albania hiberia «Portae caucafias {[Infulae in ponto «Gentes in fcyticho oceano i Media:cafpiae porre caucafie 4] Gentes circa hircanu mare Ultem gentes
I Scitarum gentes "TSuius gangea
'ingesindias Indus fluuius m'i,& iumfe gentes Taprobane infula 4[Cipiffene daricis carmania {[Sutus pcificus&arabicus 4.Cafcadrus Ifulaprhoru regna {JCa.xxv
I I Media mefopotomia:babylon:
fdeucia 4ICa.xxvi.
4Ea.xxvii.
fubarege:Hecateo:HcIfanico damafeeno: Eudoxo:Dicearcho:Bctdio:Timoftene:pa trocIe:Demodemace:Clitarcho: Eratofthei* ne: Alexandro magno:Ephodoro:Hippar/ cho:Panetio:Cailiacho: Artemidoro: Apol Iodoro:Agatc;Ie: polybio:Vinaco Siculo: Alexandro Polyhiftoredfidoro: Hamome to:Metrodoro:pofidonio: Oneficrito:Ne Ai 3rcho:Megafthene:Diogenete: Ariftrocre ^onte: Bione: Dialdone : Simonide minore: ^j^WeXenophonte:Lampfaceno. MpofjBRO feptimo continentur getium
mirabiles figuras, _ _
li Gentiummirabiles figura: 4f Ca.i.
41 De fcythis & aliarum diuerfitate^^ gentium ftaii.
IjUTprodigiofis partibus 4?Ca.iii, ' 4pe mutatione fexus 8< geminis . Ca.xyii. portubus fiCa.iiii.
fICa.xviii. 4JDe hole generado & piendi tpa pilluftria .xix. exepla mefib7.vii.ad.xi. 4jCa.v.
.xx. (1 De coceptibus & figna fexus 1 grauidis pti xxi. nentia ante partu 4iCaTvi.
' ^ xxii. |]De conceptu hominum &' genera
tione ICa.vii.
Deagrippis Ijpuviii.
Moftruofi ptus’excifi utero 4>Ca.ix.
^ui fint uopifei IjCaTx.
xcpla numerofas fobolis gxempla fimilitudinum Jquse fit generandi ratio
i/Ca.x,
f]Ga.xi.
CCa.xii.
41 CaTxiif-
IjCa.xiiii.
xxiu 4fCa.xxiiii.
a.xi. a.xii. Ca.xiii. r;Caxiiii. fc.xv. ICa.xvi. 4/ Ca.xvii.
i EJumen tigris
«OArabia nomades:nabatei:omanutilos:& ogyrislfulas 4! Ca*xxviii. Item de eodem multiplicius
4j^inus maris rubri trogloditici: - 4] 0e menftruis mulierum
&xthiopici ^Ca.xxix. liltem de ratione partuum.
4/Mulnformes &mirs hominum __ Clnfigna corporum, effigies 4/Ca.xxx. IjExempla uariarum fugurarum.4iCa.xviii.
fluis aerhiopici maris «Ca.xxxi. l)Diuerforum morum exempla* ^Ca.xix
e forunatis infulis «jCa.xxxii. 4Qe fortitudine & uelocitate */Ca.xx*
erras per menfuras computata^ _ 4iPe uifu.
digeffio fCa.xxxiii, 4jDe auditu.
4/ Digeftio terrarum in pararellos & «Exempla patientia .
umbras pares 4)Ca.xxxiiii. ^Memorias exempla
4iSumaoppida.cdxxxxy.Suma getes.d.Ixyi. fumafluuiuclara.c.lxxxK.fuma motes clari xxxviii.fuma Ifule.c.viii.fuma que Itercide re oppida aut gccesdxxxxv.Suma res 8L hy Ifrtem de fortitudine ftorias ^pbferuationes duo milia.cc.xiiii. ClTuerfae laudes plurimorum
4/De platonc:Ennio:
jXlaus.C.IuIii Casfaris/ flLzus pompeii magni Laus catoni primi
4/Ca.xxiii. I^Ca.xxiiii. 4‘Ca.xxv.
(LEX AVCTORIBVS.
#M.Agrippa:Varrone:Atracino: Cor- Ne/ 4‘ M.Cicerone puteHigino.L.Vetere: Mela Pomponio: €jSe morum honeffate Domitio Corbulone: Licinio : Mutiano: i' De au&oritare Claudio Casfare: Aruntio febofo: Fabritio 4/De diuinuate T ufco.T.Liuto:Seneca:Hi4idio. 4xjfenafcica
4/ EXTERNIS.
er
pudicitia
a.xxvi. f/Ca.xxvii. 4}Ca.xxviii. 4lCa,xxix.
Virgiiio.M.yairone:^ fCa.xxx. 4)Cn.xxxi 4iCa7xxxii.
g.xxxiii.
xxxiiii» f/Ca.xxxv^
(] De pietate , ici .xxxvi . raclide potico: Afclepiade:qui tragoctume*>
D De artiu plurimaru excelentia :aftrologia: na ph6:Stephano:Egefia: Archimacho:Tu
gramaticargeometna item mira opera artificis:
4)l2eieruitiis CDe praeflantia gentium Ijpejoelicitate feminas <1 Varia exempla fortunae ilDebiS profcriptis.L.Silla:QuintojMe
,«Bo . ,
4iD e altero Metello f/ Ca.xliui. (j
flge diuo Augufto 4)Ca.xlv
J Quos beatiflimos dii iudicaue* ■ sunt IjCa.xlvi,
4 [Quem uiuentem ut deum coli iuj^ rXeiunt
4] De fpariis uitas lougiflimis 4jDe uarietate nafcendi Iniiiorbis uaria exempla fignis mortis
lJCa.xxx.yii. ^cydidetMnenygitionesXenagoraiMctro^ 4] C5Txxxviii %jloro : Sceprio .♦ A n ticlid e: Critodem o:
'JlfglBRO O&auo conriuentur animalia Jltiyum terreftrium narurze pecfitanrum. (J De ai alibus terreftibus elephantp^xomen datio;6t de fenfu eorum 4lCa.i.
ando primum iun&i UCa.ii,
uae docilitate eorum CCa.iii,
eclemetia eoru:& qd picula fua_Jte!ligac
diCa.xxxix.
4)Ca.xl.
IjCa.xli.
4'Ca.xIii.
{ICa.xlvii.
IjCa.xIviii,
IjCa.xlix.
CiCa.Ii. ' UCa.Iii. flCa.liii. ^Ca.liiii
fi _
4! De his qui elati reuixerunt 4) De mortibus repentinis ii De fepultura 4}Pe aia:uel de manibus: uel de refurre&io ne uerba gentilium inania 4iCa.lv.
4}Quas quisinueneritin uita ilCa.lvi.
In quo primus getiu cofenfus 4.De litteris antiquis 4 Qua do pmu rofores romae liQuado primu horologia
4jCa.lyii.
flCa.lviii*
JfCa.lix.
UCa.lx.
&de tygridis truceletia ^W3UUii.
4) De ItelL&u 8C memoria eoru llCa.y.
^ Quando primum in italia llCa.yi» jpugnas eorum ilCa.vii.
ubmodo capiantur 4}Ca.viii.
uomodo domantur fiCa.ix.
e" partu eoru 8C reliq natura 4[ Ca.x.
' i nafcantur & de difcordia eorym„& dia eojnjum iiCa.xi.
4>De folertia animalium fiCa-xii,
4lPe draconibus 41 Ca.xiii.
4]De ferpetib9 maximis 8i bois IjCaxirii.
<Pe f y ricis animalibus 8C ferpentti? analibus
flDe leonibus
4j~De pantheris — . .
4{De tigridis natura 8C camelis 6£ camelcpar^A >li 8£ qn primu Romas 4l£a.xviii.
4|De chao 8£ ccpho CCa.xix.
Artlmi
_ _ Q-
4[5uma res 6i hyftorie& obferuatiocs.d.cc. 4!0e rhinocerote v (Ca.xx.
xlvii. _ 4}De lyncibus & fpingihus 8C cocrutis cerco/
4)EX AVCTOR1BVS. pithecisudicisbubusrleucrocutis: ealeuau
4IVerriot Flacco:Cn.Gelio:Licinio: Mutia/ ris asthiopiasmiaticora monoceroEejcaroble jlo:Mutio: Mafurio^ Agrippino: Glaudio parbafilifco. tlCa.xxi.
4! Csefare.M. Cicerone: A finio PollioneiMef |pe lupis 4[Ca.xxii.
fala:Ruffo:Nepote Cornelio : Virgilio .L. (fDe ferpentibus 4}£a.xxiif,
CordorMeliifeSebofoCor.CelfeMaxi^Dehicncumone IJCa.xxiiii.
mo Valerio:Trogo:Nigidio Figulo:Popoi]D£crocodilIo & hippopotamo4lCa.xxv. nio actico:Pediano afconio: Sabino: Cato*4jQui primus Roms hippopotamo & croco nc Cenforio:Fabio ueftale. dillos oftendit:& medicinas ab animalibus
_ ^EXTERNIS. repertae (LCa.xxvi.
4lHerodoto:Arifi:ea:Betone:Sigono: Crate ijQuae animalia quas herbas odederunc cer re : Agarharcide : Calliphane : Ariftotele : ui Iacerti:hirundines:reftudines: muftella: Nymphodoro: Apollodoro:Philarcho:Da cicoia :ap:anguis: draco: panthera: elephas nione:Megaftbene:Crefia*.Taurone:Eudo urfncerui palubes:grues coruusCCa.xxvii. xorOneficritoditarchorDuride^rterrv^ProgMoftica animalium 4fCa.xxviii doro:Hiopocrate Medico: Alclepiade me|]Ciuitates 8i gentes:8i minutis animalibus dico: Hefiodo: Anacreonte: Theopompo: deletae (jCa.ixix.
Hellanico damafceno:Ephodaro:Epigene4{Dehyena & crocuta :8C mauticora^8i fibris Bcrofo:petofiri:Neocepfo: Alexandro po & lutris dCa.xxx.
lyhirtore:Xenophonte:CalIimacho:Demo4)De ranis & uitulis marinis&ftellC _ crito:Diulio:Polyhifl:ore hyftorico:$trato ^nibus 4]Ca.xxxi.
ne:q corra Ephori theoremata fcripfit:He^4JPe'ccruis 4]Ca .xxxii.
$De tragelapho 81 cameleonte 8Creliqais colorem mutantibus De tarado 3C lycaone Si choe
m
Jit:DiophanequiexDionyfio epitoma fe# .a.xxxin. cit. Archelao rege: Nicandro- ,
^aTxxxiiiir »
GJehyftrice /'Cxxxxv. I / IBRO nono cotinentur animalium
41 Qe ursis & foctibus eorum 4)C^xxxyi. aquaticorum hyftoriae 8C naturae,
IIDe muribus ponticis &C alpinis8ihe 4) De aquacilium natura CCariT
rinariis |Ca .xxxyii, 4] Quae maxia in mari aialia 4}Ca.ii.
|)De ieontophno:Iynce:mellibus:^ _ #jX)e ir
fciuris
4jT)e indicis maris beluis
IfPe uipera cocleis Si lacertis IjDe canibus ilAd canis rabidi morfutn llDe natura equorum [DeaOnis Si mulis )e bubus le apiboue,
natura pecoru 8i pecudu i D^gcneriVlanaru Si yeftiu >e mufmono
4|Ca.xxxvii i iQuse i oceao quocp maia 4jCa.ini.
tjCa xxxix. jpe triconum nereidum 8C elephantoru ma “ "T rinorum figuris #)C£v.
■ capris Si generatione carum|/Ca xUx, lefuibus 6i natura earym Ca.l.
4| De uiuariis beiharum IjT^a.dt.
|]De (emi feris animalibus Ca.bi.
4i De fimiis |j€a.liii.
fjDe leporibus Ca.liiii.
Ijlk-damms 4j~Ca.lv,
|:De muribus 8i gliribus . Ca.l vi.
irOuff aialia qbus locis no fint 41 Ca.l yii.
|)Ou£aduenis noceant Ca.lviii.
Ca.xl.
|)Ca.xli. 4) De balenis & orchis |[Ca.vi.
Ca.xlu. $ An fpirent pifcesran^ormiant 4)Ca.vii, 4 jCa.xlin, |[De delphinis Si eorum natura _____ Ca.xliiii. mirabili llCa.viiu
4'Caxlv- 4 Detorfionibua 4JCa.ix.
Ca.xlvn 4)De teftudinib9quo capiatur ^jCa.x.
IjCaxlvii. 4 Quis primus teftudines fecare in Hi _
Ca.xlviii. ruerit .xi
f 4/ Tegmenta aquatilium De uitulo merino
r
#Ca.xii. iTCa-xm,
jDepifcifeuj pilo carctibus:K quo oariants & quot eorum genera (jCa.xiiii.
|[De nominibus 8t naturis multorum
4/Ca.xv.
#jDe auguriis 81 diuerfitate pi _ _
icium tlCa.xvu
IIDe mugili 8i aliis piTcibus:8i q> nonjdem
ubique placeant
IJSumma res 8i hyftoris Si obferuatioes.dcc. 4|De mulo: & coratino:fa!pa:
Ixxxviii
4jCa.xvii.
|jCa.xviii.
IjCa.xix.
fafmone
4]DX AVCTOR1BVS- 4T)eexoceto:muribus:poIypi$:
f jMutiano:Tcilio: Verrio Flacco :L.pifone: murenis 'Cor.Valeriano:Catone. cenfqrio: Feneftel ^Digedio pifcium in figurab la:Trogo:A£Ho:ColumclIa:Virgi!io: Var corporum rone:L.Metello:Scipioe:Cor.CeIfo: Nigi IjDeanguillis dio:Trebio nigrotpoponio Mei. Manilio 4De captura earu in lacu benaco 4jCa.xxii«j Sura. 41EXTERNIS. 4|DemurenK natura (<C&x
41 Ca.
tSgi
.XX.
xxi.
XXlll*
xxiiii
4JOnxxv.
$ Caxxvi.
Itibarege.-polybiorOneficrico: lfidoro:An i/De planig pifabus tipatro: AriflotellcrDcmetrio phyfico-.De jjDe echino psfee eiulq? natura mocrito:Theophrafl:o:Euate:Apocha qui nubili olympionica:Hieroerege:Attalo rege:Phi |JDe uarietate naturS pifcium
lometere rege:Ctefia:Duride:PhiHllo: Ar fDe niluo pifce 8i dracone _ _ .
chita:Philarcho Amphilocho: Ateneo Ana marino 4jQ%,xxviu
xipoli Thafio Apollodoro lenio Ariftopha IjDe pifcibus fcnguine carctibus liGa.xxviii ne mi!efio:Antigono cinco: Agathole chio flDe loligine 6C fepiis:6i polipJis:8C Apollihro pergameno: Ariftradro ateneo: naupliis (iCaxxix»
Bacaio milefis:Bione Cotenfe: Cherea ate/ |]De onigenadocuftis Si cancris At __ neo:Diodoro prienneo:Dione colophanio Bpigene Rhodio Euagone Tafio: Euphroi nio:Ateneo:F^egefra:Maroneo: Meuadro1 ’Parienio:Heracleote Menecrate poera:An
lCa*xxxi, #iCa<xxxii.
_ 4]Ca.xxxiii«
drotionc qd de agricultura fcriprinEfcrioe IjDe diuitiis marinis IjCa.xxxiiii»
qui item Dionyfio qui magonem tranftu/ 41<2«omodo nafcantur 8i ubi 8i quomodo
cocleis 8i conclis cancris e cocleis De pedimbus
fa.ii. a Aii.
«njeniuntur ttiargaritSB i jCjjuxxxv*. 4iDe phoenice 4]De natura purpura: Si muricis ijO.xxxvi llDe aquilis _
' [uot funt gehera UCa.xxxvii. flQuando legionumfigna efife eoe
>uo capientur tempore |]Ca^xxxviii. perit ffiiiiii.
.ornas quado ufus purpurae 4pCa.xxxix f Pirum de aquila IJOT.v.
4!Deprecio earum CfCSxl. I jDe uulruribus. flCabvi.
4 De tingendo amethyftion 8f cocco_ t|Pe fanquale {TtTa.vih
hillyno IjCJaxIi. #(De accipitribus tlCa.viii.
<lDe pinna & pinnotere.& aquatilium UDe cocycc quas a fuo genere interi fenlu |ICa,xIil. jmitur IjCadx.
^Defcolopendris:uuIpibusK _ miluis ^ICa.x.
glanis llCa.xliii. 1'Digdlo auium per genera 4)(Ta.xi.
4j De ariete pifce f (Ca xliiii. 4jDc inauYpicatis auibus-.cornice conjis bu/
f ,De his qua: tertia natura huc no aialiu neqi iione (|Ca.xii.
fruncu:Si de urticis: & fpogiis 4[Ca.xlv. CDcincendiaria, ^fiCa.xiii.
4iDc caniculis marinis 4jC a.xlvi. 4 Decliuina |]Ca.xmi.
4JDe animatibus q fi licia tefta:& q fine uillo 4]De auibus incognitis f !<7a.xv.
icluduf Si rcliqs fordidis aialib^jCa.xlvii. 4Jpe auibus no&urnis ijCa.xyij
f pe uenenatis marinis rCa.xlviii. i|De nocuis i|jpa.xvii.
liDe morbis pifeium flCa.xlix. CDepico martio llCa.xviii,
4 Degeneratione eorum mira 4(C a.I. ffDe uncos ungues habentibus (jltein de generatione:# qui pifcesoua pa/ digytos CjCa.xix.
tiant.
ijpe uuluispifcium 4 Delongiflima uica pifJum ^ fjDe uiuariis oftrearum:# quf primus inuenerit 4jCa,Iuii»
4[Quis primus murenarum uiuaria_
JC£ erit 4|Ca.!v.
41De pauonibus:# quis eos primus _
comederit jXCxxx*
4) De gallis Si quando caftrentur, gallinaceo locuto IJCa.xxi.
4 De anfenV Si quis primus iecur anferimia comederit:# de adipe anferino coma / eno 40Ca.xxii.
'M
41£
LCa.lvi. lvii. IJCa.xlviii UCa.lix.
W
4]De coclearum uiuariis:8C qui primus inrti* |)fcegruiVcicdns:ioIoribus:Kpegrinis aui
gifeibus terrenis mribus nili
nthia pifce:# quocapia£
:el lis marinis
4| De da&ylis eoruiniraculis
,a.lxi.
bus Si cocnrnicibus de glote ' fjQiTxxiii» 4flXe hirundinibus: merulis: turdis^# ftur* nisiturturibus Si palubis UCa.xxiiii - ffQuas auium per en nes: quae femeftres:quae ijameflres 4lC$.xxv.
^De auibus mira <{jCa.xxvi.
IjDe inimicitiis Si amicitiis intet fe aquatili* 4?De auibus feleucidibus 4|Ca.xxvii. um 4)Ca.lxii. {(De ibi DCi.xxviii.
ISuhia res SChyftorix Si obferuationes.de.!. {[Quae aues \ qb 7 locis no lut Si qua: mutant _ <»EX AVCTOR1BVS. colore Si uoce Si de lufciniis {jCa.xxix.
4|T urranio-.Gracculo : Trogo: Moecenate: CPe merulis t iQucxx.
Alboflaup:Gorn: Nepote. Valerio mnno/ 4iTempus auium geniture. (JCa.xxxL gr apbo:Fabiano:Feneftella : Mutiano: He 4lDe halcyonibus & de diebus earum nauiga lio SciIone:Statio febofo.Melilfo: Seneca: bilibus:6C gauie 8i reliquo aquaticarum ge Cicerone:Macro:Aemilio:MeflalarGorui nere 4)£ra**xu-
no:Trcbonio NigrorNigido. fjDe diuerfitare nidificatiu auiuttLagathilis
^ 4®XTERNIS. ciamulgis S^pdicibus CCa.xxxiii.
IjAriflolete: Archilao rege: Callimacho: De I De columbis . 4lCa,xxxiiii.
mocrito:Teophrafto:Trafil!o:Hegefidey 4LDepaIumbis& differentia paluni _
no:Cudnio: Alexandro polyhiftore. bjium 4/Ca.xxxv.
a 4iDepalTeribus IjQxxxvi.
fi I/ 1BRO Decimo continenf naturae Si 4IDetimunguIo 4fca.xxxy ii.
X4 hyfforiae animalium uolatilium. 4 De uolatu Si inceflu auium 4[Ca.xxxviii.
De natura auium 4jC^i. 4]Deapodibus IJCa.xxxix
'te Fabiano pn9:ore.T. Luci ctio.Cor. Ceffo : Oratio Deluf6e:Higinio:Sai{enis:Higidio Manlio Sura.
CLkxaprim ufgis Si plateis IjCa.xl.
4[De ingeniis auium 4jCa.xli.
^DecaidL-ele&pfytaco & auibus_qyas lo«< quuntur IjQa.xlii. (fjKTTERNIS
“ e coruorum intelligentia fiCaiXliii* C)Bomero:phoemonoe:phiIemone: Boeto:
qui onytigonia illa quae de auguriis : Ari/ ftoteIe:Tbeoprafto : Callimacho : Efchilo: Hierone rege : philometere rege: Archita:
lediomedeisauibus t CJCa.xliifi.
iuse aialia nihil difcans 4l£a1xlv.
JDepotu auium 4)Ga.xlvi
4 De ematopodi.-onocrotali & depercgrinis juribus ^ _ {Ea.xlyii
jRi3e_mulraruauiu noib a naturajfjCa.xlviii. 4f De nouis auibus & fablofis 4|Da.xlix.
4]Quts gaiimas farcire iftituerituje_a)!fiariis , SsL^s ea primus iilituerit llCaJ.
4J De efopi patina #)Cadi.
generacioneauium 8ipreter aues qusg -quadrupedes oua pariat ([} Calis.
4) De tempore 5i generatione incubatus sui* ym coitu 4f.Ca.liii
4 De uitiis & remediis-icubatiu ifCaliiii. 4lDe auguriis ouorum 4jCa.lv
4,C^u
ilUFi
Amphliocho arhenienfe: Anaxipoli thafio : Appollodoro Iennio : Ariftophane miliefio Antigono cymeo: Agatocle chio:apollonio pergameno: Ariftandro atheneo: Bachio miliefio;BoneSo!enfe: Cherea athenienfe: Diodoro priennio:Diond colophonio. De*# mocrito:Diophane nicenfe:Epigene rhodio Euagora thafto:Euphronio atheneo : Iuba: An drocione qui de agricultura : Afcrione qui item : Dionyfio qui magonem tranlW . Ii t :Diopbane qui ex Dionifio epitoma fecit ^Nicandro:Cneftcrito:Fhilarcho:Heficdo
jux gallina optimae Ca.M JlBRO Vndccimocontineturhyftorias
dpe morbis eam 8C remediis 4/Ca.Ivii. - - - o, — —
4fDe conceptu di nutnero foetus , — auium ^Ca.Iviii, ^
4>.De pauone Si anferib7 _ dCa lix. tru fpire r an habeat faguine.^Ca.iii.
ore eorum.
ilDe ardeolis di quomodo feruentur opti/ llB-to.rpor gie oua llCaTIx. CDe apibus
4l€>uas uolucrum fola animal pariati la&e ^,Qui ordo naturas in cis.
nurriat
jDeuaria generatione auium 4f|De murium foetu ijDefpinahoisanguenafci JlDeTalamandra.
4/fi*y.
fJCa.vi. 4/Ca.vii.
4/Cayni.
TCatTxiiii- ifRatiq operis 5) C a!x.
ijCalxy. IjDFFucis &jCa.xi.
fca.lxvi. 4PQi?as natura mellis flCa.xii.
4/Ca.lxyii. llC^use optima mella iJCa.xiii.
(]De his quas nafcuntur ex no genitis Sequas | Duas gnra mellis i fingulia 4) Ca.xiiii.
nata nihil gignut llCaTxviii. liQuo probentur mella IjCa.xv.
4) De fenfibus animalium 4iCa.lxix. (fDe tertio genere mellis:& quotnodo iQAuditu 8i olpharu ee pifcib9 llja.lxx. apes probentur flQi.xvi.
4jTa6fu coem ee oibus. flCa.lxxi. ' IlOuse regiminis ratio 4]Ca,xvii.
4?Duas ueneiseuiuat 8i quas terra 4ICa.Ixxii. IjDegenere apum:8i quas inimica. 4]0ecibo &potu quoruda |j Ca.lxxiii. apibus 4}Caxviii.
IjQiise inter fe diffideant di quae inter fe con 4| De morbis apum i]Ca .xix;
ucniant 4jCa Jxxiiiri 4/De continendis apibus: & quomodo
4/DeTom no animalium {[Da.lxxv. mjirenrur 4‘Caxx.
4j Summa res & hrUloriae 6i obferuatioes.dcc. 4jDe uefpis di crabronibus f/Ca.xxi.
xxiiii. 4|Debombicibus&bombyli:8inecydalo:8C
_ _ _ 4/EX AVCTORIBVS quis primus bombicinam ueftem in
4; Manlio :Coi nclio: Valeriano: Attio: Vm* ueneris 4lCa.xxii.
britio meliore.MalTurio-.Sabino: AntiRio; 4lDe bombict' coa IjCa.xxiii.
* Labeone:Trogo:Cremim'o:M. Varrone: 4)De araneis 8i generatioe ea^4!Da^uii. Marco: Aemiiio:EmiiTto:Mutiano Nepo«f jP^Tcorpionibus ^ICa.xxv.
4} De Pellionibus 4) De cicadis
LCa.xxvi. jCa.xxvii.
4] De penis infe<Poru:& fcarabeis.8£ reliquis jfcarabeorum generibus 4 Ca.xxviii.
diDelocuPis PCa.xxix
|)De formicis noPracibus JCa.xxx
§ De indicis 4)Ca.xxxiV
la fcripfir. Ariftomachp qui item : phyliPo qui icem:Nicandro:Menecrate:Dionyfio q magonem cranPulit:Empedo<cle: Calhma* cho: Atralo rege. Apollodoro qui de bcPiis uenenatis:Hippocrate:Eripbilo:ErafiPr3to AfcIepio:Themifone:PolTid6io PoicotMe nandro prienenfe:Heracli&e.Euphroio a te/
tflTediuerfirate inferorum* iJDaocxxii» c neo:TfaeophraPo:Hefiodo: Philomecefre 4}De animalibus in ligno &. exligno nafcen/^Rege.
Ibro duodecimo continenrur dearbo fribus . De arborum honore & quando platanus primum in icalia: SLdc natu' ra earum. 4/Ca.i.
|j De cameplatono:& quis tonderit^ uiridaria 4j CaTii.
De peregrini? arboribus & malo.
ti&us 4 Ca^xxxiii.
4j De aiali cui cibi exitus no e ^Ca.xxxiiii.
JlDe tineis & culicibus:6i de diuerfitate earum 4] Ca.xxxy.
^'gepyrali fiue pyrauPa jfpi.xxxvi IjHTPorix naturx animalium perfingula
membra. 4) Ca.xxxvii. _ _ r _r _0-_-ra - - - -
4)De fanguine & quorum celerrime ficcecur aPyrio. 4) Ca.iiu
6i quorum non cocat:quorum erauiffimis 4jDe indix arboribus uel quando romx lid ceneriffimusquorunuilusICa.xxxviii hebenus primum. ■f/CaJiii.
4|’An in fanguine principatus & tergoret IPefpina &ficu indicis. ijCa.v.
pilis & mammis & ueftitu ^CTa.xxxix 4(De arbore pala & arboribus indicis fine no* 4)Nqtabilia alalia qux mamis. 4jCalxI. minibus & laniferis. (jCa.vi.
|lDe la&e:& unde cafeus no fiat 4JCa,xIi 4 )De piperifarboribus &garioph)do 6i aliis
te diuerfitacecafeorum IpCa.xlii. pluribus. tlCa.vii.
^Differentia membrorum hominis a exteris (Jue machir 6 £ arboribus gcntis_
aiuanae. llCa •vili.
flD e bdeho 8£ arboribus pcrficf _ .
maris, ' UCa.ix.
4jpe arboribufperfice infula: S£ lanigeris grboribus. fJCa.x.
4LDe goPampino & arboribuf ex quibus ue* Pes fiunt 8C quibufmodisconPent arboru fru&us. iRTa.xi.
4)De coPo & nardo & differentiis nardi*. 41 Ca.xii7
animalibus r (I^Ta.xliii,
41 De fi mia r umi.hni I tit u Jinc 4jCa.xIiiii.
41 De ungqibus 4jCa.xIy
4lDe,unguis CCa.xIyi.
4 D*e pedib*auiu 8£ unguibus 4)Ca.xlvii.
4) De pedibus infedorum a duobus ad .centum __ ([Ca.xlyiii.
jfDevomilioib9 & gdtalibus 4/Caxlix 4| De caudis JCa.l.
CDe uocibus 4 |Cai.!(. ^ . .
4] De agnafeentibus membris:8£ di£h ariPo 4]De afiaro amotno:8£ amomi:o£de car* |elis de uira hominis IjCa.lii: damomo, tjCa^fiiu
4jDeaia 8£ de habitu animalium:# quxgu* ^J^jhurre #arboribuf thuris.^ Ca.xiiii. Para Perimant:# de uicfeiru hominis:# qui 4[ De natura thuris # generibiis/Ca.xv. bus de caufis non coquatur 4) Ca.liii. jyDemyrrha# arboribus ___
$De corpulentia augenda uel minuenda:# .myrrhx. (jCa.xvi.
q ux guPu fame ae fiti fedet 4Jpa.liiii. 4} De generibus myrrhx # natura #
Summa res #hyPorix# obferuationes.ii. precio eius. 4jOa ~xviu
M.cedxx. 4jDe maPice !adano:K bruta henemo:6C
' (pEX AVCTORIBVS. } Probo & Pyracx* dlCa^xviii.
4M-Vartone:Higino:Scropha:Sal:feha:Cel4/De fcelicitate arabix. ^Ca.xix.
fo.Cor. Aemilio: Matco:Virgilio: Colfi* 4jDecynnamomo 6C xilfcinnamomo melladulio Aquilio qui de hetrufea difei/ fiicalTia. $€a.xx.
plina fcripfit:T arquinio qui item: Vmbri/ 4jDe ifocinnamomo 8C cancamo _
tio qui item Catone. Cenforio: Domitio a£tero. a UCa.xxi.
caluino:T rogo m?IuTo:Eabiano:Mutiano 4)De ferichato &gba aIio:& de myroba Nigidio:ManiIio:Opio. w lano. flCa.xxii,
^EXTERNIS 4iDefoenicobalano8icaIamo
U AtiPotele:Dcmociito:NeoptoIemo:5 mei odorato. 4Ca.xxiii»
{|Slhatnmom'aco 54 fpagno IjKxxiiii. |}De libris Nummae 4£§.xiii.
tfDe cypero & fpalarro animo Opi.xxv. 4J turboribus aethiopia; () Ca.xiiii-
4)De balla mo & opobalfamo 84 xiIobairamo£)C?e atlantis arboribus 84 ciEreis : 64que in &jtyrace 54 galbana 4/Ca.xxvi. hislaudetur:64 quse uituperent|)Ca.xv.
4pe panace 64 fpodyio 84 maloba/ |/De arbore trogete IjCa.xvi.
throne llCa.xxyii. |)De arbore lotho jjtXxvii.
i) De elomphacio xxviii. 4!Dejcapo ipfo 64 radice lothi 4)Ca .xviii.
(JDe yrio 84oenathe:84 de elate arbore 64 cin/|]De paliuro 84 punico malo:84 de fiore namo 64 comaco ffCa.xxix. punicimah (jjCa.xix.
4/Summa res 84 hyftorise 84 obferuationes. fjOeafize 84 grzec ia* frudibus jfCa.xx.
cccc.lxxyin. _ __ ^Detimelea fiue camete 84 tragacantha 84
___ f|EX ACORIB V S. ® de trago fiue fcorpione 84 myrice_£4 bria 84
Varrone: Muciano: Virgilio:Fabiano: galla 4]Ca.xxi.
SebofoiPomponio Mela : Flauio Proculo: ^Deenonymo & andrachna congrygia 84 Trogo:Higino:CiaudioCaefare:Cor:Ne thapfia f/Ca.xxii.
pote:Sex:Nigro qui grsece de mediciafcripljjDe cappari fiue cynofbato aut epheofta* fit.CalTio Hemina, L.pifone:Tuditanc: phyle:84defaripha IjCaTxxiii#
Antiate. _ 4|Defpinababylonisregia:84de _ _
_ _ ^EXTERNIS cytifo <B.xjiiif.
HTheophrafto:Herodoto.CaIliftene: Ifigo/ 4)De fruflfnbus 84 arboribus nofhi maris no : Clitarcho: Anaximene: Duride: Near/ atq? rubei 84 indici |)Ca.xxv.
cho: Oneficrito : polycrito : Olympiadoro Summa res 84 hyftorte 84 obferuationes. Diogeneto:Nigibulo; Anriclide:Carete Ci cccc.ixviii.
doniosMencchino.-DoroteotXeniadeeolii# _ _ |]EX AVCTORIBVS.
co:Anteo EpipodoChereaDemocIePtolefjM-Varrone: Mutiano- Virgilio: Fabiano: maeo Lago Mafia Macedone. Soilo . Item Sebofo:Pomponio Mela:Fabio: Higin o: Democrito Amphilocho Ariflomaeho Ale Trogo:proculo:Claudio C«efare:Cor.Ne xandro polyhiftore luba Appollodoroqui pote: Sex. Nigro qui grasce de mediana de odoribus fcripfit.Heraclide medico Ar* fcripferifcCaiTio hemina.L.pifone:Tudri' chidemo-Item Dionyflo.ltem Democle. tano: Antiate.
Item Euphroe.item Qpfenide. Ite Diagera — DEXTERNIS.
Item lolia Item Heraclide tarentino:£Teno *lTheophrafto:Herodoto:Califthene: Ifido
cr^te ephefiov
CIMBRO Tertiodecimo continentur de .JuK-iingentis 84 arboribus:maritimis.
4)De unguentis 84 quomo primum fut cogni ta nobis 84 de compofitione f[Ca.i.
| Quod unguentum regale uoceturj 84 quae diapafmata 84 qualiter feructur4!Ca.ii.
IJC^anta in unguentis luxuria: 84 quado pri nium Romanis in ufu 4] Ca.iii.
4? De palmis 84 natura eage 84 gnib9 Ca.iiij. i) De fyrise arboribus 4)Ca.y.
4)X>e terebintho {JCa.vi.
4} De fic u aegyptia 84 cypria i|Ca vii.
i) Dc ceraunia 84 Eliqua Ca.viii.
4] De gfico egypti 84 fpia egyptia|jCa.ix. JJ jlflBRO Quartoderimo continetur de
4lT)e pruno 84 arboribus circa _ . lJL«i_,.uitibus 84 uineis ^ _
memphium IfCa.x. 4)De arboribus frudiferis f/Ca.i..
4)D e gumf generibus 84 papyro 4/^axi. jjDeuitium naftira 64 quibus modis
41 De generibus chartarum:84 quomodo char ferrant ijUxiu
t£ fiant: 84 de chartarum probatione 84 u i/ 4JDe generibus iitfiuni 4jCa".iii#
ciia 84 glutino earum |J€a.xii. Item de uitium generibus 4JCa.ini
bb
ro:Clicarcho: Anaximene: Duride: Near/ cho:Oneficrito: Olympiodoro: Diogenem ro:CIeobolo: Anticlide: Crate Micileneo. Menetimodoro Thebano:Doroteo Athe nienferLyco: Anteo: Epippo: Dione: Adi* mantho:Prolemaeo:Lago:Marfia Macedo ne:Soilo:Item Democrito : Amphilocho: Alexldro Polyftore:Arifl:omacbo:Iuba re ge: Apollodoro qui de odoribus fcripfit: Heraclide medico:Boene medico: Arcbide motitem Dionyfiodtetn Democlide: Item Euphrone:item Mnefide: 1 tem Giagaradte iolladtem Heraclide Tarentino. Xenocra ;-te ephcfio.
4JInfrgniacuIturgg uinearum fjua.v 4)De natura uini 4|Ca.vi.
41 Vina gcnerofa IjCa.vii.
4 Vina tranfmarina liCa.viii/
4jDe uno quod uocatur bion genera .(ikptein •Ca.ix.
fiPe dulcium gcncribus.xiiii. 4]Ca.x.
^ 4[Dejdeuteriis & fecundaiiis uini gcn^rt generibus tria Ca.xi.
. Erafiflrato qui item luba Rege.
^ 1 1 f IBRO quintodecimo continentur de JLijiatura fiugiferaru arboruna& culcegi liNaturasfrugiferarumaiborunflCa.i. IjPeoIco 4lCa.il.
{fDenatura oliuae # oleas inci/ 3 ~
Pientis OCadii.
4JDe natura olei 4jCa.iiii,
|| Quas nuper in italia generofa uina elTe eae/ | De cultura oliuarum 4[Ca.v.
4jDeferuandisoliuis:&quomodofacien
jaeiint ((Ca.xii.
41De uini obferuatione Romulo rege pofita Ca.xiiu
41 Qui uini ufus antiquis # de uinis an/ ja quorum $Uk,xii(L
4 De apothecis # de uino opi/ miano Ca.xv. ?
^dum oleum 4'Dcoleo fiditio 41 De amurca
4 Pomo# oium gnra & naturas ■iNucu pine3# gura quattuor 4)pe malo cotoneo
^4]De liberaliratc Csefaris 1 uino #quornodo (jDeperfico gnra quattuor
primu genera uini fidi hi 4iDe uinis fiditiis 4! pe bydromelle # oximelle
(l Pa.xi. 4)C57vif. 4!Ca.viii. 4TCaTxi. 4jCa.x. 4JCa.xi. 4lCa.xii< 4/Ca.xiii,
4fC a .xvi. 4iDe pruno genera.xi
Ca.xvii 4)De diuerfis generibus malorum ge/
4)Ca .xviii. nera.xxix. GCa.xiuf,
4i£rodigiofa genera uini Ca.xix. 4]Dej?yris#infito#uarietate 4)Ca.xv,
| iQuibus uinis ad facra uti fas no {Vt 6i qbus 4|Depomis feruandis # uuis 4 Ca.xvi.
furibus mulla condiantur fjCa.xx. IjDecotoneis pyris 6C fosbis 4iCa.xvii.
4 De picis generibus & refinis & mullis codie 4IDe ficis genera.xxix. 4}Ca. xviii.
dis & de aceto & fece Ca.xxi, <!T5e caprifico & caprificatione Ca.xix.
IDc Cellis uinariis (fCa.xxii* (De mefpalis 6C eo# gnribus iiii4iCa.xx.
«Pe euitanda ebrietate Ca.xxiii, 4)De forbis genera quattuor 4]Ca,xxif
|3tlma res #hyftori£ & obferuationes .d.x, 1 1 De nuce iugiande DCa.xxii.
1 f)EX AVCTORIBVS. liDecaftancis genera odo 4jCa.xxiii.
4 Cor. Valeriano: Virgih'o:Celfo Catone Ce/ 4f De fihquis di carnofis pomis di moris : di de forio:Sarf$is patre di fih'o:Scropha.M.Var^ acinis di baccis (Ca .xxiiii.
roe. D.Syllano:Fabio pidore:Trogo^ Higi 4lDe cerafis genera odo 4)^a.xxv. no:F|acco:Verrio:Grecino.lulio Adio: Go 4!De corno di lentifco 41 Ca.xxvf.
Jumelia:MalTiirio:Sabino:Fenellella: T er\ 4)De gfiribus fucco# di de odorfltjCnxxvii.
/Vidit* gilla-.Maddri planco.-Flauio Dorfmo^Sce* (De fuccis fruduu di arbo# di coloribus : di uola:Aelio: Atteio CapitonerCotcaMefia odoribus: & natura pomorum & de comen* !ino.L.pif6e:Ponipeio:Leneo: Fabiao:Sex: datione fruduum 41 Quxxviii.
Nigro Bibio Rudo. 4lDe myrto genera eius CCa.xxix.
_ ^ 4JEXTERNIS. 4? De lauro genera.xiii. 41 Ca.xxx.
4)Hefiodo:Theophrafto: AriiloteleDemocrs Suma res 8<Lhy florias 8i obferuationes .d.xx to; Attalo rege:pylometereRegc:Archita: 4|EX AVCTORIBVS.
Xenophonte: AmphiIoco:Ateneo:Anaxipo4|Fenefl:ell3 Fabiano: Virgilio Cornelio Va/ Ii Thafio: AppoIlodoroLennio Ariflophae IerianoCelfo.Catone Ceforio:Sarfenis pa/ Mjiefio antigono Cyneo: Agatone: Apollo tre*& filio : Scropha.M. Varrone : Dyfima/ neo Pergameno: Ariflandroatcneo: Rotrie cho:Fabio pidore: Trogo Higino : Flacco te.ltem Bacchio:Mileflobione:Solefe:Che 4lVerrio:Gminoartico:luIio Sabino : Ter/ rea achemenlbCherifto. Item diodoro prie gilla:Cotta: MeiTalino CoIumella.L. Pifo/ neo:Dione colophonio: Epigene Rhodio: ne:pompeio Leneo:Madio planco: Flauio
Euagop ThafiorEuphrone atcneo:Andro Dorfene:Scetiola:Hel!o:Atteio:Capitone: tione qui dc agricultura fcripfit:Efchirione Sex.Nigro:lMumio Rufio, qui itcmjlyCimachQ quf item* Dionifio qui _ 4]EX TERNIS, magone trafhilit diopl}cncqcxDiouy.epi> ^Efiodo Ariflotele:Deniocrito:Hi erone Re to na fecitiAfcIepiademedico: Oneficrito: ge-Architaiphllometcre Reee:AraIo Rege
Xenophonte: Amphilocho ; Ateneo :‘Ana#lfDe populo tria generat quorum foliorum xipoli Thafio: Apollodoro LenoiotArillof figura mutetur IpaTxxiiu.
phane Miiefio: Anrigone Cyrneo : Agato* folia nerfentur omnibus annis: cic-Chio:Apollodoroperganieno: Ariftan 'quas foliorum eius palmis cura #jdus# dro Ateneo: Bacchio miiefio: Bione folenfe folior um mirabilia ^ESjcxv.
Cherea ateneo;Cherifto:Item Diodoro pri IjDe ordine natura: in fatisret de flore arbo enneo:Dione colophonio:Hpigene rhodio: rum et conceptu et germinatioe etj>artu et Euagora Thafio:Euphr6io ateneo: Andro quo ordine floreant (iCa.xxvi.
tione qui de agricultura fcripflt : Efchirione | Pecorno et quo tempore quasqj ferant : et
f qui item: Dionyfio qui magonem tranft u Diophane q ex Dionyfio epitoma fecit : Afclepiade medico : Erafiftrato ite aa . Co*
|l||jflBRO Sextodecimo continentur fil/ 4lDe fiiueftribus
qua: frudum non ferant:er qua: infoelices exiftimantur: # qua: facilimc frudum per i dunt: BC quibus fruduaj antequjm folium miade qui de conditura uini: Ariftomacho nafcantur f/Ca.xxvii.
qui icem.-Hycefio qui item:Themifone mc ItDe biferis # triferis:# qua: celerrime fene* ^ dico:Oneficrito.lubarege. icant:# de a:catibus earum |/Ca .xxviii*
I/Pe moro ^Ca.xxix.
ilDe filueftribus |)Ca,xxx.
:#
-ueflriumarbo^ naturse |iCa.i.
^liGentes fine arbore:# miracula injfcpten* trionalis regionis arboribus (jCa.ii. >
I/Pe byraniasfilue magnitudinerCa.iii.
|IDe glandiferis IJCa.iiii.
|lDe ciuicacorona:# qui frondeacorona donari IJCa.v.
4) De glande genera xiii. |] Ca.vi.
4) De faginfa glande # reliquisglandibus:
cajrbone#paftu porcorum UCa.vii-
lOe glande # quam mulca prastcrglandem fuerunt e^dem ferant arbores IjCa.viii., I/De hedera
€®e canchrye # cocco grano # agarico #Jubere flCa.ix.,
IjQuarum finr in ufu cottices IJCa.x,
IjDefcandulis # pin u : pinaftro: abiete: pi / ctaq5:que:Iarice:taeda:tax3 |1 Ca.xi.
IjQuibus modis fiant genera picis # quomo
4j Dc buxo # faba grseca fiue _
loto CiCa.xxxi%
UDe ramis cortice BC radicibus ar* borum DCa.xxxii,
|/Deprodigiofisarboribus:# quibus modis fpcntenaPcuntut:# quod non omnia ubiqps nafcuntur BC quae non alibi nafcaQtur arbores |]Ca.xxxiii.
41 De cypreflb :8C quod ex terra noua aliqua faspe nafcantur qua: in ea antea non
" Cajtxxiiii. JCa.xxxy.
I/Dehedcra quae uocaf flmilax 4/Ca.xxxvi. fJDe aquaticis calamis BC frudi/ cibus Ifca.xxxvii.
De falice genera eius odo:# qua: prastex falicem fint utilia ligaturis BC de : m rubis DCa.xxxviii
fiat cedrum #defpiflapice guomo fiat #4/DeTuccis arborum: BC natura materiarum
.a.xiuu ,a,xv. '|jO,xvi,
#de cedendis arboribus liCa.xxxix*
4j De teredinibus larice 1/Ca xL
|[0e materiis:# de magnitudine arborum:
BC qua: cariem BC ruinam non fentiunt:# j de perpetuitate materiar um f)Ca.xli. ilDejeredinibus f)Ca.xlii.
|[Pe materiis architedi:# qua: materies ad quid utiles:# qu£ firmior materia intedu 1/Ca.xliii.
41 De glutinanda materia # lignis fcdilibus IjCaddiiii,
4(Oe arboru # a:tate & qua genera4rborum
ayibus modis refina coquatur |/Ca,xiu j l|De zofippa # fapio # quarum arborum materia in precio |K?a.xiii‘
CQe fraxino genera eius.iiiu IjDe tilia genera duo 4j0e aceris genera decem ||De brufeho molufcho # ftaphijodcndro & buxo genera tria l/Ca.xvii.
IJPe ulmo genera quattuor |]Ca-xviii.
|)De arborum natura per ficus ® ajxix. iljDiuifio generum |]Ca.xx.
ilQuibus folia non decidant:# de_ _ .
rhododendro IjCa.xxi. minimedurant f|^Ca.xIv.
Cikem q uibus folia non decidunt : # quibus Suma res «hiftorie # obferuatioes.cxxxv»
non omnia folia candant:#quihZilpcis '& _ _ |]EX AVCTORIBVS.
nulla: arborum 1/CaTxxii. 4} N: Varrone.Feciale Nigidio-Cor . Nepote
UDe natura foliorum cadentium #_quibus Higinio.MaiTurio.Carone niutiano.L, pi/ foliorum uani colores {jCa.xxiii. fone Trogo Calfurnio baffo Cremutio.
b bii
|]SSko Kigro.Cor.Boccho:Vitruuio: Grze^ rra noxia animalia 4J Ca.xxviif,
tino. IJBXTERN1S. SumarescJLfayftorieetobferuatoesd.lxxxi
4jAlexadro polihyftore. Hefiodo Theophra _ 4/EX AVCTORIBVS.
'' Jfto Democrito . Homero Timeo Mathe/|jCor. Nepote, .Catone Cenforio.M. Varroe •matico Celfo:Virgilio.Higino :Sarfenis patre cc fi
r”|l l BRO feptimodecifno continent fa/ tiuarum ac cultaru arborutunaturas.
Verborum precia mirabilia || Ca.i.
4lDe natura caeli ad arbores & quam partem caeli fpeftare debeant fICa.ii
4)De focietate caeli & terre ad aibores 4jGa.iii.
4|Pe qualitate regionum fJCa.iiii. *
4j Genera terrarum f Ca.v.
|j De terra quam britannia & gallia _
amat 4JCa.vi.
UDc grffcorum do&rina |[C3.vii«
iiDeterraru generibus 4jCa.viii,
C De cieris ufu 6i de fimo & quae fata nberio ren; terra faciant et quae urant 4jCaTix.
|IDe £uione$ arborum et q> au ulfione nafcun tur arbores jfca.x.
(j De tranfferendis feminariiset ulmisjferen/ djsjet fcrobibus 4JCa .xi.
4lDe intdu^is plantandarum arborum et utn
bris et Riliicidiis et ubi plantari. _ ,
_d£beanc (|.Ca,xii,
HQux arbores tarde crefcant et qua celeri/
ter et de fabina DCa xiii. _
4jJ)e farione arborum et infitione er quomo* Hquze corona primo romae jdLa.ii do inuenta fit tenera inferendi |[De iugere 8C a&u & legibus cira pecora :6C
implantatio liC^xiiu. quotiens & quibus temporibus fuit fum
t) De uitae inferenda 4) Ca*xv. ma utilitas annonae:8£ qui agricujtu
flDecmplaftratione fhCa.xvi. . ja illuflres 4lCa.iii.
HT^empIum huius rei ifCa.xvii. 4) Ratio ad agricultura CCa.iiii/
4jpe cultura taleagi et quibus temporibus in IjEaus agricolarum 8C que obferuada in agro fitatio fiat (LCa.xviii. parando 4}Ca,v.
4[Quas arbores focietate gaudeantetdedi* {Deuilarumpofitionei&precepta^tiquoru Jinplina oblaqucadiet aculeadi 4/Ca.xix, 4jDe agro colendo UCa.vi
ODe fali&o ct harundineto et caeteris caedua 4| De frugu generibus & natura isad perticaf palos 4j.Ca.xx/
4j.De culturis et difciplina excolendarum
lio.Scropha:Calfurnio:baflTQ:Trogo:Aemi lio MacroGraecino Columella : Attico lu^ lao:Fabiano:Sura:ManiIio:Decio: Mundo C.Epidoco.LuJPifone.
_ 4J EXTERNIS,
4}lfidoro:Theophrafto:ArifroteIe: Democri to:The^popo;HieroneO Rege Attalo Re/ ge:Archita:Xenophote:Amfiilocboatenic/ fe: Anaxipoli Thafio Apollodoro; Lennio: Ariftophane Milefio: Antigono Cyrneo : Agatochlechio:ApolIonio pergan eo: Bac chio Millefio BionerChereaatbeniefe. Che re&odtem Diodoro priennio:Dione Colo/ phonio:Epigene rhodio:Euagene- Thafio: Euphronio: Atteneo: Androtione q de agri cuitura Pcripfit.Afchrione qui ite: Lyfima/ cho qui item: Dionyfio qui magonem tranf tulit: Diopbane qui ex . Dionyfio epitoma /fecit Ariffondro qui de portentis»
IjliBRO o&auodecimo continetur de ■4griciiltura
[Quod antiquis maximum ftudiym agri ciiiturxfuit H / •»
JCa.vii.
4j1Non oia frumenti genera ubique nafci,& de^eliquis i oriente gener ib9 4j(Ta7viii.
uinearum xxi. 4JPe ptftoiiis & molitura 6i fa _
IJDefuJcoetiiinea^ putatione ^.Cmxxii. rina 4/Ca.ix
4lRano arbuftorum (jCaTxxiiii C»Oc fimilagine:filiginis:& de aliis^eneribus
4Jpe feruandis uuis et morbis _ ‘ <§idepiftura 4lCa. .x.
arborum fiCa.xxiiii. CPe fermentis 81 panis faciendi ratio genera
43 De prodigiis exmutatioe:et de remediis ex 8C quando primum piftores Romae & de eri arbor ib* et q irrigatioelpficiac et c[liter riga bris 8£ alica '
guxiii. •xiiiu
^ XV.
nenata animalia et contra formicas et con/ 4J0efoeno&faragine:&de ocimo:& dedi/
re: Amphilacho Ateneo: Anaxipoli thafio: Atiftophanemilefio: Apollodoro Lennios Antigene Miceneo.-Agatodechio: Apol* Ionio pergameno: Ariflandro ateneo : Bac/ chio millefio : bione folenfe : Chcrea atbe 0 nienfc : Cherefto: Item Diodoro prienneo: Dione colophonio:Epigene rhodio:Euago ra thafio : Euphronio ateneo : Androtione qui de agricultura fcripfit : Efchryone q ite Lyfimacho qui itcmrDiony fio q magonetn tranfluIitiDiophanequi exdionyfio epito^ lita fecitrpalete.-Eudoxo : Philippo : Calip/ po:Doficheo.parmenifco:Melitone:Crito^ ne: Oenopide Senone:Eutemone : Harpae lo:Hecateo:Anaximandro:Sofigene: Hip/ parcho: Arato:Sotoaftre Archibio.
ea 84 cy tifo tfjCa.xvi.
4! De uiciis frugum 84 remediis:84quid i quo que terras genere debeat feri ||Ca.xvii.
4| De prodigiis frugum:84 arandi difciplina:
84uomerutn generibus IjCa.xviii.
5|)De temporibus arandi 84 iun&io/ ne boum IjCa.xix.
|[De occando 84 quodam arationtegenere 8C de iteratione 84 refe&ione tJCa.xx.
4!De cultura terrae 4|Ca.xxi.
IjExempla diuerfarutn terrarmri:84 defum/ ma fertilitate 84 bifera uitae; 64%uarum differentia fCaxxii.
fiDe qualitate terras 84 ftercora _ _
sione llCa.xxiii.
|]Ue bonitate fetoinu 84 difciplina feminandi 64 quantu ex quoqj genere Frunreti in iuge rV w jro feredu:84 teporibus ferendi 41Ca,xxiiii> |||||dBRO Nonodecimo continentur lini IjDigeftio fyde^ \ nodes 84 dics|[ Ca.xxy. JJ^fi^atura:8i mirabilia.
4] Replicatio totius culturae 84 quidquoque $}D e lini fationc 84 generibus eius: 84 quottio mcnfe in agro fieri oporteat 4iCa.xxviV pficiaf^ de mappis:& lino non ardente : 84
4jlSle agricolae afpiciant ftellastfed magis tem qu primu in theatris uda 4j£a.i. pota ferendae frugis: 84 ortus occafufque |jDe fparti natura : 84 quado primu ufus eius fydeiis in quibufdam haerbis 64 pro ftella 84 quomodo perficiatur: 84 quae fi ne radice
runa ortu 8C occafu (jUa.xxvii. nafcantur 84 uiuant 4jCa.ii.
4) De pratis 84 reparatione prati & cotibus 84 4)De niyfi 84 tuberibus 84 de fungis pezicisla
faIcibus:84defcriptiofrugurij - ferpitio:84 magyderi:84 rubia 84 _
etfyderum tiCa.xxviii, radicula IjCa.iii.
4}De temperate utriufq? temporibus et remeljDe horto^cura exdigeftioe tejtx nafcen# diis fterilitatum |}Ca.xix« tiupter fruges 84 frutices flCa.iiii.
| [De mefle et tritico ct palea et furmento {jNatura 84 genera 84 hyftoria nafcentium feruando CLCa.xxx. In hortis rerum 4|Ca.v.
|)De uindemmia et autumni tem* _ 4JJ5e hortenfium herbare radicibusfoliis fio#
poribus llCa.xxxi. ribus coloribus CCaTvi,
(i De lunari ratione 41 Ca.xxxii. $|Quoto die queq? herbae nafcun^ fate 84 quo
|[De uentorum ratione fj Ca.xxxiii. nio queqj formanf 84 digerant 84 q.yoru im#
|)De limitatione agrorum fjCa. xxxriii; g u la gura fut: 84 quoiji plura. ICa.vii.
Ijprognoftica tempeftatum tTCa.xxxv. Natura 84 gnra 64 hyftoriae ad codimenta in
SjiSuma res ct hyftorie etobferuatoes.ii.m.Ix. horto fata^ reruxxxvi. 4fCa.viii.
4) EX AVCTOR1BVS. ||De focniculo&canabi _ IjCa.ix.
4fMaflurio:Sabino : Caflio Hemina : Varrio|l)De morbis hortoru 84 remedia circa formi/ Flacco.L.pifone: Corn . Celfo : Thuriano: cas erucas 84 culices Cax.
Graculo.D.Syllano ,M . Varrone ..Catone magis fmt fortia uel minus^K quibus Cenforio : Scropha : Sarfenis patre et filio: 'falfe aquae profint 4|Ca.xi.
Domitio Caluino:Higino:Virgilio: Tro/ Ratio rigandoig hortorum & quae tranflata go:Ouidio:Grecino:ColumeUa: Tuberoe: meliora fiant 8i. de fuccis hortenfiorutn : 84 L.Aruntio qui graece de aftris fcripfit : Cse* faporibus Ca.-xii.
fare di&atore qui itemiSergio-.paulo : Sabi 4jBumma res 84 byfioriae 84,obf«uariones» no:Fabiano.M. Cicerone: Calfurnio Baflo: M.c.xliiii.
A tteio Capitone. 40^ AVCTORIBVS.
_ ^EXTERNIS. |[Fr, Adiotpianco.M. Varrone, D. Syllano :
^HeftodoTheophrafto; AiiRotele : Demox Catone Cenforio:Higino:VirgiIic:Miitia# crico*.Hierone rege:philometere rege: At* po:Celfo:Columella Calfurnio Baflo:Ma/ talo rege: Archelao rege: ArchiutXenopho nilio:Sura:Sabino:Tytone Licimo:Macro^
bb iii
fjQ .Hirtio; Bibio Ruffino:Cefengo rquice ferpiHoetryfimbrio fiue thymbrfo et de \j/ puricafcripfit:Caftririo: Item Firmio Item nifemine et blito (JCa.xxii.
pffitio, (jEXTERNIS. ijDemeuetfaeniculoethippomarathro uel
^Haodoto.Theophtafto:Democrito: Arflo myrfeneo et canabi et de ferula et _
Tmacho:Mena.‘qdiocreafcripfit Anaxilao. carduis. tlCa.xxiii
' # IjConfedio tyriace compofitio mgdicaminigl
TT T Ibro.xx.continentur medicinas ex his anthiochi. ^ IjCa.xxiiii.
Juiquas in hortis feruantur llSuma medicinae et hiftorie obferuatiemes.
, l]0e cucumere filueftri Si elaterioCa-i. M.dc.vii\_
'Cpeangurio cucumere fiue erratico# de ^ #j EX AVCTORIBVS 9
, fariyo # de pepone 4jCa*ii.
II De cucurbita filueftri # rapo HJCa.iii.
Catone C enforio.M. Varrone;pompeio: Leneo:SaIIione:\|igino:Sex.Nigro:qui
#|T)e naporu differentiis # raphao filueftri: # graece fcripfitduho Baftb qui itetmCelfo: fperaphaofatiuo&paftinaca (fjCa.iiii. Antonio Caftore.
41 Dej?orro fe&iuo # capitato Si, _ - 4| EXTERNIS.
(JjDeftaphylio fiue paftinaca# gigidio : et fi^JDemocrito ThcophraftotOrpheo IVIenan^ fere etfefili # inula # de cope fijueftri.Ca.v. drc?biocria fcripht.pythagpra Nicandro.
([Dealbo d/Ca.vi.* _ 4/MEDiCIS.
jjDe Ia&uca filuatica fiue caprina 8i efopo (jNfcandro : Hippocrate : Crifippo : Diocle ifati # la&uca filueftri ^JCa.vii. Ophioe:HeracIide:Hiferi:Dionyfio: ApoS
4) Degeneribus bete et intybis etcuchmioset Iodoro Tarentino: Apolodoro Cericfe:pra Jfenfgenera duo t)Ca.viii.
4lDe braftica et lapfana : de braffica maria: et jjylla et de bulbis etbulbine (jCa.ix.
rtf4)Defparagis et corruda et iybico et hor/ i minio I jCa.x.
xagora:phiftonico medo:Dieuce: Cleopan te^philiftione: Afclepiade: Cratecia: petro* nio: Diodoro: lolia : Erafiftrato : Diagora ? Andrea.MneficIe:Epicarmo:Diami6e: Da/
_ .. _ Jione:Sofimcne.Hylepolemo : Metrodoros
(VDeapio et de apiaftro et heliofelino et Sofon«SoIente.Lycio:OIympiade thebana :ThiIi/ orgpfelino (iCa.xi. no:petridio:Mi$ione:CIaudio:Xenocrace:
DDe petrofi lino et ocimo IJCa.xii. '
jfoe filueftri ocimo et erucas et naftut J||’ llBRO Vigefimoprimo continentur jio et ruta (ICa.xiii. JpWfiorum 6 i coronamentorum^ naturae *
4)De mcntqftro et menta et puleeiagt nepe**4Demira florum uarietate CCa.i.
^taet de cumino tlCa.xiiii. I De ftophiolo # ferto:# qui primu flores mi
(jJDepofca quas urinam ftringit et de cappari . fcere coeperint:# quando primu^corolla in et de liguftico fiue panace et cunila. uenta uel appellata Si quare 4\ Ca .ii.
bubula IjCa.xv. ([Quis primum coronam foliis aureis #ar/
Item de cunilfa gallinacea fiue origano et genteis dedit:# de hodore coronaru apud cunilagine et cunila fatiua et cunila antiquos Si de Scipionis honore:# de pa*
iiioncana 4jCa.xvi.t dilibus coronis:# de Cleopatre _
4[De piperiti et origano et othiming praffo et reginas fa&a (jCa.iii.
De rofa in coronis: Si degeneribus eius : # ubi feratur OCa.iiii.
iiue
tragorigao et heraclio et lepido et qithfi joglanthio et anifo {l(3a.xvn
IjDe aneto et fagapenio: ct de papauere albo (]De lilio tria genera:# ratione ea infe/ et nigro:quom6fuccusherbarum_cpIligen rendi (JCa.y.
d us eft et dc opio (j Ca.xviii. De uiolis:# de calta Si bacchare Si com/
4)pe empra&ico et erratico et glaucio fiue breto flCa-vi.
paralio et heraclio fiue apbro et de (JITe floribus antiquis Si de odoramentorum
diasodio (PiT.xix. diuerfitate#faluca#polino CCiTvii.
4|lXe tichymalo et archalio et portulacq fiue ^0eueftiu emulatioe cu florib* #_amaratbo peplio etcorriadroetdeatriplic(jCa.xx. # chryfocome fiue chryfiti Q CTviii.
I) De malua malope et althea et laphato oxy/ 4jDc honore corona^ Si cyclamino Si mello/ lapato hydrolapro et hyppolapatqet bu tro Si trifolia tria genera eius (j Ca.ix. laparo (pa.xxf. ^|Deofigano#thymo&:melIeatticoct con
||D e finapis tribus generibus et marrubio ct Iniza et iouis flore et 1
helenio et ambrotono
gtJeucantemo «Ca.x.
|! De amaraco ud fanfbgo etny&cgreto et meliloto et uiola alba et codiamino et de falueffribus bulbis et heiichyifo et lychnis et de herbis citra mare «Ca.xi.
«De cura apum et pabulo et morbis earum .gt remediis «Ca.xii.
4) De uenenaco mdleet de remeaiismellis juenenari et mellis infani «Ca.xiii.
4)De meile quod mufcse non attingunt et al/ ueariis et cura eorum ft famemfentiut apes etjquomodocaerafiat «Ga.xiiii.
«Dc herbis Ipontenafcentibus ec aculeatis «Ca-xv.
|| De carduo et helxine et tribulo et anchufa |Ca.xvi.
I) De differentia hsrbarum per folia et quae hasrbas toto anno floreant et haftula regia et piffana et de gladiola C|Ca.xvii.
|j De iunco genera fex et de cypero et de me ■ dicam entis earum et de cyprio ct odorato
iunco UCa.xviii. _
«Ex rofa medicinas et de lilio et de narcifo «Quod herbis ueftes inficiant «Ca.ii.
et ex uiola et de bacchara et combreto C[De corona graminea «Ca.iii.
er afaro «Ca.xix. |[De uarietace eius «Ca.iiii.
« De nardo gallicoret de croco medicina: : et «Quifoli corona ea donati l)Ca,v. croco magoset ex firi ct faliunca etholo* llpais fc chryfo et chryfocome ec melilotdCa.xx. «Medici «De trifolio et thymo ec homerocalle;et de helftiio et ambrotono «Ca.xxi.
«Ex leucanthemo et fanfugo me/
||Theophraffo:Democrito:0rpBeo : Py tha<* gora:Magone:Menandro qui biocrca ferip BttNicandro : Homero : Hefiodo:Mufeo: Socophle:Anaxiiao. &<yvhZrlc
_ «MEDICIS.
1] Mnefteo q dc coronis : Callimacho qui ire phaniaphyfico:Sinio Timacho:Hippccra/’ te: Cgrifippo:Diocle:Opione : Heraclide:
Necefio : Dionyfio : Apollodoro Cicienfe: Apollodoro Tarentino:Protagora:Phifto* niomedo:Euche.Chleopbanto : phyliftine: Afdepiade:Carteci3:petronio:Diodoro. IolIatErafiffrato.-Diagore: Ahdrea : Mnefi/ cle:Epicharmo: Damione.-Daliona: Sofime^ ne:Theopoletiio:Metrodoro: Solone: Ly* cio: Olympiade Thebana: phillino : Petre/ io:Mydione:Ciaudia:Xenocrate.
^IBRO uigefimofecundo edeinentur de auctoritate herbarum.
«De gentibus herbis forma: gratia^ utentibus
rm-iMte
jdicins «Exanemona medicinae «Exoenanthemedicina: «Exheleoeryfo medicinae |[Ex hiacyntho medicinae «Ex uincapetuinca medicinas llExcolocafla medicinae «Ex anthalio medicinae «De parthenio medicinae
|lSxxii. jjCa.xxiii. &
__ folus ceturio coronatus ledicinae ex reliquis oinamentisjSC erynge IjCa.vii.
«Di herba qcentucapira uocat «Ca.viiiY
«De achano 5C glycy rrhyza Si ft o _ _
marhiee UCa.ix»
«0e tribulo Si generibus eius &mg___ dicinis «Ca.x.*
«De ftoebe Si medicinis eius «Ca.xf.
IJDeftrychne medicinae- «Dc corcoro
Ca •xxiiii.
«Ca.xxv. _ ^ _
JrCT.xxvi. jiDe hyppophye Si medicinis ei9 i Ca *xif. «Ca.xxvii, «DTurticaS: medicinis cius «Ca.Xiii. «Ca.xxviii . «De lamio Si medicinis eius 4jCa.xiiu. «Ca.xxix «pe'fcorpione:generibufque ac medi «Ca.xxx. ciniseius «Ca.xv.
xxxi, «De leucachantaflue phimo fiue ifcada SC «Ca.xxxii. medicinis eius 4lCa.xvi.
«Deperfoluta «Ca.xxxiii. «De helxine perditio parthenio fvderire SC
«Demenfuris et ponderibus «Ca.xxxiiii. medicinis eius «Ca.xvii,
«Summa medicinas hyftorias et obferuatides 4lDe camele«ntegeneribufque& medici j dcc.xxx.^_ nis eius .xyiiL
«EXjAVCTORIBVS. ’ «De coronopo 8i medicinis ciu^jCa.xix.
40Citone CeforioM. Varrone Maffurio: An «De anchufa & pfeudancufa 6i medicinis tiare.C. Helio Veftino: Vipio Ruffmo:HiV garum «C a.xx.
gino::pomp6io me!a:popeio lenate: Corn. «De oriychilo:afhei: loto : Si lotctnctra helio - Celfo Calfurnio Baffo . p. Largio : Licinio tropio:tricocco Si cailitricho «CiTxxi.
macro: Seftio q graece fcripfit : lulio baffo: 4|De picride Si thcfio Si afpodelo halimo SC qui item: Antonio Caftore. achato Si buprefti elaphcbofco fiidice:6£ h*
«EXTERNIS. fina6Cdecaucalide.fio:fyliibo:fcolymofme
bb ii i i
Mnefleo: Callimacho fphania phifito. SiV mo.Timarifto:Bippocratp.Cryfippo.Dio cle.Opione:Heraclide:Hidefio. Dionyfio. Apollodoro citienfe. Apollonio Tarentino Aff Praxagora-^L iconico medo Dieuchc Cie/ ophancho. piliflione Afclcpiade. Crateua. Perronio:Diodoro:lolIa : ErafiCIrato : Dia^ gora.Andrea:Onorca:Mnefide:Hpicarmo: Demione:Datione.Sofimene:Milepoiemo Meirodoro:Solone Lycio: Olympiade The bana-.phillino : Petrino : My&ione Galau/
limonio « foncho condrilo fiue condrili «boletis |[(Ja.xxii.
(]De fungis « filphio « de lafere^ - — tnede. flCa.xxiii.
|j De natura mellis & aqua mulfa « quare - genere ciborum mores immutenC « de me litide « caera Ij Ca.xxmi.
((Contra oppofitiones medicorummedicine ex frugibus IjCa.xxv.
DSuma medianas « hyflon> « obferuatioes.
dcecc.vi- 4 EX AVCTORlBVS.
4/ lifde quibus priore libro:« preter eos Chry daiXenoSrate, fcrmo:Eratoftbene.Alceo.
i i J IBRO Vigefimoquarto continentur
'iBRO uigefimotertio continetur de ^I^mediciae ex arborib* fiiueftnb74jCa.i. ___ .-cultis arboribus. £ Lotos liCa.ii.
4lDe medicinis uuarum rcccrium:« farmetis: IJGTlans (JCXiii .
uuarum & uinaceis « de uua theriace « uua |]De coco ilicis & gal’a « uifco psllulis glan/ pn(Ta « artaphi de & aihphifagria pituaria dode cerii radice 81 fubere llCa.iiii.
« Iabrufca:« de uire alba « nigra « de mu OPe fago « cuprefio « caedro magna:de fns«mnigeneribus .(OCsTi. caedridegalbano (jCa.v.
(!De aceto fcylhno « oximelle et fapa 8*. fece |jDe hammoniaco & tfyrace « fpondyllio « uini aceti « fape Cadi. fphano « terebintho « chamepite^« picio
4jDe oleis « foliis oleaflorc « ciere « de oli* «_refinis « picea « lenrifco IjCa.vi.
uaalba « nigra « de murca (jCa.iii. dDe pice fpifia « liquida « pa!impilTa,« pif/ (IDe foliis oleartri« oenantino oleo « cocci/ fapba!tos«zopifla«teda« no « amygdalino « laurino «myrtheoeba Sentifco IfCa.vii.d
memirfmo et cupreiTino citreo et __ |JDe platano « fraxino « acere « alba popu? cary no 4j Ca.mi. Io « ulmo « tilia « fambu
4)Dc my robalano palma et palma co « iunipero (JCa-viii*
^dara (/Cav. (De fafice « amerina «uitilibus
llMedicins ex finguloru generum fiorefo/ « eriflro 4i.Ca.ix-
liis: fructu ramis cortice ligno: fucco; radi/ (jDeuirga fanguinea« filere« liguftro8£ carincrc. IjCa.vi. alno « hedera « cyftho « ciflo « erytbra/
([De pyris et eo^ obferuatioibus et de fico^ no « chamccilTo « milace « de _
obferuatioe et caprifico et hermea et alio^ t£lematida (JCa.x.
generibus medicine (Ca.vn. (De arundine « papyro et hebeno et rhodo
IjDe pineis etaniigdalis :et nuce anclana : et dendro:de rhufen et hydro et canchrye et nuce iuglande ec piftaciis : et cajfanelis et fi fabina et felagine et famulo etgummi iigs ct cornururedine et lauro Ca^viii. medicinae Jfa.xi.
4jDe mir co fatiua ec mirtidano et de mirto | 4 jDc f pina aegiptia et fpina alba euchanto Filuefiri (jCaix. «acacia 4)Ca.xii.
Summa hiftorias medicine et obfeuatiores* |[De uulgari fpia et filueftriret de fyrifceptro |]Mfccc.xix. _ et de appedice fpina et pyrachato ccpaliuro
|)BX AVCTORIBVS. aqfolia et taxo et rubis medie iaet Ca.xiii.
IJC.ValgknPopeio Lenio:Scx. Nigro q prse([Decynobato et ideo rubro et rhiqo et Sytio ce fcripfic.T ul. Baflo qui irem: Antonio Ca farcocola et oporice medicinae 4/Ca. xiiii. ftore.M.Varrone.Cor.Celfo.Fabiano. IjDecbamedryc etehamedaphne ctchame /
_ . IjEXTERNIS. lea etchameficeetchamecifToetcHamelcu^
4]Theophraflo:Dcmocrito:Orpheo : Pytha^ ce ec chamedparilTo ct empeloprafo et fta/ gora:N1agone:Menadro q biocrea fcripfit s chic ct chlinopodio et centuculo et ciemati Nicadro:Homero: HeCiodo : Mufeo : So -> dejegipeia medicine ^ iJCa.xy.
phocle:Anaxila^ 4]De aron et dracuculo^dracutio et eri ecmil/
IIMEDl CIS. leTolio et hasrbae^iufdem nominis et pfeu
clouumo et mirrhi et onebryche^ _
medicinas *i Ca.xvi-
toe coriacefia et callicia et menaicle:ec aliis 3txiii.eE mcdiciuis earu quas quide magicas eedicunt:et decofidiaetdeaproxi^ec reci rfiiais morboru ^jCa.xvii
$)i)e eriphia et iamaria et ftratioti medicinas Ca.xviit
|Oe hasiba quas nafcitur in capite ftacuas:ec de hserba de fluminibus et haerba ligua et cribro et fimetis et rhodo et impia et uene iis pfdine er nodia et philautbrupo et cana sia lappa ettordyle:et de gramine et da&y
corobo:ueIgIycifide& panace udafcepio heracleojpanacechironio & panace cetau reo uel phanceo & heracleo fydcrio& hycv fciamo uel apoilinari fiue alter cangeno 4)Ci Tiiii.
4)De linozofletparthcnio hertnipora fiue po tius mercuriali & achiilea & panace heraclea fidenti milcfolio:& de fcopa regia: 6£ her* mineo teucrio fplcnio SC de melapodio fi* uehelieboro|quot?ue eorum generat de nigro hellcboro & albo medicinae:& quado detur:& quomodo funimendutm&^uibus nondandum:& q> mures necat flCa.v.
Io: et foenograsco medicinas. IjCa xviiii liDemithridatia &fcordoti fiue fcordie>:& IJSumina medicinas et by florias et obferuati/ poldmonia uel phileteria uel chiliodynama
c ' - - & eupatoria 6£ centaurea fiue chyroia 8L de
ledo centaureo libadio felle terre & trioiv che medicinas flCa.vi.
De elimeno &getiana & lyfimachia:& par thenide&arthemifia& ambrofia et nym* pbea et heracleo fiue rhopalo et euphor* bia medicinas (fJCaivii.
ones.M.cccc.xix.
4JEX AVCTORIBVS. (jcTValgio: Pompeio Leneo:Sex. Nigro:<| grasce fcripfmlulio bafTo qui ire: Antonio Caftore.M. Vaope ;Corn. Celi'o: Fabiano. {[EXTERNIS.
tfThephrafto: Apollodoro: Democrito: Or
pheo:pythagora:Magone:Menandroqui llDc plantagine et bugloiTo et cynoglofio biocrea fcripfit.Nicandro:Homero: Hefio hnnh4rain.« a
do:Mufeo:Sophocle:Anaxi!ao.
_ Redicis.
(QMnefteo: Callimacho : Phania phyfco:SiV mo:Timariftc:Hippocrate :Crifippo: Dio •de:Opione:Heradide:Niccfic: Dionyfio:
Apollodoro Cirienfe:AponodorcLTarcn
et buph^talmo ct fricica et d fpartaia ct hip pice et hefchemone.-et de betonica et cata brica ec confiligine et hiberida et chelidon nia et canaria et elephobofeo ct didano ec arifiolocbia:ecq> eius deledatione inuol* uant pifces ct ftatim capiantur: et medicinae contra ferpenri um idus ex hserbiscjuas fi*
torlc sino:Praxagora:pLifionicomedo:rCleopa perius nominauit e CLCa.vm.
rra phiii.ftione: Afciepiade:Oateua:petro #De agfemonia et agarico er/chio et hyofeia niaDiodoro: lolia*. Erafiftrato : Diagora moet iereboate et blattaria etlemdiaetqn Andrea;Enorta: Marconefide: Epicarmo: quefolioec dauco pfolata et ardio^et cycla Demione:Sofimene:Thopolemo: Solone mino er peucedano ijCa.ix.
Lycio: Metrodoro: Olympiade Thebana |jDe rhyfellio eteetaurea et chelidonia etpa phiHino:petreio.Midbe. Glaucia . Xeno** nace er hyofeiao et euphorbio CCa.x. crate.Diode, fJDe anagalide fiueacoro etmadragora fiue
‘ ii circelo et cicuta er creno agrioec molibda
J/lBR-O Vigefimoquinto continentur na et iride et capno ec alice et achoro coti V Minaturas basrbarum fpote nafcentmm ledoaizoo er andracbne ct erigero ce de bau&oricaS hasrbarum et de origine ufutea* opheoro^et de labro ueneris et dej^mucu* rum. IJCa.i. Io mediciazetdeoris uitiis {'Caxi.
flQui latine ufus hasrbarum fcripferint. et |jSumma medicine et hyfiorias et obferuati/ quando ad Romanos noucia earum perue ones.M.cc.lxxxxii. nerit:et qui primi graecor um de his cornpo 4{EX A VTORIBVS.
frierinn&dehasrbarum inuentione:& anti 4]Sex«Ga1Iico.-pdpeio Leneo:Seftio Nigro qua medicina:8£ quare minus exerceantur qui grasce fcripfit:Iulio Bafio quiitenuAn earum remedia:& de cynhorodo:.6i de dra conio Caftore:Cor.Cc!fo. cunculo medicinas ||Ca.ii- 41EXTERNIS.
^De quodam peilifero fonte germaniae:5£ | fTheophrafto: Apollodoro Democrito Iuu» de britannica:6i maximis morborumdo rba Orpheo:Pythagora:Magone:Menadrq (oribus ^Ca.iii. q biocrea fcripfit:Nicadro:Homero: Nefo
|[De moly & dodochateo:# paeonia nel pen do:Mufeo:Sophode:Xantho: Anaxilao-
_ MEDICIS. (£|De plurimis experimentis ad in ficicdos ca
(^lnefteo:Caliimaco:Phaia phyfico:Titna/ piilos di partus.eiiciendos & continendos & rsfto:Simo:Hip pocrate:Cryfippo: Diocie| alioruni^emedia (RTa.xy.
Opftae:Heraclide.Edicefio:DionifiQ. Apol S utnma medicinae di hyftoriac di obferuaci/ lodofo:C'itienfe: Apollodoro Tarentino ones.Mcc.lxxxxii.
praxagora.pl id6icomedo:Dieuche:The _ _ (JTX AVCTOR1BVS
opbato: phyliftione.Afclepiade : Crateua: (JP^Varrone.CValgiorpompeio Ieneo:Se Iof!a:Eraftfhato. Diagora. Andrea:Mnefi/ dio Nigro qui graeccfcripfit.lulio baiTo $ de:Epicharmo:Demione: Softmene:Tho/ item Antonio Caftorore.Cor.Cclfo. poIemo:Mecrodoro:Solone.Lycio Olym (flcXTERNIS.
piade thebana Phillino.petreio.Midione^pTheophraftoApollodoro: Democrito :Iu Glaucia.Xenocrate* ba:Orphc$Pythagora;Magone:Menadro
qbiochrca fcripfit:Nicandro:Hcmero:He Ii MBRO uigefimofexto'conrincntur re fiodo:MufeojScphode:Xanto:Anaxilao.
_ jlique per morborum genera medicine _ |[MEDiCIS.
di de nouis morbis:& de lichne quid fir.di f Mnefteo: Calirhacho : phania phificc-.Ci*
marchotSimo: Hippocrate: Crifippo: Di oe cle:Opione:Hcraclidc: Hicefio: Dionyfio Apollodoro Citienfc:Apollcdoro Tarcn tino.*praxagora:pi iftonico medo:Dieuche Ch!ephanto:pbiIift!'onc:AfcIepiade:Crate un:lolla;Erafiftrato:Di3gora Andrea Mne fide: Epicharmo: Demionei-Theopokmo: Mctrodoro:Solde:Lycio:Thebana; Olym
quando primu in italia cocperint&de car/
_fcuncu!o elephantiafi di cqlo (3_Cad.
(jjLaus Hippocratis (jCa.ii,
4jDe noua mcdicina^AfcIepiade medico Si qua ratione uettbre medicinam imutaiierit I^Sadiii
IflrnTio magice artis di de lichene rapfia (jCa.iiii.
Ad ftrumas di ad digitos di ad p^tus & adr. piade:P^yiino:Petreio:Midtione: Glaucia tyflTim medicinas, 4L.C a.y. ^Xenocrate»
4{De uerbafco di cameleuce uel tuffilagip^^&K &_bcchio di aqlea di faluia ClC?a.vi. '5j|l|yyBRO Vigefimofeptimo continetur (|Ad Sateris dolores 8i pectoris & ad honop^iMMJi-reliqun barbarum genera, noeas ad iacinoris dolorem cordis dolori ([De aconito 6i panthere qu£ extinguitut pulmoni urinsetulTi pedori ulceribus pul aconito (ICa.iV
moni rcibus epaticis;ad uomitione ad fin*» omnium creaturarum conditor fic
jgulcus pleureticis lateri ([(Ta.vii. deus (/(Ta.ii.
||De omnibus uitiis uentris di remediis eo^: (jDesethicpide 8i amarantho 8i aloe & alcea que circa uel intra funt.&de aluofiftenda di alipho& alfima di androfaccetandrofe/ nelfoluenda |)|Ca.yiii« ,no et ambrofia et aconi et anagyro^t ano#
iDepuIeo di argemone flCa.ix. nymo (JCa.iii.
$De nymphea di abdinentia di appetetia ue^ ()De aparine et ardio etnfpleno et afdepia# neris.S: de fatyro erytrochocco di cratcgi de:et odere uel bubonfet a fcyro uel afcly crfyderiti ([Ca.x. roide et aphace et de alcibio et ajedoro
(iMedicine generales de pedibus talis arti / ([Topho (JCa.iiii.
culis neruis di remedia conrra morbos q to De alo ([Ca.y.
tu corpus occupati de myrrido 6i uigiliis ([De alga et adea et de ampelofagriaethbnn di paralyfutfi de febribus frigidis Si febre thio ((Ca.v!.
iumentoru:& freneticis di chameade:& ai CDe abfinthio et balothe et botrye fruticofai 200 & igne facro ipTxi. et brauylla ctbrio et bupleuriet caranate
([Ad eluxata mebra di contra morbu regium et callifcircea et circefio et trategono et the di contra furunculos di fiflulas di inflatoes di nmbufUoncm di contra alios morbos ad neruos & fariguinem (TCa.xii.
([Se herba equifeto di ftephanomeli Si erifi tale &’ contra uermes (JCa.xiii.
(jDe ulceribus di ad plagas di de polichnemo (JCa.xiiii.
lygono et crocodilio et cynoforchyet chry folachano et cuculo et pferua 4!Dk cocco gnidio et diopteris et dryphono et clatie er epetro fiue calcacifraga et epica di uel helleborle et epimedio et enssphylo etfilicepteri ct <J femore bubuloCCa.viii. 4|Pc glaucio 5i glycyfide 6 i glaphalio fiue
cameselo di galedrago & holco &Jiyofirr generis placidi&:la£h‘s ufusret obferuardes 6iholofteo & hyppopefto (Caix. ec cafeis butyro et adipe Ca.yiii,
(pe hypogloffa di tremulis hydropicis con* (Medicine de apro ct capris et equis feris et tra.imjag ues or topnoeas paralifis incipien/ ' remedia de beftiis contra omnes . tes (Ca.x. morbos l/Ca.xi.
(jDe medio di myofota di myagro di natrice (Mira doanimalibus Ca.x.
di othone di onofma di onopodo et ofiri ec Summa medicinas et hyftorias et obferuati oxye etibatrachio er polygono et leucateo ones.d.c-im^*
et plythena efphyllo et pheladrio et phaleri _ _ |)EX7\VCTORIBVS.
et polyrrhizo et |>ferpinaca et de rhecoma (M.Varr6e.L.pifone:Fabiao: Verre: Mutia de^refeda et ftoechade (Ca.xi. te:VerrioFlacco:Catone Ceforino:Sergio
(jDe folano et fmyrnio et theleprno et tnV SuIpitio:Lucinio:Mai:cb:Celfo:]VlafFurio: chomane et thalietro et thlafpe et thrago Seftio Nigro q grasce fcripfit: BychorDin* nia et tragoni et trago et tragologo et fpo rhcenorOphilipmcdico-.Granio medicis»
dile:et quod quida morbi in quibufda non __ _ (EXTERNIS.
funt gentibus (/Ca.xii. (LDehiocrito: Apollonio qui &?iiir fimMile
(Summa medicinaeethyRoriaset obferuati to Artem6e:Sextilio:Homero: Theophra
flo:Lyfimacho:Atalo Xenocrate.Crpheo qui diophios.Archelao quiitem Demetrio Sotyra-.Laide Elephantide Salpe.Olympia^ de rhebana. Diotio lolia Mi&ione Smiw neo. Efine medico. Hippocrate: Ariftotelc Metrodororiccacidamedico.Hefiodo.Dia
ones.dc.ii, _
ul (EXAVCTORIBVS.
(Pompeio Lennio:Seftio Nigro: quigrasce fcripfit: Iulio baffo qui item: Antonio Ca- ftore:Cor.Celfo.
_ _ * (EXTERNIS, - - - - - - -
jjXeophrafto: Apollodoro q ite: Democrito^ aleone Cecilio Bione q peridinameon. An#, ^riftogitone:Qrpheo:Pythagora:Mago- . vxilaoriuba rege. nevMenandro qtaocreo, fcripfit:Nicadro.,|)p|r(|]IIBRO uigefimonono continetur me
_ _ (MEDICIS. picinas ex animalibus.
41 Mnefteo : Callimacho : Timarifto: Simo:(De origine medicinas & qn primu clinice di Hippocrate:Cryfippo-Diocie:Opione:He qn primu iatraliptice di de Cryfippo di Era raclide:Hicefio:Dionifio Apollodoro citie filtrato & Empirice 8C Erophilo di reliquis fe Apollodoro tarentino: praxagora. piri flonide medo Diuche Cleophanto:Philifti one:Afdepiade:Crateua:lolla: Erafiftraco;
Diagora:Andrea:MneficIe:Epicarmo: De tnione:Sofuuene:Theopoleno: Metrodo
>e origine medicinas & qn primu elinie \h primu iatraliptice di de Cryfippo di iltrato di Empirice di Erophilo di reliq illuftribus medicis di quoties ratio medici- nx mutata fir di qui primus romas medicus di qn. & quid de medicis antiqBromani iudi cauetint di u itii medicinae |H£a.i»
De medicinis Sanaru. 4} Cz.il»
ro:Soloe Lycio:01ympiade:Thebana.Phy ( jDe ouorum natura (Caaii
Iino:petreio:Mydide:Glaucia:Xenocrate Remedia de cane di ex aialibus quas placo? ajjr*, -j . da no funr.fed fera:& ex uolucribus di con
' IBRO uigefimoo&auo continentur tramorfusphalangiorum (Gadiii- niedine ex animalibus (De feuo camellino di cane rabido di lacerta
Ar ftonedendo aliqua uis uerborurmet fa et anferibus et columbis et muftellis re nari et depelli (Cari- media 4) Ca.v.
Remedia ex hoieptra magos (Ca.ii. (AH alopecias tolIedas& ad palpebras di ad (De quibufdam lortilegiis ecjfaliua hominis glaucomata di ad oculos di ad cmoridas re iciuni (Ca.iii. media. (ICa.vi. t
(AHlippitudinesoculorum (Ca.iiii. Suma medicinse di obferuationes.d.xxio
(Defternutamento et uenere:et exteris re (jEX AVTORIBVS.
mediis $}Ca.v. (M^arroneX.pifone.Verno FlaccotAnti
4]De remediis mulieribus (Ca.vi, ate:Nigidio:Caflio:Hemina:Ciceroepiau
(Medicinae exanimalibus peregrinis:de ele to:Celfo:Seftio Nigro qui grasce fcripfit- phanto et leone de camelo ec hyena et cro Cecilio medico: Metello Scipione:Ouidio codilo et chameleonte etftinco di hippopo poetaXicinifiMacro, tamo etlyncibus ([Ca.vii. ^EXTERNIS.
(Jvlcdicine coes ex feris aialibus aut eiufde4jphilopatore:Homero Ariftotele: Orphe#
sissfe
ba:pVco:Appione:Epigene:Pelope:Apel/ le:Democrito: TrafillorNicandro: Mena* dio comoedo: Attalo:Saluftio: Dionyfio: And rea?Nicerato:Hippocrate: Anaxilo .
j II J iBROTrigefimofecundocontinen Jja-tur reliquae medicina: ex aquatilibus.
ii Democrito: Aiiaxilao nes.dcccc.xxiii.
^ «MEDICIS. £EX AVCTORIBVS.
|fBdtrienfe:Apollodoro:Orchidemo: AnaxiijM, Varrone : CaflTio parmenfe . Cicerones Iao:Ariftone:Xenocrate:Democrate:Dio* Mutio;Corn.Celfo:Trogo ouidio: Poly* doro:Cryfippo philofopho.Ori.Nicandro bio:Sorono. ___
ApolIonio:Tyaneo. {/EXTERNIS.
"I /IbRO trigefirno continentur niedi*<}€!allimacho:Cascilio:Ctefia:Lyndo:TheQ jLmf cinae ex a ialibus reliquae prioris libri. phraJlo:Eudoxo:Teopompo:polyclito:Iu De origine magice artis quado & a quibus ' ~
coeperint:# a quibus celebrata _
fuerit» 4)Ca.i.
f) Vituperatio Nerois Caefaris ^Caai.
4lPe' talpis 8C reliquae medicinae per morbos digefbein animalibus-.quorum genera pia
c|dafunt aut fera iJCa.iii», ^ _ 4 _
ijAd muliebra mala medenda: # ponceptus $ De echeneide pifce et mirabili eius proprie iliatuiados llCa.iiii. itate.-de torpedine et marino lepore^et mi*
IjPromifcua: medicinae UCa.v. 'rabilia rubri maris |[Cad.
(f£>e miraculis quarundam Belli O0e ingenfs # manfuetudine quorudam pi
arum tjCa.vi. fcium:# ubi ex manu edant.# nbrrefpon*
U2uma medicinae # obferuatoes.dccc.liiii. fa dantur ex pifeibus 41 Ca.ii»
4IEX AVGTORIBVS. 4lVe his quibus interris # in aquis uidus eR
tiM.jVarone: Nigido .M. Cicerone. Seftio # de caRoreis medicina: ac obferua Nigroquigrace fcripfit.Licio macro. tiones fiCaTiii.
(fi EXTERNIS. IJPe teftudine # multorum pifciumjmedici
4TFlerodoto:Arifl:oteie:Hermippo:Home* nae:# obferuationes 4lCadiii.
ro: Appione:Orgheo: Democrito: Anaxi/4jPromifcua: medicinae fjCa v.
lao f/MEDICIS. Ad febres omnium generuhi:# contra di/
Botrio: AppolIodoro:Menadro:Archime* uerfas infirmitates (jCa.vi.
de: Ariftone: Xenocrate: Diodoro: Chr y* ^Animalium omnium in mari uiuentium.c. fippo:Ori:Nicandro:ApolIonio: Tyaneo. Ixvi.genera efie Ca.vii.
|j§umma medicinae # hyfloria: # obferuati BRO Trigefimoprimo continentur ones.d.cccc.xxviii,
nedicinae ex aqtilib* # qru jmabilia _ x i EX7\ VCTOR I B VS.
u arum mirabilia {j Ca.i» ^jLicinjo macro:Trebonio Nigro.Seftio Ni
differentia aquarum medicinis,# obfer gro qui graece fcripfit.Ouidio poeta: Cal/ uationibus.cc.lxvi. 4j Ca.ii. fio:Hemina:Mecenate.L. Ateio.
KDe qualitate aquaru in falubriMtgjjel co/ _ (J EXTERNIS.
moditate earum f Ca.iii: Hluba:Andrea:SaIpe:Appione Pelope: ApeI
^jJjTquarum fubito nafccntium aut denifine r le Thafio.-Strafillo Nicandro» lium ratio tlCa.uii. ^ »*-<■
4j£)b-feruatio hyftorica CCa.y. JffilBRO trigefimotertio continetur na
4)Ratioaquas ducenda::# quomodo medica llMIturae metallorum. tisutedum:#quidproficnauigatio# me 'w dicta aq uae marinas tjCa.' vi.
4|De generibus falis cofe&uris # medicinis auri apud antiquos # equeftri ordine # de #obferuacionibus ftjCa.yii. fure annulorum aureorum IjCa.i.
<fpe fcombro pifce # muria # ( — .. 4j De decuriis iudicum # quotiens nomina
alece (jCsuyiiirf equeffris ordinis immutata:# donis mili*
Ijpe natura falis et eius medicis ijCa.ix, tantibus # quando primum coronea |[De meri generibus et con fe&uris i_et medi aurea CCadi.
cinis ee obferuatiouibus llCa.x. C De reliquo ufuaurii uiris # mulieribus #
ffDe fpongiarum natura fjCa.xi, de numo aureo:# qn primum fignau eft
Ipuninia medicinae hylioriae et obferuatiorf» aes argentum et aurum:et anceq fignarec
-Qua: prima commendatio metallorum au* ri 5C de origine annulorum aureoru& mo
qui mos i acre: ecquas maxima pecunia pri qur acgeniticai: 4jCal\
mocenfucrquotiens:ec quibus tempora 4lDe candelabris di templorum orna bus audoritas auri 4)Ca,iii. mentis ilCxiii.
{[Ratio naturalis auri inueniendi et quado{JQuando primu fimnlachru romae fadum primum aurea ftacua:er medicinae ex 'di de origine ftatuaru 8i honore ftatuaru di auro 4} Ca iiii- generibus & figulis (jCaAiiL
tfiPe cryfocolla et medicinasec cryfocolla.yi. (JDe ftatuis togatis & quibufdam aliif& qui > et mirabilia naturse de. glucinandisinter fe bus primum in.columna:8£ quando roitra peificiendif^metaliis llCa.y. &qua'do primum publice &quseprimu fla
{(De argento et argento uiuo ex ftibiafiue tuae romae 4]Ca.v.
aiabafteet fcoria argenti et fpuma y- || De ftatis fine tunicis 8i quibufdam aliis:& ' atgfnti {JCa.yli. quas prima romae ftatua equcftris SC quado
4)De minio quantae au&oritatis fuerit apud omnes ftatuaz priuatim se publice fublate romanos et origine ac inuentione eius:et 6C quibus romae mulierib^&quEgrimae ab cinnabaris ratione in pi&uris et medicinae exteris publice pofits (iJCs.vi.
() Vs generibus minii et ratione eius in pi&u 4jDe antiqs ftacuariis di peiis fignoru imods gis {ICa.vii. cis &cololTis i u rbe ceiebcrimisf Ca.vii.
Ijpehydrargyro deargeto inaurando de co Nobilitates ex sere operum di artificum siculis ecargenti generibus et ra^e_ ccc.jxvi. {jCa.viii.
w riment is fjQnyiiiY {Differentia seris & mixturae di de feruan
4/Defpeculis etegyptio argeto {iCa.ix. do aere ijCa.ix
immodica pecunia:et quorum m axi/ 4jDecadmtaitiedicin£ i)C&x.
snc opes fuerint et quando primumpo.ro, {)De feorea Qi flore di fquama aeris di ftonia/ ftipem fparferit €Caix* ce&erugine&hyeracio 4/Ca.xi.
^De luxuria et frugalitate in uafis:et ledis De fcoletia di calciti & fporo di _ _
argenteis quando iances immodica chalcanto {jCa.xii.
fafe. 4}Ca.xi. {|Depompholige&fpondio8i antifpondio
f (De ftacutis argenteiset celatura gruenti et &diphryge & triete fer uiho {jCa.xiii.
Jenteris quibufdam {JCa.xii. {].De ferro di ferreis metallis di differentia
4jDe file et ceruleo et cryfocolla etneftori<* ferri 4}jCa?xiiii.
anoteccilono ecq>nonomnianno_equah> {jDeremperatura ferri:& medicinasex ferito jcrfpeties uendantur 4)0 .xiii. di ex erugine di rubigie & fquama ferri di
fjbumma medicinas et hyftorias et obferua/ hygrcroplaftro {jCa.xv-
nones.M.cc-xv. {jDe plumbi metallis di balbo plumo
Jl fiEXAVCTORIBVS. euiigro {JciStyi.
{jL.pifone:Antiate Verrio.M.Varroe Cor. (jDe ftagno di plumbo argentariorgLquibuf NepoterMefialarufforMarfopoaaButho dam aliis {jCa.xyii.
InliobalToq de medicinis grsecefcripfiriSe 4) fvTedicinae de plumbo & fcoria plumbitde ftio nigro qui itemTabio Veftale. nrolibdena flue galena:de pfymiriQ& fan/
_ : {iHXTERN I S. da raca ilCa.xviii,
{}Democriro:Metrodoro Sceptio:Menechi{jSumares di hyftorias obferuatoes.dccc.xy*
no qui de toreutice fcripfit; Xenocrate qui _ 4)EX AVCTOR1BVS.
item Antigono qui i reni: Heliodoro q de4]L.pifone:Antiate:V2Trio:M.Varroe. Mef athenienfiuanachematis:praxiteleg admi fala:Ruffo:Marfo poeta:Betho:lulio baf/ rabilia opera fcrfpflt:Nymphodoro: lolia: fo qufde medicinagrascefcripfit: Sex.NrV Apollodoro: Andrea:Heraclide: Diagora: gro Item FurioVeftale. Botrienfe:Archimede:Dionyflo: Ariftoge _____ IjExTERNIS.
ne Democrito: Mneficle: Atralo medicos 4)Democrito.Metrodoro.’Sceptio: Menechi Xcnocrate:Senone:Tenneflo. no qufde toreutice fcripflt: Xenocrate qui
item Antigono qui item Duride qui item Heliodoro qui de athenienfium anathema tefcripfit:Nympbodoro:Andrea:Heracli* de:Diagora: Botrienfe lolia: Apollodoro Arcbimede:Dionpfio; Ariftogene:Diome
r FI7 1BRO trigeflmoquarto continentur !jJU. asn®metalla:8C ferri di plumbi di i&gni ftVa.i.
{}j3en usuris qu32corinthia:& qux deliayca
^EXTERNIS.
Prafitde:ApeIle:Mebntio:Afdepiodoro: Huphranore:Parfhafio:HeIiodoio qui ana themathsfcripntathenis: Metrodoro qui de archite&ione fcripfit:Democriro:Tbeo phrafto: Appoione grammatico qui de me¬ tallica medicina fcripf]t:Nymphodoro: An drea:Heraclide:IoIia:Apoiiodoro:DiagO(!* ra:Butrienfe:Archydemo:Dionyfio:Arifto gene:Demade:Mneride:Xenocrace:Seno nis:Theonneilo.
1BRO trigefirnofexto continetor na urx lapidum ac marmorum luxu IjCa.n
fde:Mncficle:Slenone,
'lilii J^BR.O T rigefimo quinto continetur
^ ; i y ihonos pi&urx - _
- 4l Jddrios pi&uraa llCa.w
^IjHonos imaginum 4|Ca.ii.
IjQuando primum clypeiUmaginum publiV ce:quando in domibus pofiri:& de pi&urx initiis & monochromaton & primis pi&ori
bus:8£ antiquitatepi&urarum in _
italia 4 IjCa.iii.
|[De piftoribus romanistSi quando primum dignitas pi&urx:& qui ui&orias fuas pi&u ra propofuerunt:6i quando externis pidtu ris dignitasRomx. 4'Cadiii*
4 'Ratio pingendi de pigmentis 4J Calv. ria
! |JDe coloribus natiuis Qi fa&itiis4jCa,vi. IjQuTprimus in publicis operibus ofi^n
u' W&1 colores non indudntur.&l quibus co deric 4lCam»
ijlonbus antiqui ptnxerunt:fi£ quando pri/4i<^isprimusperegrinomarrnorecoIumn»$ *J muni gladiatorum pugnx propofite babueritromx IjCa.iii.
funt ICa.yii. primum laudati in marmorejcalpido
4{De xtate pi&urx opum et artificu iudica* qbus tpibus CCa.iiii.
j&ra nobilitates.ccc.v, llCa.viii. ^Nobilitates opum & artificum in marmore
liPrimum pidurx certamen:et qui primi pe* c.xxvi.de marmore pario etmaufaA nicillo pinxerunt ClCaTx. jeo 4|Ca.v.
4)Deauibus per pi&Uram deceptiS.et quid jjQuando primum marmorum in sedifici' digicillimu in pi&ura 4)Ca,x. is ufus et quis primus rornx crufhuerit pa
tpeauium cantu c0mpefcendo:8i qui encau rietes:et quibus etatibus queq? marmora fto & penicillo primus Iacuaria & cameras in ufum uenerint romx:et quis prinjus mar pinxeric:fporfimq3 precia mirabiljsLpi&u mora fecueripet ratio fecandi de ha tarum 4|Ca.xi. rena IjjCa.yi.
Ijpiaftices primi iuctores de fimulachris 8£ 4| De naxio er harmonio et de genc_ribus j
uafisfi&iiibus& precio eoru (jCa.xii . marmorum ^ 4JCa,yii,
CjTerrx uarietates:& de puiuere puteolano^Dealabaftrite ettigindo alaban _
& aliis terras generibus qux in lapjdem uer dico liCa.viii.
tuncur jjCa.xiii. 4pe obelifeo thebaico.alexandrinoet de if-
(LDe parietibus fornaceis 8i later itiefit & c o* lo qui eft in circo magno 41 Ca.ix.
rum ratione UCa.xiiii. (jDe illo qui eft in camporaartio orognomo
(Pe fulphureK alumine & genenbAisjeoru ne 4|Ca.x.
8£ medicinx ilCa.xv, 4]De tertio obelifeo romae in uati _
(l Pe terra fannia 8£ eretria 6f chia Kjabanifia cano 4)Ca.xi.
^phiniti & appellati medicinas llCa.xvi. |jDe pyramidibus egyptiis et _
f|Crerx genera ad ueftiu ufus cimoliailktda fphyngas 4j£a.xu«
umbricadaxu argentaria CCa.xvii. Ijpeiabyiinth&gyptiolemnio
|lQui 6C quoru liberti prepofiti 4)Ci.xviii. italico 4/Ca.xiii.
4]Terra excalata & terra cupfea;te&abalea/ 4|De penfili et horto et oppido et templo di ricatterra ebufitana 4jCa.xix. anxepbefix 4/Ca.xiiii.
4jSumma medicinx 8i hyftorix & obferuati 4)De delubro cyzici etlapide fugiriuo.-ecde ones.d.cccc.lyiy echo fepties refonate er xdificio line cbuo
_ 4|HX AVCTORIBVS. xtjnirabilia xdificioru romx
4jjMeflTalIa oratore: MelTalla fene: FenellellaC De magnetis generibns et medi attico:Verrio.M.Varrone:Corn. Nepote: cinis fCa .xvi.
Decio EcuIeone;Mutiano:MeliiTo:Vitrurf> |0e lapidibus qui cito abfumunt copora in uio CafTio feuero:Longulano:Fabio uefta eis condita et de his qui diu feruant et de le qui de pidura fcripfit. thafio lapide et medicinis cius. 4jCa.xvii.
4)De ebore folTili & Iapidibus offds & palma gis &qui fculprores optimi & nobilitates cis 5: alioru generibus fCa.xviii. artificum di quis primus da&ylothecam ro
|]De corallio: uel py rite & medicinis cius: & mse habuit. |JCa7i.
~ oftracice:deamantoIapide&mediciniser $De gemmis tranfiacis in triumpho Popeii de militio lapide di uiribus eius de gagate di natura criflallt di medicis: & luxuria cir / lapide di medicinis eius: 6i de fpongiis di ca eam:6£ quando primum inuenta myrrhy phrygio lapide di natura eius 4iCa.xix. na di luxuria circa eam di natura myrrhino 1 ^fipertiarhide di quinqj generibus eius rum quae mentiti funt audfores de__ &fchifto IjCa.xx. fuccino jQCa.ii.
4}De quattuor generibus etfdis di calamo di UPe ortu:& medici s:& generib9 & luxuria ^ falamio di arabo & punicibus IjCa.xxi. fuccinoru&iicurio& medicine^CaVin. m^tniio^pe Iapidibus marmorum medicinalium & 41De adamantis generibus di medicinis di mollibus lapidibus di fpeculari Iapide di ft flMargaritis 4j Ca.iiii.
licibus &phengite di cotibus di reliquisad 4; Pe fmnragdi generibus:# gemmis uiridiV ftruturam lapidibus igni di tempeftatibus hus trannucidis 4) Ca.v.
refi (lentibus |iCa.xxii. #}De opali generibus di uitiis di experimen^
4JDe cifternis di calce di harenae: generibns di tisdi uariis gemmis f |Ca7yi.
ipixtura calcas di harenae di uitiis iftru&urae 4) De generibus carbunculoru & mtiis/experi tomvtis & re&oribusTcolurnnis
4)De medicinis calcis di maltha di
a.xxiu.
mentis di gemis ardeitibus 4}C£yiu
4jDe generi b9 topatii Si callaite:& Ldegemis gypfo (jCa.xxiiii. viridibus no traCwcccibus flC a.viii.
ijpa pauimetis 8i quado primu rotnxdi fub IjDeiafpidum generibus |j<Ca.ix. T&diualibus pauimentis di graecanicis di qn IjDe quibufdam gemmis peralphabeti ordi primu camerae IjCa.xxv. nem IjCa.x.
4[De origine uitri &’ratione faciedi di de ob |)De gemmis quae a membris hominuum co
fiano uitro di de generibus multiformibus uitri |KJa.xxvi.
4 Ignium miracula:^ medicinae r prodigia (i Ca.xxvii.
4‘$umma medicinae di hyftoriae 8C obferua/ tiones.d.xxiiii.
_ tflXAVCTORlBVS.
|jM.Varroe:CeIio:GaIba:C.I(9:io:Mutiano
Nepote:Cor.L-Pifone:Tuberone:Seneca
gnominatur:&qu3sabansmalib?:& de his quze a czeteris rebus ft CaTxi.
De gemmis nafcemibus di fa&itiis;8<: figu nsgemmarum iTCa.xii.
{jUeratione probandarum gemma* _
rnm llCaTxin.
Suma res di hyflorise di obferuationcs.M.
CCC. _
fi EX AVCTOR1BVS.
Fabio Veflale: Ammo Foeciale : Fabiano:4 ‘M.Varoe: Adis triumphi-.Moecenateriao*
r'-r«
Catone Cenforio:Vitruuio c fiExTERNIS. CThephraflo: Praxitele: luba rege: Nican> - / dro:Sotaco:SudineiAlcxandro: polyhifto ■%e:Apione:phiIiftomco:Duride:Herodo* to:Eumero: Ariftagora: Dionyfio: Archer midoro:Bucorida: Antiftene: Democrito: 41 Demotele:Licea.
IBRO tiigefimofeptimo continemur origo gemmarum.
De gemma polycratis tyranni&’ pirehi re/
cho:Cor.Boccho.
4JEXTERN1S.
Iuba rege: Xenocrate: Senonis.Sudine Efchylo:phiJoxene:Eri$pide:Nicandro S a/ tyro:Theophra(lo:Carete:phiIomene: De mocrace:XenotinolNetrodofo:Sotaco:Py thea:Timeo Siculo: Nicea: Theocrefto. Afaruba:Mnafia:Theomene: Ctefia: Mw tridate:Sophode: Archelao rege: Callifla* to:Demociito:Ifmenio:OIympico:AIexan dro PolyhiHore:Appione:Ori:Soroaflre5 Sadalia.
•• •
r?»'
V
-«'•i fisf* & y r <*■!
/- / ~ / A«5* »"* ’ i» / .. Hi, . ■> / »(M1 'l/l
"V ’ "J • "N .,
fcurtyw-fi-w*'’ v;4
jJ<j r' K‘ w<'
>J~ ■» tfv*
- p J }j r •>■» *>
•4-/™™ 4'i^*' '"fc'
f ^n-. j, ^V//* ••'V ~
<**' ^ *»*« «y
A/„ //,.-,„
V*'^ %v>/‘ '
" ■**» hi iD/i »-
0 C-. PLINII SECVNDI NATVRALIS HISTORIAE LIBER SECVNDVS INCL
I
(JAN FINITVS SIT MVNDVS gcanwnr.Ca.
I.
***r- *
yamHrH <fl -ph -yytax
c*»'** <5* ««,.r wiAi/ <^j. | pnvbr» ||
nt
-ifrrrtt
Vndum & hoc quod nomine alio Cadum appellari libuit ternus cu> cunflexu teguntur cundamumen efie credi par eftcaeternum.immen fum nequegenitum mequeinteriturum unquam Huius extera inda gare.-nec intereft hominum: nec capit humanseconiedura mentis ,Sa cereft:asternusimmenfus: totus in toto:immo uero ipfe totum infi*
_ nitusrac finito finalis, Omnium rerum certus &. fimilis incerto.Extra intra cundacomplexus in feidcmq; rerum naturi opus di rerum ipfa natura:furor eft menfuram eius animo quofdamagitafe atq? prodere aufos. Alios rurfus occafione hinc fumptaraut his data innumerabiles tradidilTe mundos : ut totidem rerum naturas credi oporteret.Aut fi una omnes incubarent: totidem tamen folcs: totidemq? lu w>CTt*”v nas:& castera etiam in uno di immenfa 3 c innumerabilia fydera:quafi non eadem quxftio * nefemper intermino cogitationis occurfura defiderio finis alicuius . Aut fi h£c infinitas nacurse.omninumartifici pofiit afiignari.Non illud idem in uno faciliusfit intelligi tanto praefertim opere : furor eft.profedo furor egredi ex eo.Et tanquam interna eiuscuda pia j ne iam fiint nota ita fcrutari extera quafi uero menfuram )lliu§ rei pofiit agcre:qui fur ne
Itnce fciat:aut homines pofilnt uidere quae mundis ipfe non capia£s__
^ (/DE FORMAE1 VS . ^ ?<*?«** UCa. ll
Ormam eius in fpetiem orbis abfol uti globatam efie nomen imprimis di confen*
J-iN fus in eo mortalium orbem appellantium. Sed di argumenta rerum docent 'non ■ 1 jijP folum quia talis figura omnibus fui partibus uergicin fe fe:ac fibi ipfa tolleran»# da:e(Vfeque includit & contine»tnuilarumegenscompagum:necfinem aut initium ul nfwyog? -Iis fui partibus fentiens:nec quia ad motum quo fubindeuertfmoxapparebintaiis aptifii r^aitut ma efi.Sed occulocum quoq? probatione ejuod conuexus mediufque quacunq* cernatur: cum id accidere in alia non pofiit figura. A
C&EMOTVE1VS. |}Ca. W.
SAnc ergo formam eius sterno di irrequieto ambittrinenarabilicelleritate.xxiiii.,
horarum (patio circuagi folis exortus di occafus haud dubium jeliauere/an fit ia> ^
menfus:6<: ideo fenfum aurium facile excedens tantae molis rotatas uertigine afii «1'rowta tusrnon equidem facile dixerimmonbercie magis quam circunadorumfimul d G
nicus fyderum fuofque uoluentium orbes.An dulcis quidam di incredibili fuauitate con feneus nobjs qui intus agimuf iuxaefiebus nodibufque tacitus labitur mundusfefie innu ^ i7ct f
bc h\
\nha$r*
meras ei effigie^ animalium rerumqj eundarum imprdTas:Ncc ut in uolucrum notanius
ouis Ieuitaterncoritinuam lubricum corgusrquod clarifiimi quidem audoresdixereflic* nim argumentis indicatur quoniam inde deciduis rerum omnium feminibus id&umene. an mari prsecipue:ac plcrunque confufis monfirific^e digenerantur effigies. Praeterea uis?
&tl.v
fusprobatione.-aiibi plauflra:alibi urfi tauri alibi/alibi Iitter;£:figura& candidiore medio sl^jau
Sit
IHhc
fuper uerticem circulo^ *r—~~
"CVR MVNDVS DICATVR.^ fta. IUI.
Quidem di confenfu gentium moueor.Nanq? .Cofmos grseci nomine ornameci appellauerunceum di nosaperfedaabfolutaqj elegantiamundum Cadum qui* Ijl^jjjPjl l dem haud dubie caelati argumento diximusrutiterprsetatur.M. Varro Adiuuat Irji&nmi: «erumfardo deferipto circulo qui (ignifer uocatur in.xii, animalium efiigies:& per illas fo r fis curfus congruens tofi feculis ratio. _
DDE QVATTVOR ELEMENTIS. f/Ca. V.
JEc de elementis uideo dubitari quateuor ca cfie.Ignitum futurnounde tot fiella^ J^rum collucentium illos occulos.proximum fpiritue.qucm graeci noftriqp code fuocabulo aera appellant. Vitalem hunc:6^ per eunda rerum meabilem uoteqi cd
,r Q*** "Wc/ltit- ■ ^fcltc Ire'
l$nc
flexe»
l3
uius ui fufpenfam cum quarto aquarum elemento librari medio (patii tellurem, rw*
Ita mutuo complexu diuerfitatis effici nexum:& lcuia ponderibus ihiberiquo rtiinus euo I lent.ContracB grauia ne ruant fufpendi Ieuibus in fublime tendentibus. Sic rari in diuer
unium» i
> A..nm*n ptc t>4tn t-f,, fir.aiTila
r,y(><iy'>ry trullii)
t Z&}t£?r_
wwitmjwi Vr/i «'/Te ; >->
»/«
SeiAz t
*
U"0 oyityr
IjLIBER. ^0:. .;
fa nifu m* fua quaecg confiftere/irrequieto mundi ipfius conftri&a circuitmquo fempe . i [e curremetfma atqi mediam in toto terram eadeqj uniueifo cardine ftare pendentem lio ■ brantem per quas pendeat.ita folam immobilemxirca eam uolubili uniuerfitate.eade^x/I^j' v
omnibus ne£h':cidecp omnia inniti T^SZ-f. A a"‘rw _
tfJJe feptem planetis. |)Ca. „/«*,<*. VI •
Nterhanc caslucp eodem fpiritu pendent certis difcrcta fpatiis.vii.fydera:quas ab incdTu uocamus crrantia:cum errent nulla minus illis.Quorum medius fol fertur 'f ampliflima magnitudine ac pc>teftate:nec temporuni modo tcrraruqnfed fyderu "*w~ etiam ipforum cadique redor- Hunc mundi elle totius animum: ac planius mentem. Huc principale naturas regimenacnumcncredere decet opera eius exifiiiiiaptcs. Hic lucem s-ebusminiftrat.aufertqp tenebras:Hic reliqua (yderaoccultat.hic uitfes teporum annuqs r^rr1^ femper.rcnafcentemjexufu naturae temperat.hic casTitriftitiam difcutit.atcp etiam nubilia humani animi ferenat.hic fuu lumen exteris quoqj fyderibus faenerat.prxclarus: exitrius omnia intuens oia eria exaudiens ut principi litterarum Homerqplacuiflfe in uno co uu deo# (}Dedeo. (]Ca. VIL
f iii^iya propter effigiem dei forma.? querere inbecillitatislmmanx reor: quifquis e 11 i |r I deus( fi modo eftalius)64quacunq? in partetotus eft fenfusttotus cft uifus: totus Ijr^uditu^totusanimx-totuslnimirtotuslui.lnnumefosquidem credere atq? eria uirtutTbusuitiifquehcminum ut pudicitiam:concordiam:irctem:fpcm:houorem: clx wmentiam fidem: aut( ut Democrito placuit)duo$ omnino poenam 64 beneficium.niaiorem ad focordianiaccedit.Fragilis & laboriofa mortalitas in partes illa digfelTit infirmitatis *-'Fr fux memor: ut portionibus coleret quifqj quo maxime indigeret. Itacp nomina alia aliis gentibus:64numinain iifdeminnumerabilia repcrimus.lnferisquoqiingencra deferip 0 tis morbifq* 64 multis etiam pellibus dum efle placata trepido metu cupimus.Idecqj etia/.;--*** publicefebri fanum in palatio diqajrym eft.Orbonx ad xde-nlarium ara. Et malas fortunae »
• efquiliis.Quaobrem maior cxlitum populus etiam quam hominum inteljigi potefl : cum fmguli quoqi ex femetipfis totidem deos faeiatlunoncsgeniofq. adaptando fibi. Gentes ^ nero quaedam animalia etiam aliqua 64 obfccna pro diis habennac multa di&u magis pu <*> . .
denda perfetidoscibos 64 alia fimilia iurantes.Matrimonia quidem iter deos credi; tateqj jEuo ex his numine nafci:64 alios ene grandxqpsdempcrq? canos:alios iuuenes :atq; pue 0 ros atric6Ioris:aligeros:claudds:ouoedit6sl64alternisdiebus uiuentes morientefq? pue *■ riliumprope deliramentorum cll. Sed fuper omnem impudentiam adulteria inter ipfos fingi:mox iurgia:64 odia:atq? etiam furtorum elTe 64 fcclerum numina. De^us eft mortali iuuare mortalem:54 haec ad aeternam gloriam uia.hac proceres iere romani:hacnunc casIe ili paffu cum liberis fuis uadit maximus omnisxui rector Ve fpafianus Auguftus frilis re ^Xfrrj p bus fubueniens.Hic eft uetuiliflimus referendi benemeretibus gratiam mos:ut tales nu minibusafcribant.Quippe 64 omnium aliorum nomina deorum 64 quas fupra j[>'derum re tuli ex hominum nata fune meritis.louem quidem aut mercurium aliterue alios jnter fe uocari:64 elTe cxleftis nome<«laturx quis non interpretatione nature faccatur^Irridedu nero agere curam rerum humanarum illud quicquid eft fummum.an ne ta trifli atej mul tipliciminifteriononpolluicredamusdubitemus uerVix prope cft iudicare utrum rpao *- gis conducat generi humano quandqalns nullus efldeorum refpectus:aliis pudend/s/cx J,'r ^r/'' ' ternis famulantur facris:acdigytis deos geflant:64 monilia quoque quas pplutdannant:64 ^ excogitant cibos imperia dira in ipfos. ne fomno quidem quieto irrogant.Non matrimo^
'i nia non liberos non denique quicquam aliud nifi iubentibus facris diligunt.Alii 1 ipfo ca pt^in pitolio fallunt.ac fulminantem peierant Iouem.-64 hos iuuant fceleraullos facra fua poenis agunt.lnuenit tamen inter has utrafque fetentiasmediu fibiipfa mortalitas nume:quomi r^nusetiamplanadedeoconie<3:atioe(Tet.Totoquippemundo64 locis oibus omnibufqp U pfjois omnium uocibus fortua folainuocatur:64 una nommatur.-unaaccufatununa agif:
?ea:una cogitatur:folalaudatur:folaarguitur:84cu conuitiiscolitur:uolubilif<5/a plerif^.
„„ uero 64 ccca etiam exiflimata:uaga:inconftans:inccrta:uaria:indignoiuqi fautrix huic ont^,<r nia expenfa huic omnia feruntutaccepta:64 in rota ratione mortalium fola ucraq? pagina; facit. Adeoij obnoxt£funiuisfdrtis:iic fors ipfa pro deo fit:qua deus probatur incertus I ’ " c ^ pars alia 64 hanc pellit:aftroqiTuo euentus allignat:54 n.afcendi legibus fanelqj m omnes
,-vrto
fmx 1^1 *.tih
r<
urr:
fyturos unqua deo decretu.In reliquu uero ocium datur.Scdere cepit fententia haec :pari s - “Zf") cerqj & eruditu uulgus& rude in eacurfu uadit.Eccc fulgurum monitus.-oraculoru pref ^ dtararufpicu pdi&a atqj etia parua di&u in auguriis fter nucamenta & offenfiones pedu : ^^‘vDiuus Auguftuslaeuupdiditfibicalceu ppoftere indutu quo die feditionemilitarippe ' "7^" • " ■ « *
afflidus eft.Quae fmgula idpuidam mortalitate inuoluutffolu ut inter ifta uel certu fit nihil elTe certimec miferius quicq homine aut fuperbius:Casteris quippe animantium fola uiduscura eft.In quo fponte naturae benignitas fufficiuuno quide uel pefferenda cudis bonis q> degioriaiae pecunia:ambitione:fupcr(J de morte no cogitant.Ve^ \ his deos age re cura reru humanaru credi ex ufu uitae e poenafep maleficiis aliquado feras occupato deo in tanta molemunq aute irritas clTe.Nec iaeo proximu illi genitum hominem: ut uflhtate iuxta beluas eflet.lmperfe&e uero in homine nature precipua folatia ne deum quide pof fe omnia. Naq; nec fibi poteft morte cofcifcere:fi ue!it:quod homini dediooptimu in ta* tis uitae pcenis:nec mortales aeternitate donare:aut reuocare defun&os nec facere ut qur , , , uixitnon uixeriuquihonores gefllano gefferit.NulIumq? habere i praeterita ius preterq " obliuionis.Atcp ut facetis quoqp arg umetis focietas haec cum deo copuletur ut bis dena
uigintinon fmt:ac multa fimiliter efficere non poffe:pcr quae declaratur haud dubie natu rae potentia id quoqj:effe quod deum uocamus.In haec diuertiffe no fuerit alienu propter
uuigatamaffiduequeftionemde deo. ^ -
, . |) .."De natura fyderum errantium. f/Ca. VIII.
teinc redeamus ad reiiq naturi fydera quae effixa diximusmundo :non illa ut exifti* .jmatuulgus fingulis attributa nobis:& clara diuitibus-.minora pauperibus: ob^
i
h 'l“‘0 ‘'ff
;
PrrOr »/>• rirrfC fi. e fi * v r t trifrn e
Idcura defedis :& pro forte cuiufqj Jucetia ad munera mortalibus Quia neccu fuo Tqueqj nomine orta moriuntur.-nec aliquem exangui decidua fignificant.Non tanta co c* ^ofocietasnobifcuefbutnofho fato mortalis fit ille quoq? fyderum fulgor.llla nimio ali mento tradi humoris igneam uim habund^ntia reddunacu decidere creduntur: ut apud
a $t«llM} b
> n trrjx ne ■h'6 • qy<c fnnt i
I» -Z ■iryyrrnfb p:
nos quocp id luminibus accefis liqudrdojei notamp^ accidere.Ceterum aeterna efl caelem ftibus natura intexentibus niundum mtextuq? concrctis.potentiaautem ad terra magno £ pereeoru pertinensrquae propter effedus claritarecp 5t magnitudine in tanta fubtilitate nofei potuerunaficutfuo demoftrabimusIoco.Circuloru quocp caeli ratio in terrae metio,..,
■ne aptius cUcef: quando ad ea pertinet tota figniferi modulatio inuentionibus non dilatis /j„„ ^Obliquitatem eiusintellexi(Te:hoceft reru fores appuiffe Anaximader Milefms traditur -primus olimpiade.lviii/Signa deinde in eo deoflratus:& primu arietis ac fagitarii Sphaera $ I
lpfam ante multo atlas.Nuc relido ipfius mundi corpore reliqua inter cslu terrafep trade tur.Sumum effeqd uocantfaturni fidusudeoqj mininiu uideri:& maximo ambire circu ?
ttHnO «Clf?
Io.ac.xxx.anno ad breuiflima fcdis fuse principia regredi certu eft.Omniu aute errantinm > „ fyderum meatus interqp ea foIis& lunae-cotrariu mundo agere curfu. id eftleuuffempillo in dexteram. pcipitif&quisalTiduaconuerfioneinmefecelentatisattolaturab eo:rapian * turcg in occafmaduerfo tameire motu:per fuos qusqp paffus ira ferri: ne couol utus aer ea de in ptem aeterna mudi uertigirieignauo globo corpeat:fed fodatur aduerfo fyderu uer^ beredifcretus^digeffus.Saturniautfydusgelidaeacrigentiseffenaturaemiulcoqjex eo ' wy inferiorem iouis circulum:6C ideo motu celeriore duodenis circuagiannis.Tertiu Martif quod quida.Herculis uocanaignea ardetis folis uicinitate binis fere anis couerjti. Ideoq^ j $0i ^bardore nimio & rigore Saturni interiedu ambobus ex utroq? temperando ue.falutaremcp \Solu' h ^c^r/^vfieri.defi fltide folis meatu efle ptiu qdc tiecentaru .Ix.Sed ut obferuatio umbraru eius r o ,fv^eaiad notas qui nos annis dies adiici.fupqp quarta parte diei.Quam ob cam quinto anno ' * . unus intercalaris dies adif: ut teporuro facilius folis itineri cogruatjlrifrafole ambit fges
* ZggzsSgM i
y.itjfitcK /VI 6
UlIUo ililCLldUUid UlCd dUR» Ut IU latlUUJ 1UUVU tUgUiai«iUUd lUICdtllUR IgCj
fydus appellatu.Veneris.-alte^no meatu uagunpfifcp cognominibus acmulu folis & Iunx pteueniens qppe & ante matucinu exoriens luciferi nome accepit: ut fol alter:diemqp ma ^
" turans.Contra ab occafu refuigens nuncupatur (uper utprogas I uce: uiceqj lun^ reddes.
Quam naturam eius pithagoras Samius primus deprehenditolympiade circiter, xlii . qui fuit urbis Romas annus.cxiiiXargiori magnitudine extra cunffa alia fydera: eff claritatis quidemtantae ut unius huius ffells radiisumbrereddantur.Ita^ in magno nominum 11 r'
ambitu e. Alii eni lunonis:alii Ifidis.alii ma^is deu appellauere.Huius natura eunda ge^ vrnhtc nerant in terris.Naqj.in alterutro exortu genitali roicconfperges no terrae mo coceptus .
M rpl% rto ,€}-*** r* • j , Jl £ ^
=1
**0 J>1an*±i- »o ep-nci,?.& a c -
c\fcc\ho&
<jETber. ..' . ';
impletrueru anim$tiu qucq* omniu ftimulat.Signifcri autc ambitu peragit triccis 6C duo deqmquageis diebustab fole nuqua abfiftenflptibus fex atqj quadraginta !6gius(ut. T i* meo placet)SimiK rde fed nequaqua magnitudine fcilicet aut ui.pximum illi Mercurii fy ."wyvn. dus a quibufdam appellatu Appollinis inferiore circulo fertur.ix.diebus ociore abitu mo ante polis exortumiodo poft occafu fplehdensmuqua ab eo.xxii.partibus remotior: ut Cte fias Si.Sofib-enes docenc.Ideo:& pecularis horu fydeiu ftatio e:necp comunis cu fupradi* _ ais.Naq? ea & qrta pte caeli a fole abefle K tertiari adu^rfa foli fsepe cernuntur maiorelcjf '-rjr?: ^liis habent mmiorfinnis amhitns in mapni anni ratione dicendos»
Ltinfl
ot qrta pte casu aioie aDtuc tx teniarc*. auuciia »«ju «.ujui^ui ,
cunftaplaene conuerfionis ambitus in magni anniratiene dicendos.
, 4)De Lunae Natura. 4)Ca. VII1L
/~>v/ Ed olum admiratione uincit nouiflimu fydus terrifq? famiharifljmu:& i tenebra 4^JL,rum remediu ab natura repertu lunse.Multiformuhsecambage torfit ingenia ico kJj templantiu:6t pximu ignari fydus maxleindignantiu.crefcens femp autfenefces Bt modo curuata in cornua:modo £qua pportioe diuift modo finuata in orbem maculo* fa eedemcB fubito pnitens.imenfa orbp pleno.ac repente nulla.aliaspnox.alias fera &.par . te diei folis luce adiuuans:def>cicnsT& in dcfcftu tame cofpicua.Quae mefis exitu latet cu - laborare no credit.Ia uero builis & excelfa:8ineidquideunom6:ied alias admota cado* alias contigua motibusmucin aquilone clata.nunc in auftros dcie<3a.Quaefingula in eam f dcprcbedithominuprimusEndimion.6i ob id amore eius captus fama traditur.Non fu ✓ tnus Bfcfto ingrati erga eos aui labore curaq? luce nobis aperuere.ln hac luce mira quoqi humani ingemi pefte fanguinem & ca?des condere analibus iuuatme fcelera hominu nofcd eur mundi ipfius ignarisiproxima ergo cardini: ldcocp minimo ambitu uigenis diebus le* tennifa^ tertia dici pte peragit fpatia eademq» faturnifydus altilTimum.xxx:ut didum l , . cft annis. deinremorata in coicu folis bid uo cum tardiffime a trigefima lucerurfus ad eai* r;;- r; dem uices exit.Haud fcio an omnium quas in cado prenofei potuerunt magiltra ln.xildpa \ cia menfium oportere diuidi annu :quado ipfum tociens fole redeundo ad principia cole* va:.« . quitur.Solis Fulgoie ei ut reliqua fydera tegufiquide in totu mutuata ab eo luce fulgere «
auale in recoiffu aque uolitare cofpicimus.ldco molliore 61 ipcrrefia ui (oluere tantum 2.,. .S ,r io mip folis radiiabfumant.Ideo & inequali lumief afpici.quia ex ad
'nr~r
*VI
» KoTtfT t _
r!'
quale in res>cullu aque uoiicarecorpitmiua.iucw ii^in^^ w. ... . - j
humore atqj etia augere. que folis radii abfumant. Ideo & inequali lumief afpici.qma ex ad uerfo demd plenaaxliquis diebus tantu ex fe terris o%ndat:quatum ex fole ipla cocipiac In coitu qde no cer n i: q u o nifi u ft um’ ocm lucis adiierfa illo rege/ac; Vnde accepit i Sydera • v , uero haud dubie huore teri^no^ci quia orbe dimidio nonunq maci|lofa*cernantur fci* % y. licet nondu fuppetente ad hauriendu ultra iufta ui.Maculas em n<3 aliud elTeqterre rap* cascfi huore fordes. CDedefedu Solis &Luns Et de node. fCa* a.
' Efedus autefuos & folis re.in tota coteplatioe natura: maxie mira & ofteco finulfi „r , » Tfii-lLeorum magnitudinu umbrxe?: indices exiftcre.Quippe tnaifeftu e foleuunteoue ^ iPPJliu lunse occultaridunac^ terr2 cbieaii^ac uices reddbeolcle folis radios lua iterpa fitu fuo auferete terr^terraqi lunse.Hac uero fubeute repetinas obduci tenebtasirurfua^ illius umbra fydus hebctari-Necp aliud elfe node qua terrs umbra. Figura aut umbrK fu»V;. „ f _ w^n!ii£ mCc3e ac turbini inuerfo:qua'do mucroe tatu ingruarinea lunae excedat latitudinem*
quonia nullu aliud fydus eode mo obf^tunK talis figura £mp 1 1 muefone deficiat.Sp^;- . 1 - ,..i,UrTcir»rlirin fimt uolucru oliti uolatus.Er^o cofiniu illis eft aeris termii 1 ^
r i*antte ! e’/n2f/.1'<<
aio
IgI
orna nullu aliud fydus eode mo oblfruetur: octans ngura iemp lmuc^pue qde coifumi umbras indicio funt uolucru ppi uolatus.Ergo cofiniu illis eft aeris ternu nus initiucsaetheris.Supra luna pura omiaac aiuturns lucis plena^A nobis autepnoaem cernunturfydera ut reliqua lumina e tenebris.^ ppter has cas rtoaurno tepore deficit Iu na Stari aute atep mefttui no funt utric^ defedus pp obliquitate fignifendun^tp multiua . »osCut diftu eft)flexus no feper in fer upulis partium cogructe fyderum mocu . **
' fiUe fyderum magnitudine. .... *JVa,> - - * - A:
/ r Aec ro mortales alosfubducit 1 cxlu ac uelut idecotcplatibus triumaximaru reru _ «nf>ninirlinr rlrrroir.Nd DofTetQDDe totus fol admiteris iterceden
^ir:
Y ocritl
: -Aecro mortales aioslubaucidcxiu ac ueiutiaecoccpianDUbiuuiiMAni.diu )V„v
ferltnacurSE partifl magnitudine dcregit.Nopoftetqppe totus fol admiteris iterceden ^ i - Ite luna.fi terra maior eet qualuna-Terrio ex utrac^ uaftitas folis apitur ut non fic ihecefFlolitudine eius oculo^ argumetis atq? coieaura animi fer u tari. Immefu ce coltat s J ‘ arbor^ i limitibus porredaru i quqlibet pafluu milia umbras paribus laciat interualliss ^ ^qua t0to fpatio medius.Et quia p xquinodiu oibus 1 meridiana plaga habitatibus fimul fiat a uerticc.Ite quia circa folftitiale circulu habitatiu meridie ad feptetnonc umbr^cadac !«*„0Ue r _ _ j _ ir~.^ m.iln M.rt miilrn r^rmainr nna rrrraicC n> mote lua
dqua
fiat a uerticc.Ite quia circa lolititiaie circuiu naDuaciu mei iuie au lcpiciuuuc umui«.wu» f
©itu uero ad occafinq fieri nullo mopoficunihinulto ect maior qua terrae ® more id*
^ ife »**i*?9 '!+»•« r^/ica-
<fiT
exories latitudine exupat dextra leuaqj large aple&esjjfcrtl difcretus taro Iteruallo.Defe ^
dus lunas magnitudineeius haud dubia roe declarat ficut terras puiratc ipfa deficiens. Na />/
qj cu fint tres umbraru figuras:c6ftetcp:fi par lumini fit materiarq ia&at umbia:coluna: efi*
J figie iacimechabere fine.Si uero maior materia qua lumc: turbinis re&i: ut fit imu eius an*/£
guftiflfimu:8i fimili mo infinita logitudo.Si mlor materia quajux:metas exiftere effigiem
n<Jt (y lH€*f
Xm\
II cacuminis fine defincteitalet? ccrhi umbra deficiete luna pala fit:ut nulla aplius reliqua 1^-JZ^SF'h tur dubitatio fupari magnitudine terra.ld quide fid tacitis ipfius naturae idiciis.Cur.n.pta I
tisuicibus ani brumalis abfceditfut nodifi opacitate terras reficiat:exuff urus haud dubie
U fic quoqj exurens quadam in pte tata magnitudo eius fi — _
Q Qu^quislueneritin obferuatione colefii. ^ (JCa.rl>/.„..„, Xll.
T roem qdc defe&us utriufqs primus romani generis I uulgus extulit Sulpicius Gallus qcof.cu.M. Marcello fuit.fed tu Tribunus militufollicitudine exercitu li
•^'S^i^ji^-berato :pridie qua Petfes rex fupatusa paulo e: I cocione ab Ipatore pduffus sfprifi
r1rvi<yy*^__ M. • - - • ___ - A. Iit,
«cinedaeclipfittvmox&copofitouolumle.Apud gr^cosautiueftigauitprimus^oium Ta les Milefius ol/mpiadis.xlviii.ano qrto pdiffo folis defedu q fub.Haliatte regeTadus e urbis coditE ano.clxx.poft eos utriufqj fyderis curfu in fexcetos anos pcinuic hiipparcus tnefes getiu diefqp &'bras ac ficus locoru:& uicos populoru coplexus seiio tefte haud alio mo qua cofilior u nacurae pticeps-Viri Igcces fupraqj mortaliu natura tacoru numinu lege •deprehefa:&mifera hoim meteabfoluea i defedibusftella^ircelera:aucmorrealiqua fyde v ‘MTru pauete^.Quo I metu fuifle Scerficori& pindarifiatu fublimia ora pala c deliqo folTs.&i r „
luna ueneficia arguere mortalitate:^ ob id crepicujdiflbno auxiliante.Quo pauore igna# i'”"A"/‘r ' ^ jj , L rus caufas Nici^asatheniefiu impator ueritus claflqporcu educere: opes eoru affiixit.Ma^
]l "di Igenio & casIi Iierprasces reruqj naturas capaces argumeti jpatores quo deos hoicfqj ui re pe itoive _ ciftis.Q^is.n.hasccasrnes 8C ftatos fydcru(quonia ita placuit appellare)labores no fuas ne # l’ ceflitaci mortalis gefmtus ignofcat.Nuc cdfeffa de nTdebrcuiter atq? capitulati attigi: ra 1 ■tione admodu necefiariis locis ftri&Iq; reddita.Na neqj ifticuci opis tali! argumetatio dne «g olum reru afferrupoflfe caufas minus mirum eft:qua confiatrej in xliquibus-
V* IjDe defedibus. ^ _ i Ca. XIII-
il^^Efedus.cc.xxiii.mefibus redire i fuos orbes certu e.Solifcg defedu no nifi notuflt _ _
•ma prima ue fieriJuna:quod uocat coitu.Lunxaucno nifi plena: feperq3 citra qui‘:;;^“7'r”'7"
, i *
^.^pximefueric.OIbusautannisfieriutriufc^ryderisdefedusftatJs diebus horiiq^ •fubterra.Nec came cu fiat fupne ubicj terni:aliquado ppter nubija:fepiusglobo terr<e ob ftantecouexitatibus mudi.lntra ducentos anos Hipparchi fagacitatecopitu e & lunae de# fedu aliquado qnto mefea priore fieri Tolis uero fepdo.Eade bis in triglta diebus fupra ( terras occulcari: fed ab aliis atq? aliis hoc cerni:qu2q?fut I hoc miraculo maxie mira:cuco r -ueiat umbra terras luna hebetari: nuc ab occafus pte hoc ei accidere nuc ab exortus. Et qua na rone cu folis exortu umbra illa hebetatrix fub terra effe debeat femel ia acciderit: ut i occafu luna deficeret utrocp fup terra cofpicuofydere.Na* ut I duodecl diebus utrucp fy<^ dus quasreretur:& nofiro aeuo accidit Iperacoribus Vefpaftanis patre.iii.filio iterum confi i , |j De lunas Motu. 4T^a* Xllir.
Vnafep auerfis a fole cornibus ficrefcat ortus fpedareTi minuaif occafus haud du _ „
i Pjf/ bi$ e.Luccre dodratis femucias horarttab fecudaadiiciete ufcp ad plenuorbe de^S.‘ traetecp I diminutione.Intra.xiiii.autptesTolisfempocculta effe.Quo argunieto ^
l!
• aplior erratiu ffellaru qua Iun^ magnitudo colligit ;quado illx & a feptenis Iterdu ptibus &,&**""*
vi'?5’'’ cmergac.Sed altitudo cogit minores uideri ficu^affixas c^lo folis fulgore interdiu no cer /5f '
ylt ^>tcl/
nbcusque die ac nodu luceant idqj manifeftu fiat defecfus folis;& pr^alcis puteis {. ^ Errantium Vlotus Et Luminum Canonica. IJCafi XV^
'T^K.raciu auttres qs fupra fole dicimus fitas occultatur meantes cu eo.Exoriutur ue
ro matutino difcedetes ptibus nunqua aplius undenis.pofiea radioru eiuscotri .obsim ftu tegun^ i triquetro a ptibus.c.xx.ftationes matutinas faciutrqux & pnmx >Tiocatur.mox I aduerfo a ptibus.c.Ixxx^exortus uel^tinos.lteru i.c.xx.ab alio latere appro vo, <ia" > ^
plauace ftationes uefpcinas:quas fecudas uocac:donec affecutus I ptibus duodenis oc #
cultetillas:q uefpcini occafus appellant Martis ftella ut propfior etia exquadrato fcnt ra
Tt,t
c./.'«ta/ n
dios ab.Ixxxx.parubus: unde Si nome accepit Is motus primus & fecudus nonagenariis di* i
2 m
{■Z*
iifhMtCl
... IJLIBER..
ab utroqi exortu. Eadc lhtionalis fenis mefibus comorat in fignis.alioquin bimertria %*VTJ: ZtiTca exteras utracp ftatioe quaternos mefes no rpleant.lnferioies aut duas occultant in coi *
tu uefptino.fimili moirelictccp fole totide in ptfbus faciunt cxortusmatutinosratqs a Ion /M~~’ girtimis dirtatias fuse mentis fole ifcquutunadephrqj occafumatiitino condutur ac pisete _ r reut.mox code itcruallo uefperi cxoriutur ufq? ad quos diximus terminos Ab his retro * gradiuntad foler&occafu uefpertiodelitefcut.Venerisrtella&ftationes duas matutina uefpertinaqj ab utroqj exortu facit a longiflimis difratisefusE finibus.Mcrcurii ftationes breuiore mometo q uedeprehedi pofTit.Hasceluminuoccultationuq? rcpplexicremotu w multifcpiuoIutamiraculis.Siquidemagnirudinesfuas&coloresmutau&uasdcadfeptetf , trione accedut;abeutqj ad aurtruiterrifcpppfiores aut caslo repete cernur.f. In qbus aliter multa qua priores tradituri.fatcmur.-ea quoq? illoru efle muncris.q primi quasrcdi uias de
?*2>o
tnoftrauerut.Mo nequis defperet fecula ;pff cere fcpenpluribus de cais haec oia accidunt
circuloru erquos grasci abfidas \ rtellis uocanteteni grsecis utcduerituocabulis. Suc ^,nr/ hi fui cuiqp earutaliiq* q mucio.quonia terra a uerticibus duobus quos appellauerut po ja{’^tpj\os cetru casIi e no figniferi obliqj iter cos fiti.OIa aut haec cortat roe circini feper id ubira T”f^ ta.Ergo ab alio cuicpcctro abfidcs fuse exurgut.ldeoq* diuerfos habet orbes motufq? dif
iniiles qm iixriores abfidas neceffe e breuiores ee.
jfjQuare eadealiasaltioraialiasinferiora uideantut.
f!o. XVI.
it a terrae cetro abfides altiiTmie fut.Saturno i fcorpioedoui I uirginc:Marti in a
ifj i , Ieone:SoIi i geminis.Vcneri^ i fagirario:Mcrcurio i capricornomiediis omm pti ou- b9Et ecotrario ad terras cetru humillfearcppxic.Sic fit ut ludius mcueri uideat:
SW«7 [ junte-j
‘f tu altilTimo abitu fcrut.No qa acceleret tardet ue naturales mot9qui certi ac finguli fut il Jl‘s:fed dedu&as ab fumaabfide lineas coartari ad cctru neceffe e ficut i rotis ladios.Ite* n,otus alias minor cerri ppiquitate fetiturIAltera fublimitaru ca.qm a fuo centro abfi * as altiflimas habet i aliis fignis.Saturnus i libras pte uicefima.lupiter cacri.xv-Mars ca * ?"*«‘^/fyJ*T'’ji,ricorni,xxviii,Sol arietis-xxix.Venus pifciu.xvi.Mercurius uirginis.xv.Luna tauri . iiii :
klbicd . fW» -i-..- — - - s - 1: - J -<*- = -» -
e* ®
^rertiaalritudint focoelimefura no circuli itelligit fubire casautdefccdcreppfuduaerif ':S~' * oculis exiftimanb9.Huic conexa latitudinu figniferi^ obliquitatibufcp ca e.per huc flclJse^ qs dixius errares ferut.Nec aliud habitat i terris c[qd illi fubiacet.R eliqua a polis fqualcc’*.' *' "
^ Veneris tatu ftella excedit eu binis ptib^.Quse ca itelligit efficere utqdaaialia &idefeitis
mudi nafcac.Luna quoqi p tota latitudine eius uagat:fed 010 no excedens eu/ab iis.Mei*
cur‘‘ ®axi'^mie:ut ld ^duodenis ptib (tct.n.fut latitudi^s)no aplius ccfonas peret ne t^hascqliter.Sed duasmedioeiusi&fupra.iiiiiifra duas.Soldeide medio fert iter duas p ■ tes flexuofo draconu meatu Lsquali^. Martis ftelJa.iiii.mediasdouis media & fup ca duas. Saturni duas ut fol.Hasc erit latitudinu ro ad auftru defcedetiu aut aqlone fubeutiqf.Hao roe pftare SC tertia illi a terra fubeutiu i csdu.Etparircr fcadi ca quoq^ exiftimaucre plericp fal fo.Qui ut coarguat apieda e fubtilicas imeia.Si ois cas coplcxa cas.Couenitftcllas i occaa fu uefptino pxias ce terras 8C latitudie&: altitudie :exortufqp matutios i lnitiocuitifq? fie ri.Sratiocsi mediis latitudinuarticulisrquse uocat eclepticaipinde cofcffii e utoru augeri qdiu i uicino fint tetrse:cu abfcedat i altitudine:minui,Quse ro luas fublimiratib7 maxime
[rtevprtL
nbrj Cynttl .c^Wign'1
approbatur. Aeq* non eft dubium in exortibus matutinis etiam numerum augernatq? aft? tionibus primis tres fuperiores diminui ufqj ad ftatioes fecundas.Qu2e cum ita finrmam
fertum erit ab exortu matutino latitudines fcandi: quoniam in eo prim um habitu inci* pilt ptius adiici motus.ln ftatioibus uero pmis ac altitudie fubire.qm ru pmu icipiat detra hinueri:rtellasqp retroire .Cui9 rei ro pruatirededa epcurtse i qua dixius pte & triagulo fo Iis radio lhibctur rectu agere curfu:8i ignea ui leuat \ fublie.Hoc noptinus itelligi poc
...
pcfxSlrH*
<*•# •• uifu noftro.ideocp exirtimatur rtare:unde & nome accepitrtatio- progredit deidq eiufde w ( radii uioletiat & retroire cogit uapor rcpercuflas.MuIto id magis \ uefptioca^ exortuto
to foleaduerfo:cu \ fumas abfidas expelluf:minlecpccrnuf:qifialtifl‘imcabfut:&: minimo;^ ojro- ferutur moturtato minores cu hoc i alcirtimis abfidu eucnir fignis . Abexorru uefpertio latitudo defce^icur partius ia fe minucte.tnotuino tn an rtarioes fecudas augete cu & alti tudo dcfccdit fuperuenicteabalio latere radioreedecp ui rurfusad terras deprimere rque fubftulerit 1 coeiu ex priore triquetro.Tatu iterert fubcat ne radii an fuperueiat. Multot^ eadem magis inuefpertino occafu accidut.Hsec e fuperioru rtella^: ro.Difficilior reliqua^
* X
ii.
Ic a nuHo ance nos reddita. Catholica fyderu erratium . (Sr xvii.
Riinu igitur dicatur eu fine diucrfx ftellxcur Veneris flella nuq Idgfus.xlvi.patti bus.MercuiF.xx.a foleabfccdat.SKpecitra eas ad folerccipfocec.Cdueifas habet
Kp
'utr^abridasiutiffarolcnts.-ratuq? circulis earu fub terra c: qtufupernc pdida ?^m3ndn6po(Tuncabeffeamp!ius:quoniacuruaturaabfiduibinon habet longitudinem > maiore.Frgo utrxqi fimilirarioneadmoduftatuutabfidufuarumargines.aclparialongi tudinis latitudinu cuagatione petant. At eni cur no femper adxivi.&: ad partes.xx.pcruei untr imo uero.Sed ratio canonica fallit. Naq? apparet abii idasquocpcagi mouen : q, nunq tranfcac rolcdcaqtcuinpartespfieius jcidere margiefalterutro latere: cu &ftellx ad lon<* gifiima fua kerualla peruemre itelligituncucitra fuere magines totide partibus: Si ipfe ocius redire crcdutuncu illa fcper urricp extrcmitasfuma$.Hinc Si ratio niotuu coucrfa i ^ teIligicur.Superiores.n.celerime ferutur i occafu uefperrino:hx tar d i flimx.l lix a terra ai T tiflime abfunt:cu cardiffime mauetur.bx cu ocidime. Quia ficut in illis ppinquitas. cetri acceleracuta i iis extremitas circulidlleabexortu matutino minuere celeritate icipiutihx uero augere.lllx retro curfu agunt a ftationc matutina ufq; ad uefpertina. Veneris a ue a ^
’ r 'fpertina ufq? ad niafutina. icipic au t ab exortu matutino latitudine fcandere. A Itit udinem nero aefolem ifequia datione matutina ocidima i occafu matutino Si altifllma. Digredi ance laticudinemiocuq? minuere ab exortu matutino retro quidem ireTimulep altitudine digredi a ftatioc ucfpertiria.Mercurii rurfus della utroq? mo fcandereab exortu matutio digredi uero Iatitudle.a uefpemoiofecutoqp folead.xv.partiu lteruajumcdfiftic: quadri duoppe imobilis. Mox ab altitudinedefcedinretroq? graditura|> occafu uefpertio uft? ad exortu macutinu.Tantuq? haec Si luna tonde diebus quoofubire defeendunt. Veneris qndecies &plurib9fubic:rurfus Saturni Si louis duplicato digrcdiunt.Martis etiam qua druplicaco. Tanta e naturx uarietas.Sed ratio euides.Nam qux I uaporc folisnituntur cr defecdunc eg^re.Multa pmi a-nplius circa hxc podunt fectcca naturae legefq? : qbus ipfa 7 feruianexepli gratia.ln martis fydere cuius eft maxie inobferuabilis curfus nunqua id iia C^P‘xSvt
i v» none facereilouis fydere triquetro raro ad modu.lx.partibus difcreto.Quinumerus fexa
guilasmudi edicit formas.Ncc exortus niii i duobus fignis cantu cacn <a leoisfimul ede .
re.Mcrcurii uero fydus lpifcibus exortus uefperdos raros facere:creberie i uirgine. In li bra matutinos.Ite matutinos i aquario:raridimos i leone.Recrograd um i tauro Si ingemi ,ms no fieri.ln cancro uero no citra.xxv.partejDuna bis coitum cu fole i nullo alio Tigno fa P jfyr
icere qge-uinis.Nocoire aliqn in fagiccario tantu/nouidimam uero pmamqj eade die uel j node nullo alio in figno quam ariete confpici.ld quoq? paucis morraliucpntingft.Ec ide [fabula cernendi ly nceo: no compar erej neo el o T>a c u r n i fydus Si martis cum plurimu die r bus.clxx.louis.xxxvi.autf cum mininiu denis percradis diebus. Veneris.lxxix.aut cum mt i»ii«uiu.lii.mercurii.xiii.aut|cumplurimum.xyii.
/llQus ratio colores eorum mutet. f/Ca. XVIII.
^Olores ratio altitudinum tempctacTiquidem efrum fimilitudinem trahunf.i qua — . _ ^ V
Irum aera uencre fubeundo:tingitqs appropinquante^ utralibet alieni meatus culus Frigidiorin pallore. Ardentior in ruborem.VentoiTusin honore.Sol atq? eabfidumexcremx^xorbitxaterraanobfcuritateiSuusquidcmcuicfcolorcd —
Saturno candidus.loui clar. us.Marti igncus.Lucifero candes. Vefperi refulgens. Mercu rioradians.Lunxblandus.Solicu firiturardenspoftea radians.Hiscaufis connexo uifu fiieaiuai quae ccelo continentur. Naqp modo multitudo conferta vi circa dimidios orbes Iunx placida node leniter illuftrante eas. Modo raritas ut fugiflfe miremur plenilunioab fcondent::aut cum folis fupra ue di&arum radii uifus perflringentenoftros.Et ipfa aute .
luna ingruentium folis radiorum haud dubie differentias fentic hebetante extera ifkxos mundi conuexitace eosrprcterqua ubi redi angulorqcopejrunt idusdtaq: in quadrato CoV^j^.C"
V lisdiuidua eftn triquetro femi ambitur orbe.-impletur aut in aduerfo:rurfuf<^ minues caf " r' ^dem effigie^pibus edit inceruallis fimili ratione qua fupra folc triafydcra.
jUSolis mocus Si dierum in aequalitatis ratio. X VIII1 .
Ol aut ipfe quattuor differetias habet bisxquata nod^ diriaicrno Si autono; ifc tru incidens terrx odauisin ptibus arictis ac librae. bis permutans fpatfisin .nrdu ^ r diei bruma odauai ptecapricorni.Nodis i uero folftiuo tondei ptibuscancri/iS^
a i i i i
/>/pfrr .
icrti.tnt i0
Vatliht
■i ytljagyra*
r*
« t-v L^i-rr+1 tXU
<LXIBEft.
squalitatis caufa obliquitaseft figniferucu pars squa mundi fuper fubterqj terras oibus fiat momgtis.Sed qua: reda in exortu fuocofurgut Cigna longiore traduraietiuce:qus .uero obliqua ccioretranfeutfpatio. fQuarelouifuImiaaiTignent. 4;Ca. XX*
MAtet plcrofcp magna coeli affe&ionecopercu a pricipibus doctrine uiris Cupcrnc^/^c^ ' triu fyderu ignes ejffejqui decidui ad terras fulminu nome habeat.Sed maxime ex ZsXfZ iis medio loco fiti :forta(Tis quonia ptagiu nimii humoris ex fuperiore circulo.-atq*
; ex fubiedo p hunc modu egerat.ld(eocp di&um loue fuirma iaculari.Ergo ut e fla "~~oT grante ligno carbo cu crepicu:fic a Tydere cadeftis ignis expuitur prscita fecu afferens: ne • abdicata quidc fui parte indiuinis ceflante operibus.Idq? maxre turbato fit aere : quia coi ic&us humor abundantiam fh'mulat:aut quia turbat quoda ceugrauidi fy denspartu . r r Clnterualla fy derum. $Ca. XXI..
quoq? fyderu a ter ra multi idagare tentauerut.Et folem abefle a luna: und&uigintiptes:quatulunaipama terra pdiderut.Pytbagoras ucro uir fagacis f Jmt- animi a terra ad luni.cxxv.miliaftadiorumeffecolIcgit.Ab ea ufqj ab fole duplu tjlnde ad d uodeci figna triplicatud qua fententia Gallus ^L^pitius n offer fuit .
De flder um mufica.
XXlI.
'W
pd pytagoras interfum ex mufica ratione appellat totum quatum abfit a terra lu «p-wma.Ab ea ad Mercurium fpatii eius dimidium & ab eo ad Venerem ';A.qua ad fo* ^ fefquplum.A fole ad marte tonu.iVquantum ad lunam a terra. Ab eo ad loue rdimidium:& ab eo ad Saturnu dimidium & inde fdcuplum ad figniferum.lta feptem to^ N nos effichquam diapafonharmdniamuocant ihpccfl uniuerfitatem concentus: In ea Sa* turnum Dorio moueri. Mercurium pht6ngo7I6uem.phrygio.& in reliquis flmilia iucun da magis quam neceffaria fubrilitate.
||De mundi geometria. tiCa. XXIIL
Tadiu.cxxv.noftros efficit paffus hoc e pedes fexccntos.xxvrpdniddhTus non mi ✓
^ nus.xl.ffadioru a terra altitudine efle in qua nubila ac uenti nubefq? pueniant . In ,
ci™|de puru liquiduq? & fpturbataelucis aerc-Sed a turbido ad luna uicies cetu ffadio* "r,,M
* 'trvaa'd l^fj^mmlnde ad fole qnquies milies.Eo fpatio fieri ut ta imefa eius magnitudo no exurat ter
flcfUjjci
ras.plures aut ncvingentis ftadiis in altitudine fubir^prodiderunt.Incoper^ta haec 6c inex i tricabilia:fed ta pdeda qua futprodita.In qstame una ratio geometrici collechois nuqua
«**!«*?
fallaris poflit no repudiarnfl cui libeat altius iftapfcqui.Nec ut menfuradd.n .uelle pene dementis otii e)fea ut tantu coiedati ai o c5ftet exiff imatio.Nam cu trecetis.lx.f*. fere fex partibus orbis folis ex circuitu eius patere appareat circulu per quem meat femperq? dime ***”"*" ~ tiens tertia parte ambitus:& tertiae paulominus feptima colIigat:appaiet dempta eius diV imdia:quoniatcrracenrralisinterucmat.Scxtaueropartehuius imcnfi fpatiiquod circa terra circulifolaris animo coprehenditur i efle altitudinis fpatio-Lunaeuero duodecima: quonia tanto breuiorc qua fol ambitu currit.Ita ferri ea in medio folis ac terrae Miru quo procedar improbitas cordis humani paruulo aliquo in ui tata fucceffu.Sicut in fupradiftis occafionc impudentia: ratio largitunaufiqj diuinare folis ad terram jpatia .Eadem ad cadu agunt:quonia fit medius fol: ut protinus mundiquoq; ipfiusmenfura ueniatad digytos. •Quantas enim ‘dimetientes habeat feptimas: tatas habeiecirculu duo & uigeffimasttanq planca perpendiculomenfurac^di conftcr. Aegyptia ratio qua petofiris 8iNecepfos offe dere.fingulas partes in lunari circulo(utdidum eft)minimo.xxxiii.ffadiis paulo amplius patere colligit.In Saturni ampliffimo duplum.In folis quem mediu efle diximus utriufi^ menfur^ dimidium.Quse computatio plurimum habet pudoris quoniam ad Saturni cir * ..culum additofiguifferi ipfius interuallo nec numerabilismultiplicatio efficitur.
^ D De repentinis fyderibus. (JCa . XXIIII.
f „ l fjpffat pauca de mudo.Nac^ 8L \ ipfo c^Io ffellas repente nafcuntur plma ea^ genera. ,,1^-^Pe coctis & casleff ibus pdigiis.-natura Si fitu 6C generibus eo^. (JCa . X^V .
'"Ometas graeci uocantmoffri crinitashorrentcs crimine fan£uineo:& comaru mo a uertice hifpidas.Iide pogonias quibusifejriore ex parte \ fpecie barbs longa: pro [mittit iuba.Acociasiaculimo uibra^ociuimofignificatu.Ha:cfuitdeqqiutopfu ( *)!itu fuo Tyberiusipatorl Ca:far pclaro carmie pfcripfit ad huc die nouiffime uifam -Eaf , mebreuiores & in mucronem faffigiatas xiphias uocauerc:qua: funt onimpalidiffimE : 6C
Tf* '* ylr
•quoda gladii nitore:ac fine ullis radiis:quos chrifeus auro noie fii nilis: colore.aute dedo raros e margine emitrit.pithetes dolioru cernit figura I cocauo fumide lucis.Ceratias cor nus fpccie habsFqualis fuit cu graecia apud falamina depugnauit.Lapades ardeccs imican tur faces. Hippeus eqnasiubas celerrimi motus:atq? in orbe circa feeuncis. Fit & candidus cometes argenreo crine ita refulges ut uixcocueri !iceat:fpeciaecp humana dei effigie in fe afledens.Fiut & hirti uilloru fpeciae di iuba aliqua circudati, Semel adhuc iubE effigies mu cata in balla efl olympiade cetefimaodtaua: urbis anno.cccIxxxxviii.BreuifTimu quo -cerne rentur fpatiia fepte dieru annotatu efldongiffiiim odoginta.Mouent aute alii errantium modo:a!ii imobiies haeret. Qes ferme fub ipfo fepcecrione aliqua eius parte non certa: fed maxime incaiidatquasladeicirculinome accepit. Arifloteles tradit &fimul plures ccrm nemini copitrtu alteri qudcl equide fciafVetos auc ab iis graues arilufq? fignihcari. Fiunt 6i hybernis mefibus di in auftrino polo:fed ibi citra ullu iubae. Diracp coperra sethiopu di
( /> */’->•» **+*#>
“B—i 3 aln ntinn
J }r'J* h 15 TK<fi-C \
f-'** 2SS|
1 Ct
aegypti populis-.cui nome^ui eius rex;dedit Typorignea fperiae: ac fpire mo in torta : uifu quoqj tor uo:nec flella uerius q quida igneus nodus.Spaigutur aliqn di crratib9 ftellis cae cerifcB crines.Sed cometes nunq in occafura parte cadi efl. T errificum magna ex parte fy' dusac no leuiter piatu ut ciuili motu OdauiocofuLe.lterucp Popci di calaris bello.In no ftro uero auo circa ueneficiu quo claud Caefar imperiu reliqt Domitio Neroni:ac dein^ depncipatu eius afliduu ppe ac fauu.Referre arbitratur in quaspaprsfefeiaculeifaut cu ius flelle uires accipiat: qua fq? fimilicudines reddat:# qbus in locis emicet.Tibiaru fpecie artiri muficaportedere.^bfcenis aut moribus in ueredis partibus.Signoru ingeniivK eru** dicioni^tnquerra figura quadrataue parib* angulis ad aliquospereniu ftellaru fitus edfif Venena' fundere in capite feptcrriona!is:auftrina ue ferperis/Cometes in uno toti?orbis loco colitur in teplo romae-ad modu fauftus Diuo Auguflo iudicatus ab ipforqui incipie ce eo apparuic ludis:quos faciebat ucneri$ genitrici^ no multo pofl obitu patris. Cafans I collegio ab eo infimito.nacg ; his uerbisidgaudiuprodiditdisipfisludoru meoru diebus cS/'a fyduscrinitu per fepte dies in regione caeii fub fepterrionibus efl cofpecfu.ld oricbat ciry ca undecimi hora diebclaruqp di oib9 terris cofpicuu fuir.Eo figno fignificari uulgus crc didit Cefaris alam iter deoru imortaliu numina recepta : quo noie id inflgnas fimulacro capitis eius quod mox in foro cofecrauimus adieftueft.Haec ille in publicu. Interiore gau^ dio fibi illu natu fe feqj in eo nafci iterpraetatus eft di ut ueru fateamur : falutare id terris .;i fuit.Sutqui& hascfyderappetua efTecredat:fuo£^ambituire:fedHo nifirelidaafolecer *
, ni. Alii uero qui nafci humore fortuito di ignea uirideoqp folui. #i Hipparchus defyde/ vribus per exepla hyflorica:faces:lampades:trabes:bohdes:& cafma cseli. nJCii» XX Vi.
KDem Hipparchus nunq fatis laudatusmt quo nemo magis approbauerit cognatio nem cu hole fyderu:alafq^ noflras parte efTe cxli noua ftella di alia in amo fuo geni ta deprseheditreiufc^motu qua diefulfit ad dubitatione efl addudus:an ne hoc ,
^ pius heret:moueretur<5 di eae quas putam9 affixas. Ider^ aufus re etia deo iproba annume „
•rare pofleasflellastacfydera ad norma expagere organis excogitatisrper quie fiinguloru loca at<^ magnitudines fignaret:ut facile difeerni polfet ex eo.*no mo an obirctmalceren/ ‘ tur<5:fed oino aliqua trafirent mouereturue.Itean crefceretminuereturcp c^lo in hseredi cate cudis relid:o:fi quifq qui rone ea caperet luetusefiec.Emicat &: faccs npnifi caufam n* decidut uif.e.Quahs Germanico cxfaregiadiatoig fpcflacuiu edente pterora populi meri diano tranfeu rric.Duo genera earu.Lapades uocac plane faces akeru bolidas:quale muti/ r,<'r‘n nenfibus malis uifTumefl.DiflaMt quod facespefligia longa faciunt priore ardente parte- ^
Bolis uero perpetua ardes logiore trahit limite. Emicat di trabes firnili modo quas docos
• SytimA ||
J’ ) #t»t O b urnton if
isocat quales cu lacedemoniidafTe ui£li imperium grsecise amifere. Fit & cseli ipfius hiatus queuocatchafrna. C De cadi coloribus. <RTa. ■ XXVII.
dt-« fanguinea fpcquo nihil terribilius mortaliu timori efl.Incediuhi ad terras ^ jldena Ide ficiit olympiadis cetefimas feptimas anno tertio cu rex Philippus giaecian r A,fT’
muacerec. Atqui haec ego ratis tpibus naturx utcaetera arbitror exifleremo ticp uariis de caufis quas ingenioru acume excogitat.Quippe ingentiu maloru fuere^pr^y^^ tr„unr,n nuncia.Sed ea accidiffe no qa baec fada funt arbitror.-uerum haec ideo fa&a quia inciuura ^7} /fi <ytt> ^%rz€>
erant illa raritate limore.Occulta aute eorum efTe ratione: ideoqp no fic ut exortus fu pra^ I
... , ... . . .... — (}€k.
didos defe&ufq? di multa alia nofei- 4jDe flamina caeli.
$ G>i
>fh*
fjLTKER.
Emun£& ftelle cu fole totis dietr : pleruqj Si circa folis orbeceu fpe corona Si uer frcoloris circuli.Quaiiter augufto Oefajejn prima iuueta urbe intras poft obitu atris ad nome ingens capti ie ndum. fiDe coionis celcftibus. ffCa. XXIX. ifluc esede corone circa luna 6 i circa nobilia aftracaeloquoqi inhserctia.Cicca fo* m arcus apparuit.L.Opimio.iii.Qu.fabio.ii,confiorbij§X.pomo.M. Ac ilio. , c r. De circulis repentinis. ijCa, XXX.
Cljllrculus rubri coioris.L.lulio.p.rudlb conf.fiunt prodigiofi K longiores folis de/
" B fedus qualis octfc didatore. Csefare &anconiano bellottotius pene anni pallore continuo, mplures foles. tfCa. aXXI.
T rurfus plures foles cernuntur: nec fupra ipfum nec infra fe : fed ex oblicp nun§
. juxta nec cdtra terramee no&u fed aut oriente aut occidente.Semel in meridie c o*
' fpefii in bofphoro |>ducur:qa mat+rutino tpedurauerut in occafum.Trinos foles antiqui ftepius uiderc.SicucSp.poftumioQ.Minutio.Q.Martio.M.portio.M.Antonio.p.Do lobeiia &.M.Lcpido Lplanco cdfi&: noftra aetas uidit Diuo Claudio principe: confulatu eius.CornelioOrfuocolIega.piurcsfiiuul quaeres uifiadhoczeuinunq produutur,
0 i plures IuHjE. m* |fCa. XXXII.
Vnx queqp trinae: ut Cn,Domitio.C.F.L.Annio conf. apparuere: quos pleriqj ap/ ^pellauerunt foles nedurnos. Dieruluxnode. (j Ca< XXXIII*
Vmen de cailo no&u uifum cft.CCecilio.Cn.papm© cof.& faspe alias ut diei fpe q&u lucerer. I) Clypci ardentes. r 41 Ca. XXX1III.
Lyppeus ardens ab occafu ad oitum fmtillas tranfcumt folis 'occafum.L. Valerio. Cn.Mariocon. 4[OBentumcseli. tlCa. XXXV.
ntilla e ftdla caderc:& augeri terras appropinquantc:acpoft| inlune magnitudi/ .. j!!nemfadafitil!uxi(Te ceu nubilo difc.Dcin cu in caduferecipereHampadem fa&a fiemel unq prodicur.Qn.C&auio.C.Scribonio conf.yidithoclicinius Scillanus p cu comitatu fuo. (j Dedifcurfu ftellarum. 4}C a. XXXVI.
Jeri uidetur Si difeurfus ftellaru. nunq temere ut no ex ea parte tr^es uenti (foria* •
•** *
idesj
,tur;& ex iis tuc pcellae in mari rcrrif^^TDe ftejlis caftoribus. 41 Ca. XXXVII. di in nod urnis milstu uigiliisihasrcre pilis pro ual!ofulgurueffigjies:eae &atenis i, ^-^nauigltiu aliifqj nauiu partib9ceu uocatn quoda fono inhliut ut uolucres fedem ,Siede mutares. Graues cu foiicarise uener£:mergecefqj nauigia:& fi in carinae ima decide rintcxuretes.Geminaeaut falurarcs&pfperi curfuspnunciae quaru aduetu fugati dira ii/ lam ac minace appellataqi Helena ferut.ht ob id Polluci Si. canori id n$mc afTignat: eofqi in mari deos inuocant.Hoim quoqp capita uefpertinishoris magno praeftgio circufulger. Qia incerta rone& in narurs maidfate abdita. 4! Ce aere. 41 Ca. XXXVIII.
r^.Adenus de mudoipfofyderibufcp.Nuc reliquacseli memorabnia.Naqj Si hoc ce/
IfilW - " - - . . «i-
§k<W0 Aerie efl Wnprut lunam
\ ri> bt
h 1 Ium appeilauere maiores:quod alio noie aera.-oc quod inani fimile oitalehuc fpiri -qlruf u n a ijl n fr a luna h?ec fcdes:multci^ inferior.Vt aiaduerro ppcmoducoftarerin* ^ • finitu extuperfore natura aeris Si terreni halitus mifces utraqp forte confundit.Hic nubi-* la tonitrua Si alia fuImina.Hinc gradines:6i pruinae: imbies:procellae:turbines. Hinc pluri ma moitaliu mala:&: reru naturae pugna fecu.Terrena ineselu cedentia deprimitfyder-um uis.Eadeq» quae fpote no fubeat ad fe trahut Decidut ibres.Nebulse fubeut.Siccantur am nes.Ruuc gradines.Torret radii:& terra in mediu undiqi Ipellut.Iide infradi refiliunt: 6: quae potuere auferutfecu.Vapor ex alto cadit: rurfumc^inalturedit.ucntiingruut fanes ' iidcqj cu rapina remeat.Tot aialiu hauftus fpiritu trahit. At ille cotranitit.Tellufqi ut u ,ani caelo fpiritu infundit.Sic ultro citro comeante natura uttormeto aliquo mudicelerita te difeordia accendannec fta re dugnae licet: fed affidue rapta co^ioluitur. Et circa terraim mcnfo icru caufas globo tendit: fubinde per nubes caelu aliud obtexent uetorum hoc re<* ; gnudtaqp prarcipua eopt natura ibi:& ferme reliquas coplexa caufas:quonia Si touitruum &: fulminu iadus horu uiolentise plcriq» alTignant. Quin Si ideo Iapidibus pluere intcriti*
' quod uentofmcra£ti64mulcafimiliter.QuamobrcmplurafimuIdicendafunt.
ijDeKnatistempeftatibus. 4) Ca* XXXIX.
pmpeft?tu rerucp quafda Eatas efTe caufas:quafda uero fortuitas : aut adhuc ronis * l/llll^l|n copsrte manifeftu cft. Quis cm xftates & byemes quasq? in teporib?annuawce
CfUClfi
fur:
tejlpirtf
intelhgunt fyderu motu fieri dubitettErgo ut folis natura tcperado mtelligitur anno; fic reliquoru quoqjfyderii propria eftquibufqj uis&ad fua cuicp natura ferrilis alia funt in liquore foluti humoris fcecunda alia concreti in pruiasraur coacti in niues:aut glaciati in " grandines.Aliafiatus t»fs:alia uaporis; Alia roris:alia rigoris Nec uero hac tata debe texi>M,”J?MA' Itimari quatacernucubcu effb eorum nullu minus luna tam imefe altitudinis ro declaret Igitui in fuoqusqj motu natura (uaexercct/quodmanifcftu Saturni maxime tranfitus hymbribus faciut. Nec mcariu mo fyderu haec uis elEfed mulcoru etia adhcieriu caslo,: q^io liens erratiu acceffu ipulfa auteoie&u radiorum i extimulara funt/qualiter in fuculis ftliti
> <f /i
snusaccidererquasgrasci ob id pluuio noie byidas appellar.Qum & fua fponre quaeda fla eifcp teporibuspt ffedorum exortus 'arduri uero fydus non fermefinc pcellofa grandine lemergif. {[ De caniculas exortu. a. XL.
TWAtn caniculas exortu accendi folis uapores qs ignorat^Cuius fyderis effeftus am / fclpliirimi in terra fentiutur.Feruet maria ex oriete eoFlucluat in exilis uina.Moue^ 'turftagna.Origeappellatxgyptus fera:qua in exortu eius cdtraftare & contueri iTuelus adorareoa fternuerit.Canes quidem toto eo fpatio maxime in rabiem agi' aaoneft dubium. |)Vis temporum anni flatuta. f|Ca. XLf.
^IlVin in partibus quoqj lignoru quoruda fuauisinefl ut autunali seqpo&io bruma- f/tp cu tepeflatib7 cofici fydus i telligimus. 4]De icertis tcpeftatib9. WCa. XLll. ite hymbribus tni tepeftatiVjfed multis 8£ corpo^j QC ruris expinictis. Afflant" alii jjTydere.Aliicomoucturflatis tepori^us:aluo:neruis:capire^HicjcrOJca^populus
O»?/ f1**-
.r-*’ f' /'c-o-r.o]|
- cyu,'*'** /J;
rr
ItllotCrrvYv
alba 8C falices folia folftitio circuagunt.Florct ipfo brumali die fufpcfaTn rectis are «*!
ris herba puJegii.Kupucur intentas fpiritu mcbranas.N liret hoc qui noobferuetquotidia/ no experimeto herba unarqux uocac hchotrcpiu abeunto fole intueri femp oibufqj di o iis cueo uerti:uel nubilo obubratc.Ia quide lunari poteftate oftream cochilioruqi & cochay
t nte ■
Ucp-r*
5”%
^.runi oium corpora augeri 6L rurfus minui.Quin & foncu.fibras.refpondere numero Iunx &$$<•%?***£% ^fexquifiuere diligentiores.Minimucp afal formica fentire uires fy deris interlunio fetnper i
r'.M'
w7exquuiuere amgennores.ivnrnnsucp aiai rormica teimre uirts ly aeris interlunio lemper ^ ‘ ceffantem.Quo turpior homini infcicia eft fateti peipux iumetoru quoruda in oculis mor ^ ‘ boscu luna uicrefeereacminui.patfocinat uaftitascxli imenfa difereta altitudine in duo
atqi feptuaginta figna.Hx funt reru aut animatiu effigies in quas digeffexe cxlu periti, in his quidam mille fexcentas annotauere flellas infignes uidelicet effectu liifuue. Exempli ■
Verpi Iu
. gratia in cauda tauri fepte_quasappdlauere Vergiliasdii fronte fuculas Boetem qu:e fe/ iquicur feptetriones. ;catOe hymoribus. 0)Ca. XLIil*
..^fl^Ccra has cas no negaucrim exigere hymbres ucrofq<:qffi humida a terra alias uero
lZ2gL
ppeer uapores fumida exalare caligine certu eftmubefqi liquor egreffo in fubhme lit^diySf aiie ex a^re coado inTiq u ore egreffo in fublimetaiit ex aere coado in Iiqbre gigni ^^ "r 1 ^ ^ |' 1 J“'““ *“4“' L L ‘ ^ Ipicuu r:
^Defitas earu corpufqi haud dubix coie&atur argumetoruni folem obumbret. Perfpicuu alias etiam urinantibus in qualibet profnndam aquarum altitudinem.
A jq 41 Quare lapides plu an tr fjXTa. XLI1II.
^jT:; Gitur non ea inficibsrpoffe in has & ignes fuperne ffeiTarum decidererquales tere* cj i \ no fxpe cermmusrquorum iciu concuti aera ucru cft/quado & te|la uibrara ftridub
;Cum uero in nubem peruenerint:uaporcmdi(Toniimgigni ut candente ferro in aquam dcmerfo:6ijFumidum uorticem uolui.Hincnafci procellas.
, -r JlDe tonitruis & fulguribus. ilCa. XLV.
, tonitruis Sctulgurmus. ?/Ca. ALV. .-p t»*
T fi nube lu&etur flatus aut^ uapogronitrua edirfji ejrumpat ardens:flumina. Si 16 r f ;; tradu ni taturju Ige tra. H is hndfi nqbe: i 1 1 is perrumpi.Et effe tonitrua impa usn igniu pligaslideocp protinus cor rujcarc igneas nubiu limas.poife 5C repul fu fyderumidepreffum quia terra meauerit fpiritu itube cohibitu tonare natura ftrangtw
Vtr) tn
nulla ueniac rone naturae. lis peuti motesuis mana: ocH^p alios irritos iac^.Illa uero fat idiS * ca cx alto ftatifqj de cais &L ex fuis ueirc fyderibltiniilTmo uctos ucl poii9flat^poffe & bart E"
doficcoqi Ihelitu terrx gigni n negaueri poffe&aqsacracxpiratib9qnec|! i nebula defef nec craffefcat in nubes.pofle & folis ipulfu aguqm uecus non aliud intdligatur q fludus v*»tus yub /h
rf'
|[liber
aertsipluribufcg etia modis.Naqj 5 L fluminibus Si niuibus fi: e mari uidemus etia tranqui/ tt
iuga cocaui uallu finus fcindunt inequaliteninde refultan^aeraquascaufa etiam -uoces multis in locis reciprocas facit* 4pDe uentis. 4[Ca. XLVII.
fljlnefine uctos generat ia quida etia fpecus: qualis in dalmatise ora uafto injnseceps [Ijbiatu in que deiedo leui podere quis tranquillo die turbini fimilis emicat procella : ^
_ jnomen loco eft fehtaquin.Et in cyrenaica puintia rupes quaedaauftro tradiffacra jua profanu fit attredari hois manurcofeftim aultro inuoluete Jiarenas. In domib? etiam multis manufada iuclufa opacitate coceptacula auras fuas.habet.adeo caufa no decft. fed /plurimu itereft flatus fit an uetusfillbs flatos atq? pfpirates:quosnon tradus aliquis ueru -z b terrse fentiut q no aura no pcclla maris:fed appellatione quoqj ipfa ucmi funt.Qui flue af flCjU0 n!udi incitu Si conario fyderu occurfu nafcutur flue hic eft ille generabilis reru na turas fpiricus huc illuccp tanq in ute^oaliquo uagus.-flue difparili erratiu fyderu idu : ra/ dioruq? multiformi iadu flagellatu saer: flue a fuis fyderib? exeuthis ppioribustflue ab ib* c lis caio aflixis cadflnpala eft lllosquoq; lege here naturae no ignotaetia fl nodu pcognita/
Naturi fi: obferuationesuentorum. . |Ca^ XLVIII.
Iginti Si amplius audores grasci ueteres pdiderede hiis obferuationesrquo magis
u| miflor.orbe ta difeordi 6i in regna hoc cfl in mebra diuifo tot uiris curse fuifle tam suu !^rdua'uetu pquirereinter bella pfertim & infida hofpitia.piratis etia olum morta jliu hoftibus trafitus fame teneribus-.ut hodie quada in fuo qiqj tradu ex eoru ccmetariis >#c. quinunq eo acceffere ueriusnofcatqindigenaru fcictia.Nucueropace ta fefta: ta gaude he pro uctu reru artiuq? principe olno nihil adifei nouainquifttioneumo ne ueteru quide finuetaperdifci.No erat maiora pmia in multos diipprfa foitunas magnitudine^ ifta plu«* ' • /res fine pramiio aliotqui ppftcros iuuadi eruerut.Naq? mores hominu fenucre no frudus Et Imefa multitudo aptu qiiocuq} eft mare hofpitalicp iittoru olum a/puifu nauigat:fed lu eri no fcictis gra.Nec reputat caecames etfa tantu auaritias inteta id ipfum fcictia pofle tu f tjs fieri.Quapropter fer upuloTmsJ inflituto fore affis coucniat operi-.tradabo uentos tot -milia mitigantium cernens. IfVejntoiiitn genera. (j Ca. XLIX.
quattuor oino feruaje per tonde mudi partes.lo nec Homer^plures nolae cjfl mli H^beri mox iudicatu fecuta aetas odo addiditrone nimis fubtili Si cofciflalproxi^ «oMKlfitiis Iter utraqj media placuit ad breuenumeruadditis.iiii.fur ergoAbi|ii in.iiii.c2£/
Jim
X3
0otf>ti0
'nlfdan4~^
'P-af<ev2$ ^JTVilVTTTniS 1 1 ^ . f
' 'dftiup1, parnVtAb oriete aeqnodiali fubfolanus. Ab oriete brumali ulturnus.ljlu ap^eHojte.hiinic ^
graeci euVu appellat. A meridie aufler.Et ab occafu brumali africus noton 6i liba nominat. ~
Ab occafu aequinodiali fauonius.Ab occafu folftitialicorus:sephiron Si argeften uocant. -CZa.t-l A feptenionibusleptemtrio.Intercp eu Si exortu folflitialc aquilo.A par&ias didi Si borc I
as.Numerofior tatio.iiifiis interiecerat tranfeea media regione inter ieptetrionem Si oc/ cafu folfticiale.Itei^ cactia media intcraquilone Si exortu acquinodialem. Ab ortu folflida li phocnica media regione inter ortu brumale Si meridie.lteinter liba Si noton copofitu ex urroqi mediu.Inrcr meridie Si hybernu occidente libanoto. Nec finis. Alii quippe mefen nomine etianu addidere inter borea Si cxtia.Et inter euru Si noton euronoton/Sunt etia
1
quida peculiares quibufe^ gentibus ueti no ultra certu procedetes tradutut Athenienfib^ fyronipaulo ab argefte deflexusieliquegraecise ignotus. Aliubi elatior idem olympias uo catur;C6fuctudo his olbusnoibus argefte intelligit Si cattia. Aliqui uocat hellefpontion. Et eofde alibi aliter-Ite in narbonefi prouintia clarifflmus uetoru eft circius nec ulli uiole tiainferior.Oftyplerucp redo liguftico mari pferes.Ide no mo in reliquis partib^cadi igno tus eft.fed ne uiena quide eiufdc puintiaz urbe attinges:paucis ante limitibus iugi modici
occurfu tantus ille uentoiu eft coertius.Etauftros in xgyptu penetrare negat Fabianus. Quo fit mani fefta lex naturas uentis etia Si tepore Si fine cfido.Ver ergoaperit nauiganti
ftrij vj \h fcbiuai-n bus maria. Cuius in principio fauonii hyberuu molliut cxlunrfole aquarii.xxv.optinente
. _ 0 f _ _1 -* _ _ fl* «m »1 fL n M 4* •*•.'»*•< • <4 «tM jm Q t l* M * L* ^ - _ _ ^ J _ * - — J ^ _ *rn. k* —
c hci-Xfi
partc.Is dies fextus eft ante februarias idus.Copetit ferme8: hoc olbus quo? deinde poni ^ ^ per fingulas intercalationcsmno die anticipanbusrurfLim<^luftrafequeti ordine feiuatw kfl™ bus Fauoniu quida ad.viii.cha.martii chelidonia uocant ab hirudinis uifu.NonnulIi uero
<111.
■ o$ehiam ano di Peptuagefima die poft bruma ab aducru auiu flate pet dies noue.Fauoni® cotrarius eft.que fubfoianu appella uimus.Dacus eft aut huic exortus uergiliaru in totidc partibus tauri fex diebus ance maiasidus.quod tepus auftrinu eft huic ueto feptctrioe co* frario.Ardetiftimoaure dilatis tepore exorit canicula fydusfole prima parte Iconis ingre diece.Qui dies.xv.ante auguft^hafeft.Huius exortu diebus odo fermse aqui Iones ante* ceduoquos p dromos appeJlat.poft cliduu aut exortus iidcaqlones coftariuspflat diebus aos echeiias uocac.Mollire eos creditT
11 l>p>l<rnn \>i jJu e i
to vvt tpUaty
>rx\1eni>fli ■jlOeSo— tm
nli <-
%<&/!
rh-
s7/l
xl.quos echefias uocac.Moilire eos credicTolis uapor geminatus ardore fyderis. Nec y en 'C"'» ft-kc-p toru ulli magis ftati funt.poft hos rurfus auftri frequetes ufqj ad fydus arduriV j exoric’. xi.dieb9ancc seqnodiuaucuni.Cu hoccorus inciplt:corusautunat.Hiiic eil cotrarius uul .
\X tumus.poft id asqnodiu diebus fere.iiii.6C«xl.uergiliaru occafus hyme incohac. Quod tps rf .. ,
inrertioidus nouebris incidere cofueuit.hoc eft aquilonis hybernumu i tuqjxftiuo illi dif ’r|
frmilis.cuius ex aduerfo eft africus. Ante bruma aute fepte diebus totideqj poftea fternitma Ah'xyP p
rehalcyoriu" 'fcecur^:6d inde nome ii dies traxere.Reliquu tepus hyemac.Nec tame feuitia •• tepeftacu cocludic mare.piratae primu coegere mortis piculo in mortem ruere: 6i hyberna experiri maria.Nuc idc auaritia cogit.Vencoru eriafrigidiffimi fune quos a feptetrione di ximus fpirare. Vicinus bis chorus.li.5C reliquos copefcut:5£ nubes abigunt.Humidi aufter africus^pcipueaufter icalise narrac di in potocsecia in fe trahere nubes.Sfati corus 6i uul Siis1’ turnus pterq definetes.Niuales aqlo 5i fepcecrio:gradinesfeptetrio iportat di corus seftuo fus aufter: tepidi uulturnus di fauonius.ldc fubfolano ficciores:8£ in totu oes a fepeetrio^ ne di occidere ficciorcs:qua meridie di oriete:Sal uberrimus apt ofum aqlo. Noxius aufter &i Inagis ficcus fortaftTis; quia h umidus frigidior eftuuinusexurizeed fpirare credutur ani maces.Ethefias nodu definut flare:& a tertia diei hora oriutur.inhifpania di afiaab oriece flatus eft: eoru. in poto ab aquilone: reliqs in partibus a meridie.Spirac aute di. a bruma qui uocatur ornithiasffed leniores di paucis diebus.pmutant di duo natura cu ficu Aufter afrt 7 caeferenus. Aqlo nubilus. Oes ueti uicibTuis fpirat maiore ex parte.aut ut cotrarius defi/ , nenti icipiat cu pxime cadetibus.Surguc a leuo latere in dextru utfol ambiut.De rone eoi ru meftrua quarta maxime luna decernit.Iifde aut uetis in cotrariu na uiga£ piatis pedib* ' ut n|du pleruq* aduerfa uelapScurrat. Auftro maiores fludus edutur q aqlone: qm illae I fernusex imo maris fpirat hic fumo.Ioqj poft auftros noxiipeipue terremotus.Nodu au^ fteranterdiu aqlo uehemetipr-Et ab ortu flares diuturniores funt ab occafu flatibus fepte triones Ipari fere definut numero.Quae obfaruacio etia in aliis multis reru naturae parcib9 rualet:Mares itaqt exiftimatur ipares numeri.Sol di auget Sicoprimitflatu^ Auget exorics
occidefqj.Coprimit meridianus aeftiuis tpibus.ltaqp medio diei aut nodisplerucp fopinn/ tur:qa aut nimio frigore aut asftu foluun^ Et hymbribus ueti fopiutur. Expetatur autem
maxime unde nubes difcujpe adaperuere cadu.Omm quide fi libeat obferuare minimos ambitus redire eafde uices quadrienio exado.Eudoxus putat no uecoru modo ueru di re ’""r
(xfhefwpy «f 'i .;
liquaru tcpeftatumagna ex parce.Et eftprincipiu luftri eiusfemp i ter calari anno canicu /
ortu.De generibus uetis haec
fCa.
L.
_ _ _ _ m. De repentinis flatibus.
>U" Vncde repetinis flacibf qui exhalare terra ut didu eft coorti rurfufqj deiedi interi J obduda nubiu cute tnultiformes exiftut;uagi qppe di ru£tes torretiu mo ut aliq^ ; yrrei
I 1 _ _ _ 1 _ _ _ oj c. . 1 ^ _ _ 1 „ ^ - _ t j • r 'tm.
IjalanKilot:
- <xt
VTOItlliX
£mept)in0
u
I
<9 ft Iateficca ruperint nuberpcella gignut quae uocaf a graecis ecnephiasifi uero depreftb • frnu ardia rotati effregerit fine igne hoc eft fine fulmine uortice faci ut: qui thiphon uo/ rrT;J
cacur.i.uibratusjEcnephias difert.Hfc fecu aliquid abreptu e nube gelida couolues uerfaf rC"
<£$ 8i ruina fua illo podere aggrauas:& loeu ex loco mutas rapida u er tigin e; pripua na u iga tiu peftismo anrenas momeru ipfa nauigia cotorta franges: tenui remedio aceti in adueni ente effufucui frigidiffima eft natura.Iae lllifuipfo repercuffus correpta fecu in eaduni re fert forbet^ in excelfum.Quod fi maiore depreffe nubis eruperit fpecuffed minus alto § I *
^cellamec fine fragore turbine uocat.pxima qusecp pfternentc.ldc ardetior accefuft^ du ^ " t6"~
fuerit irsefter uocatur amburens contada pariter di proterens. _
^JSliaprodigiofa genera tempeftatum. 41 Ca. 0 LL
" jOn fit aute aqlonibus typhon nec niualis:aut niue iacente ecnephias.Quod fimul rupit nube:exarfitc^:& ignehabuit:aut poftea cocepit fulmc eft. Diftacaprseftete £« quo flamam ab igne. Hic|a|f funditur flatmillud conglobatur impetu. Vortex Z%> - 1 -n v
tlonov'l_
rx-rf/ir'
ste®pBER.i '
X
TuX
>' ^ 43^"/- autem hicmeado diftata turbine quo ftridor a fragore Procella latitudine ab utroqj difif” cttIU U*** eji &a nube uerius qua ruptafFiFSC caligo belue fimilis nube dira nauigacibus. Vocatur di co
tXtGT+p^
pK
luna cu fpiflfatus humor rigenfqj iple fe fuftinec-Ex eode genere di in longa i tmbesaq ua trahit. IjQuiEus m terris fulmina non cadant. |[Ca.
Irrrltt
ni
ueluti fjftula
, _ LI1.
Verne di sftate rara i ulmina cotrariis dccaufisrquonia hyeme defatus aer. nubium crafliore corio fpiffatunoifq? terraru exalatio riges hac gelida:quicqd accipit ignei __ ^uaporis extinguit.Qua^ ratio imunefcyti<am di circa rigentia afulminu calu p/ at:& e diuerfo nimius ardor segyptu.Siquide calidi ficeiqj halitus terre raras admiodum tenuefep & infirmas deTantur in nubes. Vereaute 6i autuno crebriora fulmina corruptis i a _^utroq? tepore dilatis byemifcq caufis.Qua rone crebra in italia fulmina quia mobilior aet
,)n*>
u mitiore hyeme di a flate nymbofademper quodamodo uernat uel autunat. Italiae quocp g tibus iis quae a (cprctrione defeendunt ad teporem: qualis eft urbis campanise tractus iu x*r' sa hyeme di aeflacr fulgurat: qu od non in alio fi tu.”"
$1 Fulgurum genciadi miracula. _ {]Ca LI1I.
\rrnt1<U .
s-4tiu.fi>!
JoVlminu iploru plura genera tradutur. Quaeficca ueniunt noadurutifed diflipanc4&>' -Qua; humida no urut:fed infufeat, T ertiu eft quod claru uocent miirifiese maxie
•M
yOVZ,
„v ^inature:quo dolia exauriutur intadis opcrimctismulloq? alio ueftsgio relido. A u^
^ ^sj&argentu liquatur intustfacculis ipfis nullo modoambuftis:ac ne cofufo quide «t0 a!
*' figno casrise.Martia princeps remanem ida grauida partu exalato ipfa citra ullum aliud c^rzz comodum uixit.In catilimanis prodisiiVpopeiano ex munieipio,fyi^Herenius'decurio fe ; reno die fulmine idus eft. De obferuatiombus. € Ca. Ulli.
mt
rf*™) -
pl"*c a-ir
Hufcoru littera noue deos emittere fulmina exiftimat:eaqp eiTe.xi.generu.Iouem 1 JL^enim trina iaculari.Romani duo trii ex iis feruauerc;diurna attribuentes iouimo/ VZZ.l durna Sumano.Rariora fane cadc de caufa frigidiorisesdi herruria rupere a terra quoqj
arbitrat unquam infera appellat/ brumali rpe fada fama maxime & exccrabilia: cum fine oia quas terrena exiftimatno illa generaliamec a fyderibus uenictia:fed ex proxima atq? turbis diore natura.Argumetu euiaens eft q> oia a fuperiore c^lo decidenda obliquos habeant «
sdus:hsec autem quse uocatur terrena redos.Sed quia ex propliore maceria cadut io cre/ duntur eterraeaexire:quonia ex repulfu nulla ueft^a edat:cu fitilla ratio no inferni idus fcd aduerfi.Saturni ea a fyderc gficifci fubtilirerifta cofedati putar.ficut^efmatia a Mar^ tis- Quali ter cu uuHciriii oppidu thufcoru opiilentiftiiiiu totu concrematum eft fulmine/
PVocat 8C familiaria in tota uua fatidicarqux prima fiunt familia fua cuicp indepto. tTsterfl exiftimant no ultra dece annos portedere priuata:prasterq haec quse matrimonio primo fa^ cisc daaucnatali die.publica no ultra.xxx.annu:pr2terqin dedudione oppidorum.
, c 4}De*fulminibus euocandis. ^ 4}^* LV..
J^K(|Xtat annaliu memoria facris quibufda 8i pcationibus uel cogi fulmina uel impe#*
.1 JLjlprari.' Vetus fama eft hetr uria: impetratu uulfin^s di urbe 5 i agris depopulatis:fube JVjW'bnte moftro quod uocauere Olta:euocatu &|porfena fuo rege di ante eum a Nu^
/Jma faepius hoc faditatu in primo annaliu fuoru trajdit.L.pifo grauis audor. Quod imita ' tu paru rite.T ullu Hoftiliu idu fulmine.Lucofi^ di aras di facra habemus-.it^ ftatores 6C tonares di feretrios eliciu quoqj accepimus io ug. Varia in hoc uitx fententia di pro cuiufli ^ bet aio. Imperari naturse audacis eft crederemec minus habetis benefiriis abrogare uiresa u quado in fulguru quocp inteipi Statione eo profecit fcientia:ut uentura alio finito jdiep* cinat:& an pereptura fint fatu : aut apertura potius alia fa^laqux lateant: in numerajibui f l in utrosq publicis priuadfcq expenmetts.Quaobre fint ifta(ut reru naturae libuit)aliiscefa aliis dubia aliis probataraliis dananda. Nos caetera quae funt in fuimemorabilia no omitte
t
Cj-
t:
i*™”*#
mus.
LVL
4 M
{[Catholica fulgurum. * iJCa,
Vfgetru prius cerni q ronitru audiricu fimul fiantemp eft. Necmiru quonia ..lu*
Lu {onitu uelocior.Idumaute di foniru cogruVreita modulante natura.Sed fonitum :rj ' p [ profedi efte fulminismo illati:etiamnum fpiritu ociorem fulmine-ldeo quatipnus [ di afflari gpercutimcc quen| tangi qui prior uiderit 0qme:aut tonitrua audicrit.Le Z f)Q>cra cxiftfmacur.quonia leua parte r/udi ortus eff.Ncc ta aduetus fpedatur q reditfsjz^ZpJ^ fiue ab idu refiliat ignis:(iue opere confedo aut igne confumpto fpirirus remeet. In.xvi
^^^.^p^y^pariescaeluiii in eo refpedu diuifere tufci.prima eft a feptemtnonibus ad «equinodialem
cur.
• fi *
fxl Irrrtr rrWs-f* o'
£xortfi.Secudaadmerudie.Tertiaad£qno&ialeoccafum. Quarta optfnct quod reliquu eft ab occafuad feptclntriones. Has in quaternas iterudiuiferepartesrexqbus odo ab ex ortu finiftras: tonde e cotrario appellaueredextras.Exiis maxime dira qu£ per feptetrides occafum attingut.Itaq? per plurimu refert unde uencrint fulmina & quo coc ederit. Opti mu eft in exortiuas redire partes.Ideo cu a prima caeli parte ueuerinfr&in eandc cocc fieri t fuma foelicitas portedit.Qiiale fylle didatori oftentu datuaccipinr. Cxtepipfius mundi portide minus pfpa aut dira. Quaeda fulgura cnuciare no putat fasmec aucfire: pccrq fi bo ipitiindicentaut pareti. Magna qbferuatidis huPuanitastada iunonisxde romae dephefa efEScauro cdfule qui mox pricCps fuit.Nodu magis q inter diu fine tonitribus fulgurat.
•' Vnu aial hoicm no fcmp extinguinczetera illicorbuc uidclicet natura tribucte honore : cu tot beluas uiribus prasftet.Gia cotrarids incubat parces. Homo mfi coucrtaf ui. percuiTus noexpirat.Supne idi cocipiut.Vigilasiduscdniuctibps oculisdoimics pacetibus reperiC Homine ita exanimatu cremari fas nd efbcodi terra religio tradidic.Nuliu animal nifi exa Bimatu fulmine accenditur.Vulnera fulminatoru frigidiora reliquo corpore funt.
X / 4lQu^ non feriantur fulmine. f/Ca f ,lv, LVI1.
jrfVX his quae terra gignuntur lauri frutice no icit.Ncc unq altius quincp pedibus de §^►1 iceniitin terrildeo pauidi altiores fpecus cutiiTimos putant:aut tabernacula pei*5 'iPAfllibus beluarum quas uitulos marinos appe!lant:quonia hoc folum animal ex ma / „,y,„ ^ ‘rinisnbnpercutiat:ficutnccedoIucribus aquilanmqua: ob hoc armiger huius tasli flingid Sf(inltalia inter terracinam & sedem foetoias turres bellicis temporibus defiere ficrhquia nd nulhe carum funt fulmine diruta;.
V De pdigiofis pluuiis lade& fanguiecarne ferro lana Iaterib codis. |](Ta. LVI1I.
I; Rseter hjec iferiore cxlo relatu in monumeta eft Iad«e 6C fanguine pluuiffe.M. A& fft jilcilio.C.porcjo cdf.Ec fsepe alias carne.ficut.L.VoIunio Seruio Sulpicio conf. Exqs a nopputruiffe q> no diripuiffentaues.Ite fero in lucanisanno ante q.M.Craa parthis in «ereptus efboefq? cu eolucani milites: quorum magnus numerusin exercitu erat. Effigies quae pluerat fpogiaru fere fimilis fuit. Aurufpices caueda prxmonuerut fupna uuInera.L/ aute paulo C.Mar.conCIana pluuit circa caftellu carifTanu: iuxta q? poft annu.T. /\nnius Milo occifus eft.Eode caufam dicente lateribus codis pluuiiTein dtisanniada relatu eft.
(\ De crepitu armoru & tubaru de cado audito. I/Ca- LIX.
Rmoru crepitus 8£ tubas fonicus auditos e cado cimbncisjieljis.accepimus.crebro/ fakXCiw me i
rolorcy
JU?
f & prius Qt poftea-Tertio uero cdfulatu Marjtii a Mamertinis 6C tudertibus fpe^ /hnszr”*?
jdata arma cadeftia ab ortu occafucg inter fe concurretia pulfi^j ab occafu erant.Ipfum ar fidere eselum minituemiru eft.Ec faepius uifum maiore ui ignis nubibus correofcis.
^ ^ I) De lapidibus e cxlo cadentibus. rfjTTa. LX.
^Elebratgrxci Anazagoraclasomeniuolipiadisfeptuageiimeodauefecudoanno 'praedixiffc caeleftiu litteram fcietia qbus diebusdaxu cafuru effet e fole. idcj; fadu
'M
Anazagore.foluiqj
cdledffi&cdfundi oia fiautipfefol Iapis efte:aut unq lapide in eo fuiftccredatur Decide xe tame crebro non erit dubium.In abidi gymmafio ex ea caufa colitur hodieq? modicus q dam:fcd que in medio terraru cafuru.itAna2agoras:pdixi(Te narraf.Colif 8L Caftandriae: 9 potidea uocitata eft ob id dedudta.Ego ipfe uidi in.uocotidru agro pauloante delatum. . (QUe arcu cadefti. __ 4)CaT t.LXL
u|j|MTT:Rcus uoamus extra miraculu frequetes:8i extra oftctu.Na nec pluuiosquddauc ^ercBps ^1CS c“ portcddc.Magnifeftu eft radiu folis lrnirTum cauas nubi repul r / £c ie in fole refringi:coloru^ uarietate mixtura nubiu aeris igniuc^ fieri. Certe
W --^-iaaaeiri - 0 - - rT- - 0 — Y - -
/ nifi fole aduerfo no ftucmec unq nifi dimidia circuli forma necnodu. Quauis ariftoteles / probat aliquadouifum:quod tame fatef ide nonifitrigefimaluna pofte. Fiiitauthyeme maxime ab ^eqnodio autunali die decrefcente.Quo r urfus crefcete ab a:qnodio uerno nd exiftutmec circa folftitiu IogiiTimis diebus:bruma uero hoc eft breuiffimis diebusifreque ter.Ide fublimes humili fole:humilefqj fublimi.Si minores occidente ucl oriente: fed in Ia ®tudine dtffufumeridise exiles: ueiu ambitus maioris.Aeftate uero p meridie nd cernunt
.'f t%l <***++ p • n*
infuynM hx yyo^nx t?
<1 lijcxrrrf-A f^irxyit J
-?3$L4fe
^LIBfeR.
poft autumni aequinodium quacunqjhoia.Nec unq plures hmul «J duo. Cetera ciufdenj
naturas non multis_dubia efle uidco. - -
4(pegrandine:niuepruina:nebularore. ^jfjCa. LXII.
@iRandinccoglaciato hymbrae gigni:8£ niuem eodem humore mollius coa&oprui* nam autem ex rore gelido.Per hyeme niues cadere non grandines ipfafq? grandi/ mes inter diu faspius q nodu: & multo celerius refolui q niues. Nebula nec seftatc nec maximo frigore exiftere.Rores neq3 gelumeq? ardoribus: neqj uentis : nec nifi ferena ^lode.Gelando liquorem minui folutaqj glacie non eundem inuemrimodum. ”
4Jpe nubium ymaginibus. |]C3. LXI1I#
rietates coloru figurarumq? in nubibus cerni prout admixtus ignis fuperet aut neatur. |TDe proprietatibus caeli in locis. . .. LXI1II.
"TY?) Reter ea quafda pprietates cadi quibuldam locis efle-Rolcibs assate afncas nodes K- * in italia locris & lacu uelino nullo no dic apparere arquus. Rhodi & fyracufis nun \ qtanta nubila obduci.ut non aliqua horafol cernatui.qualia aptius fuis referent^ in locis»
\ Hsc fint dida de aere. ||_De natura terise. (C a. ' LXV*^
, fel^quitur terra cui upi reru naturae partiu eximia propter merita cognomen indidi /
1 %|«|nus materne ueneration is.Sic hominum illa ut cadu dei : q nos nafcentes excipit; f L
^pWlinatos alit femelqj editos fuftinec femper:nouiffime coplcxe gremio ia a reliqua na^^^r ura abdicatosuu maxime ut mater operiesmullo magis facramcnto q quo nos quoq? J&/ferV: eros facit:ctia monumeta ac titulos geresmomeqj progas noftru:& memoria extedes coit tra breuitatcaeui.Cuiusnumc ultimu ia non uUJs i precam ur irafei graue : tanq nefeiamus * «•“ £,|ce(pe f0ia:qUas nunq irafcaf’ hoi.Aque fubeut in ibres:rigefcut in gradines: tumefeut i fiuduspeipitatur in torretes.Aer defat nubibus:furit pcellis.At basc benigna mitis.indul J gens;ufufqjmbrcaIiufempancilla:quaecoadageneret.quefp6te fundit: quos odores fa/ *r porefep^quos f uccos.^quos adus^quos coloresrq bona lide creditu reddit foenus:q noftri caufa alit.peftifera eni animatiauitali fpiritu habete culpanecelTe eft illi feminata excipe / re & genita fuftinere.Sed in malis generanti noxa eft.llla ferpete homie pculTo no recipit amplius.penafqj eti&inertiu noie exigit.llla medicas fundit hasrbas:& femp hoi parturit.
Quf& uenena noftri miferiainftituine credi potefhne in tedio uitas-dirae tamis mors ter** tx meritis alienifiima lenta nos cofumerct tabe.ne laceru corjpus abrupta difpergerent ne Jaquei torqueret poena ppofteradndufo fpiritucui querere/exitusmein profundo queft ta morte fepultura fabulo fieret.ne ferri cruciatus fcinderet corpus.lta eft Piiferta genu»* — j
irid.cuius facillimohauftuallibatb corpore &cu toto fanguine extingueremur nullo Ja* bore fitietibus fimifes.Quc^aliter defundos no uolucres no feras attingeret terreqj ferua *?j letur qui fibi ipfe periffet.Et utueru fateamur terra nobis maloru remediu genumnos iif lud uite fecimus uenenum. Nos eni & ferro quo carere no ^ofTumus fimilimodo utimut Nec tamen quereremur merito.etia fi maleficiicaufa attuliffet.Aduerfus una quippe na^>
"turae parce ingrati fumus:qpafi quae noad delicias quafq? no ad contumelias feruiat hornis • ni in mariaiacitur ut freta amittamus:eruditer aqs fcrro:ligno:igne : lapide fruge : pibus cruciaf hoiismiultoqj plus ut deliciis qut alimetis noftris famuletur illa tamen quae fuma " patiadate? extrema cute tollerabilia uideatur.penetramus in uifceraauri argentic^ ueas^
& aeris ac plubi metalla fodietes.Gemas etia&: quofda paruulos quaerimus lapides feropu
'rati ^
f
businpfunduadis.Vifcera eius extrahimus: ut digicogeftefgemaq petimus. Quot mag¬ nus atterutur ut unus niteat articulus. Si ulli edent inferi ia pfedo illos auaritias arqp lu^
^vv«'r
rvxiiti
V!f2s xur,as cuniculi refodiflTent.Et miramur fi eade ad noxa genuit aliq.Feraeeni credo ctiftodi untilla:arcentq^facrilegasmanus. None inter ferpetes fodimus. Et uenas auri tradamus cu ueneni radicibus.placatiore tame dea utimur ob hoc:$ oes hiopulentie exitus ad fcele
;amus u>(epultisonibus tegimus» ucit.&fceleraquoc^ mortaliu oc^ q> naturam eiusignoramus.
4j Ue forma terrse. r. 41 Ca. LXVL
St aut figura pma de qua cofenfns iudicat.Ob(ecerte dicimus terrae globu : quem uerticibus includi fatemur.Neqp eni abfoluti orbis eft forma in tanta montium ex celfitate tanta camporu planitie:fed cuius amplexus fi eunda linearu coprebendatur anv»
«sn
bitu.figura abfoluti orbis efficiatid quod ipfa r erum naturae cogit ratio: no eifcleni caufis quas attulimus in celo.Naqj in illo caua in fe couexitas uergit:& cardinifiiohoc efl terre undiqj incubit.Hec ut folida atep conferta affurgit intumefeenti fimilis.extraqj protendi tur .Mundus in centrum uergit At terra exit a centro.inmenfum eius globum in forma
orbis aflidua circa eam mundi uolubilitate cogente . _ _
^ IjDe Antipodibus an fint. |[Ca. LXVII.
m Ngens hic pugna litteraru:cotraq? uulgi opinionem circunfundi terras hemines undiqscouerfifq? inter fe pedibus flare: di. eundis fimilem efle casIi uertice:ac fim i* li modo ex qcucp parte mediacalcariiillo queretecur no decidat cotra fiti: tanq r.6 & ratio praeflro fit ut nos no decidere miremur illi/Tnteruemt fententia quis idocili pba*»
^'bilis turbseinequah globo:6i fi fit figura pinas nucis nihilominus terram undiq* icoIi.Scd quid hoc refert alio miraculo ex oriente.pendere ipfos ac no cadere nobifeum ceu fpirtf9 ,uismundo praefertiminclufi dubium fit:an poffit cadere natura repugnante & quo cadat «megante .Nam ficut ignium fedesnon eftnifi in ignibus.aquarum nifiin aquis.fpiritus ni fi in fpiritiuita terne arcentibus cunelis nifi in fe locus non eft Globum tame effici mirum • efr in tanta planitie maris camporum.Cui fententie adeft Dicaearchus mr inprimis erudi cus.rcgum cura permenfus montes.ex quibus altiflirnum prodidit pclidn.fvi.ee. 1. pafiuu ratione ppendiculi nullam efle eam portionem tmiuerfe rotunditatis colliges Mihi fcer* ^ ta h£c coiedatio uidetur.Haud ignoro quofdam alpiu uertices logo tradunec breuiqre iceS»*£ quinquagintamilibuspafluuafTiirgerefSed multo maxime hacc pugna cfbfi coada in uer ticemaquaru quocp figuracredere cogatur. Atq? no aliud in rerum natura afpcdu maife De/tottmbimtc ojt ftfusfNaqj dependentes.ubiqj guttae paruis globantur orbibus. Et pulueri illatsfrondiu qflanugini Ipofite jabfoluta rotunditate cernunturfEtTh poculis repletis media maxie tu mes.Qua ppfubtilitate humoris moilitiaq? in ferefidenteroe facilius q uifu deprehedun tLirJdqj et magis miru \ poculis repletis addito huore minio circufiuere qd fupfir.Ccntra euenire poderibus additis ad uicenos (Sepe denarios.f.qa itus recepta liquore i uertice at tolat.ut cumulo eminete ffufa dilabaturfEadeefl ca ppter qua e nauibus terra no cernatur e nauium malis confpicua.At procul recedente nauigio fi quid quod fulgeat religetur m mali cacumine:paulari defcedere uideatf:& poftremo occuitecuriDeniq? occeanus que fa^ temur ultimmqua na alia figura cohaereret: atq? non decideretmullo ultra margine inclu^ dcntefipfum id ad miraculum redirquo na imodo etia fi globetur extremu no decidat mas* re.Contra q> ut fint plana maria-& qua uidetur figura no; pofTe id accidere magno fui gau ”°
dio magnacp gloria inuentores grasci docent fubtilita^te^eometrica.Namqp cum e fubli t mi in inferiora aquas ferantur:& fi^hasc natura earuconfe(Ta:necqfqua dubitet i lictore ul Sr lo accefTifTe eas.qua longiflime deuexitaspaffa fit.proculdubio apparere quo quid humi > fius fit propfius £ centro efle terree 'oefcg lineas quee emittantur cx eo ad proximas aqs bre &) uiores fieri qua quas ad extremu mare a primis aqs.Ergo totas omniqj ex parte aquas ucr^ gerein centruddeocg non decidere:quoniam i interiora nitantur.Quod qde&ira formaf -fe artifex natura credi debet: ut cu terra arida &frcca conflare per fe:ac fine huore non pof fet mecrurfus flare aqua nififuflinente terra mutuo aplexu iungerenturfhac frnus paden te illa uero pmieante tota intra extra fupra:uenis ut uinculisdifcurrentibus:atq? etia i fum - I
tnisiugis erumpente.quo fpiritu afta& terras pondere expreflafiphonum modo emicat % qiu n o »uu-<a m?cr<J tatumqj a periculo decidendi abefbut in fumma queeq^ di altiftima cxiliat.Qua ra tioe r mifeflum eliquare tot fluminum quoteidiano accefiiimaria nd crefcao^
gKjuomodo aqua fit terrse innexa, €.Ca. LXVIIL
j||fjij>l|l;5t igitur intoto fuo globo tellis medio ambitu prascida circufiuo marimec argu^
'"S^Mi^lhientis hoc inueftigandum:fed iam experimentis cognitum v
llTyehauigatione maris 6i fluminum. |JCa. ' LXV111L
^Gadibus colunifc^ Herculis Hifpanite Qi galliarum circuitu totus hodie nauigatf r flWLpcadensrSeptentrfonalis uero oceanus maiore ex parte nauigatus e aufpiciis.uk /vi Augu.germania claffecircunueftaad cibrorum promotoriu:& inde immenfo mari pro fpedo aut fama cognito’ ad fy thica plagam 6 £ huore nimio rigentia.piopterq»minime ue^ rifmiile eft illic maria deficere: ubi uis humoris fupet.luxta uero ab ortu ex idico niari fub eodem fyderepars tota uergensi cafpium mare pernauigata emacedonu annis Scleueho ;/‘r '
b ^ irlyu-e>J\,trc^t jlj!
q*
fiUBElt.
atcp Antiocho regnantibus.qux fekuchida a .ccp antiochida ab ipfis appellari noluere, Cir. ca cafpium quoq; multa oceani litora expIorata:paruoq? brduiusqua totus hinc aut illinc feptemtrio eremigatus.Vt tame conie&urx locum fit quocp no rclinqua ingens argumen tu paludis mxoticx:fiueea illiusoceai finus e:uc multos aduerto credidiffdfiue angulto0 finu difcreti reflgnatio. Alio latere Gadium ab eode occidete magna pars meridiani Tinus
ambitu mauritamxnauigaturhodie.Maiore quidem eius parte &orietis uidotix.Magni
Alexandri iuftrauere ufq? in arabicum finum.ln quo res gerente.C.Cxfare Augmfilio fi ^ gnanauium ex Hifpaniefibus naufragiis ferunf agnita.Et Ha‘no Carthaginis potentia flo rente circunue&is a gadidus ad finem arabix nauigatione eam prodidit fcripto. Sicut ad extera europx nofcenda huffus eode tepore Himilco .praeterea Nepos Cornelius auctor e.Eudoxu quedam fua aetate cu Lath&ru regem fugeret arabico finu egreffu gades ufq? p / ue&u.Multoq? ante eu Coelius Antipater uidiffe (e quinauigaffet ex Hifpaia \ Aetiopia comertii gratia.Idem Nepos de feptemtrioali circuitu tradit.Qu.Metello Celeri.C.Afm «tanfin confuiatu coilegx fed tum gallix procofulfindos a rege fueuorum dono datos $ ex Tndia comertiicaufanauigantes tempeflatibuscffent in Germaniam abrepti.Sicmaria„ circunf ufa undiqj diuiduo globo parte orbis auferut nobismec ide huc nec hic illopuio/ ” tra<3:u.Qu2ec6tcplatioaptapetegend^mortaliuuanitatipofceteuidetur:uttotu hoc qc v quid eft m quolfingulis nihil fatis eft ceu fubie&um oculis quatum fit offendam].
6*. c c {Rjux portio terrx habitetur. CCa. LXX.
' A i primum dimidio coputarimihi uidetur taqua nulla portio ipfi decedat oceano qui toto circumdatus medio & oes exteras fundens recipienfcp aquas:& quicquid,,
L exit in nubes autfydera ipfa tot di. tantx magnitudinis pafcens: quo tandem am /
W
tl*
ia
jfH"
tentu
pitic~~
5> mi
•Vic6
pii
ftrrtm
. plirudinis fpatio terra creditur habitarijiproba di infinita debet effe tam uaftx mojlis pof . feffio i Adde quod ex reli&o fpatioplus abftuiit cxlum .Nam cum fint eius quinqi par * stes quas uocant Sonas infefto rigore &Xternoprxrniturgelu omne quicquid eft fu bie&um d uabus extremis utrincp circa ucrtices hunaquifrionumfeptem uocatur : eu i qui aduerfusilli auftrinus appellatur:perpetua caligo utrobicg di alieno molliorum rum^afpedu maligno? ad pruina tantum albicansdiux uero media terrarumque folis or r bitaeft.exufta flamis:& cremata comminus uapore torretur . Circa quam qux tantum in , ter exuftam di rigentes temperantur.hxqj ipfx interfe non per uix propter incendium f y derum:ita tres terrx partes abftuiit cxlum; oceani rapfaincerto e.Sed ac relida nobis una portio:baud fcio.an etiamin maiore damno fit.ldem fiquidem oceanus infufusun multos ut dicemus finus:adeo uicino accelTu interna maria allatratur centnm quindeci miilibus •palTuum Arabicusfinus diftet ab Aegyptio mari.Cafpius uero.ccclxxv.millibus a pontk^>r co.ldeni interfufus intrat per tot maria .-quibus Affricam Europam Afjanidifpartic quan tum terrarum occupet.Coimputetur etiam nunc menfura tot fluminum di tantarum palu dum . Addantur 5C lacus/ftagna iam data in cxlum 8C ardua afpedu queqj iuga iam filux uallefqj prxruptx di folitudines:ac mille caulis deferta detrahantur.Hxtot portiones ter£ic rX:immo uero utplures tradidere mundi peotu&necp.n.eft aliud terra in uniuerfo:hxc e l^Z’r materia glorix noflrx hxc fedcs.-hic honores gerimus: hic exercemus imperia:hic opes.cu pimus:hic tumultuatur’humanumgcnus:hic inftauramus bella etiam ciutlia.-mutuifep c2B dibus laxiorem fateimus terram:8i ut publicos furores gentium tranfearmhxc in qua conf minos pdiimus:furtocp uicini cefpitemTToftro folo afFodimus:ut qui latifTime rura iiief/ fcatus fuerit: ultrae^ famam exegerit accolas quota terrarum parte gaudeat: uel cu ad me*5 fura auarit^IUx propagauerit:qua tandem portionem eius defundus obtineat,
ffMediam effe munduerram. <|Ca. LXXI.
l Ediatu effe mundi totius^haud dubiis conflat terram argumentis: fed clariffime *■! xquinodii paribus horis.Nam mfi in medio effqxquales dies nodefep habere no Iqpoffe deprxhenderetW:6i dioptrx:qux ud maxime id confirmant eum xquino ' ifliali tempore ex eadem linea ortusmccafufq^ cernatur di folftitalis exortus per fua linea brumalis occdlifqi.-qux accidere nullo modo poffent.-nifi in centrojjta effer
*
•!De fyderum inxqualitate & de Edipfi. £t ubi ? 'jxeiCa. LXX1L
1 Res autem circuli fupradi&is Somsmiplexi inxqualitates temporum diftingue i Solflicialis a parte (igniferi exeelfiffmja nobis ad feptemtrionalem plagam uerfuf
fe
contra ad alium polum brumalis.Iteni nieclio ambitu Signifer^orbisincedens arquino&ia* iis.Relifiquoium quas miramur caufain ipfius terras figura eitjquam globo iimijem Si m ea aquamiifdem i telligitur argumentis. Sic enim fit baud dubiemt-nobis fipptemtiioaJis plagas fydera nunquam ocddant:contra meridianas nunqua oriantur.Rurfufqp hac ab il lis non cernacur attollente fe contra medios uifus terrarum globolfeptemtrioes no cernu t trogqditas Si confinis Aegyptus:nec canopum italia.# quam uocant bercnices crifije . |c? m jua fub Diuo Auguftocoguominauere Caefaris thrononunfignisibi ftella adecc$ manis* jCnL^
nopiis quartam fere"partem figni unius fu pra ter ^
fefto adurgens faftigio incuruatur:utc3nbpus quartam fere'partem figni unius fupra i
U rt>* <
-i' Ti
10 jbcfU >•>
ram eminere Alexandri^ intuentibus uideatubeadema Rhodo terram quedamodo ipfa ftringerein ponto oilinio non cernatur ubi maxime fublimis fcptentrip^ Idem a Rhodo abfeonditur magifqj Alexjind r ise in Arabia Nouembri menfe prima uigilia occultus.Se* eunda fe odendicin merofe iblditio ucfperi paulifper apparet: paucifqj ante exortum ar * rduri diebusparitercumaiecernitur.Nauigantiumhxcmaximecurfus deprehendunt i aiia aduerfoa alia p^momarifubitoqj confpicuis atq^ut e freto emergentibus que \ anfra "clu pile latuere fyderibus.Neqj enimuit dixere aliqui)mundus hic polo excelfiore fe atto
lit: ut undi~ - *•—* — -r 3 - ” - *- - J- — - L-r - • -
duntur
tex:fic in illam terre deuexitatem
i/hoA’5‘*0 * :
i,) ■frelv-ri&i 5 bi'{'
■ JmjS-StKwr j'{
v ~ Tdl
Itv ibtt,.
r,fj>llt )
igrei
is que hic
fa fuerant.quodRifiinfigurapileacciderenonpoflet.Idcoqj defedusfolisaclune uefp* tinos orientis incole no fentiunt.nec matutinos ad occafum habitantes: meridianos uero
faspius. Nobili apud arabiam magni Alexandri ui&oria luna dcfecide nodis fecunda ho fi ra prodita efhEade^ in ficilia exoriensJSolis defe&um Vipfano& Fonteio conf.qui fuere ^ ance paucos annos fa&um pridie cha.maias campania hora diei inter fcptimam;& odauam fenfic.Corbulo dux inin armenia inter horam diei decimam Si undecimam prodidit uifu circuitu globi alia aliis detegente Si occultante.Quod fi plana elTet terra fimul omnia ap«* perent cundismodefq^ no fierent inequales necg aliis qua, in medio fitis paria duodeci ho rarum inter ualla cernerentur:que nuc no in omni parte fimili nipdo congruunt,
. |[Que ratio diurne lucis in terris, t-Ca. , LXXIU#
T Deo nec nox diefqj quis eadem toto orbfftmul ed oppofitu globi nodemaut alii *! a f > bitu dieafferente.Mukis hoc cognitumexpeiimentjsdn afrrea hifpaniaqj turiuni ^ , ■ 1 Hanibalis.In afia uero propter piraticos terrores fimili fpecularum prefidio excita » 'toVin quis prenunciatos ignes fexca hora diei accenfos fepe cdpertu ed:tertia nodis a ter go ultimis uifos.Eiufdem Alexandri curfor philonides ex dcyone ad clintinille Si ducen* ia fladia nouem diei cofecit horis Indeq? quauis decliui itinere tertia nodis hora, remefus eftfepius.Caufaq>euticumfoleiter erat;eundeqp remeans obuium contrario preuerte** bat occurfti.Qua de caufa ad occafum nauigantes quauis breuiflimo die uincut fpatia no
durhe nauigauonis ut folem ipfum comitances. _
^ c t, llundmica de eadem re Si horologio primo, tlC a, LXXIII1»
[ii^Afaqj horofeopa no ubic^ eidem fune ufui trecentis dadiis aut longiflin^e etia qn
abit-
lycrtlc
I gentis mutantibus remetumbris.Solisitacp umbiliciquem gnomonem appellant kfj^fliimbra in xgy pto meridiano tempore xquinodii die paulo plus qua dimidia gno*
,;cr*‘cy <7
ff,<
i-
yftovet at tne trpeM
:±:TX&4
monis menfuram efficit.In urbe romanona pars gnomonis deeft uinbrcE.ln oppido anco** { na fupered quinta.xxx.In parte italiSE quse uenetia appellatur eifdem horis umbra gnomo niparfit, |[VBi Aquando nuite umbra?. LXXV^
'Imili modo tradunt in fyeneoppido quod cd fupra alexandriamquinc^ milibus dadiorum folditii die medio nullam umbram iaci.puteucg eius experimenti gra ,/tia fadum totum illuminari.Ex quo apparere folem illi loco fupra ucrticcm ede: juod etiam in india fupra flumehyfpafin fieri tempore codem.Oneficritus fcripfit.Codat z- c$ in berenice urbe troglodytaru inde dadiis.iiii.milibusodingcntis.xx.eadem gente i ( ptolemadie oppido quod in margine rubri, maris ad primos elephantoru^i uenatuscoditu X ■p"8 X A;|
ed.Hoc idem ante folditium quadrigenis"qiiihis diebus totideqj podea fieri: Si poft cos XXbXZJXM nonaginta dies in meridiem umbras iaci Rurfus in meroe infula qua: ed caput gecisacthi* opum quincp milibus dadiorum a fyene in amne nilo habitatur bis anno abfumi umbras : fole duodeuigefimam tauri partem Si qnartadecima leonis obtinente.In india gente orc^u
b ii
m
(jLIBEib
tnonseft mallus noie :iuxta quem umbras sdlate in auftrum hyeme adfeptetrionem iaria
tur.Quindecitu tantum
"/i n, 9"^,
_j_„. _ . . aret feptetrioJn eademindia patalis celeberrimo
v' 2portu fol dexter oritur.VmbrK in meridiemcaduntrSeptecrionem ibf Alexandro moran/ te annotatum prima tantu nodis parte afpici Oneficritus dux eius fcripfit.Quibus in io cis indias umbrae no fint feptetrionem no cofpici:& ea loca appellari afciamec horas dinu* tw imerariibi. fj\^bibisanno umbras&ubiincotrarium. 4jCa. ^LXXVI.
‘ — ^CJrpT in tota troglodytice umbras bis.xlii.diebusin anno Eratofthenes in cotrarium ladereprodidit. , —
CVbilogiflrimusdies& ubi breuifiimus. tiCa. LXXV1I
Ic fit ut uario lucis incremehto in meroe longiflimus dies.xii.horassequino&iales odo partes unius hora? colligat. Alexandiiae uero.xiiii.horas.Initalia xv.ln bri
_ xv!ubi le flate lucida nodes'auhdubie reprotnittuntid:quod cogit ratio credif SoU
^ . jftitiahbus diebus:accedente fole propius uerticem mundiangufto lucis ambitu fubiedo terreK/cotinuos dies haberi fenis menfibusmoderq? e diuerfo ad brumam remoto. Quod TSh' fieri in infula ty!e pythias malfilienfis fcripfit:fex dierum nauigatione in feptemtrionem .abritaniadiftantc.Quidam ueroinnotna quas diflat a Camalduno britaniae oppido circi a ter ducentis milibus affirmant. Citem de horologio. tLCa. LXXVIII. fcijq&dMbrarum hanc rationem 8fquam uocant gnomonicem inuenit Anaximenes mil£ fius Anaximandri de quo diximus & Taletisdifcipulusiprimufqj horologiuqd
jSPfcpj —
(eMinortmU* h~<" Pnrrrpr-^1 cr* per b*cyn et-nort*”]' 9 ncjne
K» %oreut-
^appcllant fciotericontlacedemone offendit ,
l^tiomododiesobferuentur. CCa, LXXIX-.
y: pfum diem alii aliter obfcruauere.Babyllonirinter duos-olisexortus. Atheniefes inter duos occafus .Vmbri a meridie in meridie.Vulgus omne a luce ad tenebras
media
(Sacerdotes romani 8C qui die diffiniere ciuilc:item asgyptii & hipparchus a in media.Minora a uteinteruallaeffe lucis inter ortus foiis iuxta folflitia qua
xqui*
T*Jf
. ' -mrt» U*r*t-
■a?-»*;ta*eQ fr<£- 7 i
7 tiBJw/.yw) t-nZ
rx ,
; ? <X>np\ IrJ-
itSafv;
sreri:aduflif^ fimiles gigni-.barba & capillo uibrato no cft dubium.Et adfierla pia ga mundi atqj glatiali candida cute efiegentes flauis pmiflas crinibus.Trucej ue>; ( oli rigore has & illas mobilitates habentes.Ipforuc# crinium argumento iliis in fu /
•pera fuccu reuocari natura uaporis.Hi^ in inferas partes depelli humore deciduo.Hicgra liesferastillicuariaseffigiesanimaliumpuenire&maximealitum&inmukas figuras gi gni uolucres.Corporum autem pceritatem utrobic#:illicignium nifmhic humoris almie
• co.Mediouero terras falubrisutrin<$mixtura:fertilis ad omnes tra&ustmodicuscorporu habitus.magna 8i in colore temperics:Ritusmolles'-fenfus liquidos-. ingenia facunda £6«* tiufq? natura? capacia. lifdem imperia q uze nuqua extimefectibus fuerint: ficut ne ille qm>/ -/
dent his par uerinrauulfas ac pro Unitate naturas urgentis illasfollitarie ♦ *
. c IjDe motu terras. ,v/v.s C^a. LXXXL
■qj/fv AbiToniorum placita motus terras hiatufep K castera oia ui fyderum exiftimanc fie || JbWri Sed illorum triu quibus fulmina affignant.Fieri aut ba?c nieantiu cu fole aut
gruetiu: & maxie circa qdrata mudi.prseclara qusda ef Tb & i mortalis i eo(fi credi tmis)diuinitas phibetur Anaximadro milefio phyficoique ferut lacedemoniis prxdixifTe; ut urbem ac tjda cuflodirent.Inflare.n.motum terrs.Et tum urbs tota eorum corruit.Et taygeti montis magna ps ad formam puppis emines abrupra cladem infup eam ruina pref , fit.perhibetur & phcrecydis pytbagoras dodoris alia coied:atio:fed 6 L illa diuina . Hauftu •• aquK e puteo pr^fenfiiTe ac pnedixiffe ibi terr^ motum.Qus fi uerafunt quatu a deo ta^ dem uideri poliunt tales diflare du muant^Ethxcquidearbitrio cuiufs^ exiftimanda re/ linquantur. Ventos in caufa elfe no dubium reor.Ncq? em' unquaintremifcut : terras nifi fo piro mari.casloc^ adeo tranquillo ut uolatus auiu no pendeant fubtra&o orni fpiritu q ue hitmecunq nifi pofl uentoscoditos.f.i uenas&cauernas eius occulto affiatu.Neq? aliud : efl in terra tremor q in nube tonitruu.Nechiatus aliud :qua cu fulme erupit . inclufo fpiri tu ludante:6i ad libertatem exire nitete.
t)De terra: hiatibus, f|Ca. LXaXII*
<im
r _ „ ... hiatu pro*
I fundo hauftis:alibi egeftis molibus-.alibi emiffisinibusmonunqua etiam ignibus calidis uef6tibus:alibi aduerfo fluminucurfu.praecedit uero comitaturq? terribilis fonus.-alias murmur fimilius mugitibus aut clamori humano armorum ue pulfatium fra gori:p qualitate raaterise excipientisformaqi uel cauernarum uel cuniculi :per que meat exiliusgraiTateinanguftoeoderaucoun recuruis refultanteun duris feruented humidis fiuduante di ftagnantibus.Ite feruente contra folida.ltaqj di fine motu faepe editur fonus .nec fimplici modo quatiturunq:fed tremit uibratqj.Hiatus uero alias remanet oftendens qu22forbuit:aIiasoccultat orec6preflb.Rurfuc5itaindu£lofolo ut nulla ueftigia extent urbibus pleruqj deuoratisagrorucp tradu haufto.Maritima autem maxime quatiuntur . nec montofa tali modo carent.Exploratum eft mihi alpes apenninas fsepius t/remuifle , Ec . autunoac nere terra:, crebrius mouenrur: fient fiunt fulmina.IdeogaJlix&sgyptusmini me quatiunturrquoniam hic asfiatis caufa cbfhtrillichyemis.ltem nodu faeoius qua inter diu.Maximi aute futuri figna motus exiftunrhi matutini uefpertiniq?:fed propinqua lu cecrebri.lnterdiu autem drea meridie fiunt:& folis lunaeq; defedu : quoniam teptftaces tuncfopiuntur.praxipue uero cum fequiturhymbremaeftus.hymbresueasftum .
{jSigna motus futuri» fjCa, LXXXIJI .
Auigantes uero fentiunt no dubia coniedura:fiue flatu intumefccntefludu fubi ^to:aucquatiente idi.Intreniunt uero dc in nauibus pofita seque qua i sedificiisrcre l^pituq* prsenunciant.Quin &uolucresnonimpauida2fedent.Eft &in caelo fignum ! prseccouqp motu futuro.autinterdiu aut paulo poft occafum fereno ceu tenuis lineae nu* bis in longum pgrredae fpatiu.Eft & in puteis turbidior aquamecfjne odoris tedio.
(f luxilia contra motus futuros, C Ca. i LXXXJIII.
*cut ^ *eniedium:qualecloacae di crebri fpecus pbent, Praecoceptum eni
jfpirirum exhalant.quod i certis notatur oppidis:qu£minus quatiuturcrebris ad -FZL^ purgada elunie cuniculis cauata.Multoq? fut tutiora liifde illis q pedet; ficut nea ‘ poli r italia itdligitur;parte eius quae folida e ad tales cafbs obnoxia.Tutimmi fut aedifi * cioru fornices:anguli quoc5parietu:potefc5 alterno pulfu renitente. Et latere terreo facti parietes minore noxa qiiatiuntur.Magna differentia eft& i ipfo genere motus.pluruib9 iiquide modis quatitur.T utiffimum eft cum uibrat crifpante aedificiorum crepitui cu i tumefeit afTurgensialtcrnoq-rmotu refidet inoxium:8C cum cocurretia teda cotrario idu arietanc:quomam alter motus alteri renititur.Vndantis inclinato & fiudus more quasda- uolutatio infefta eft:aut cum in unam partem totus fe motus impellit.Definuntaute tre inores cum uentus emerfit.Sin uero duraueremoante quadraginta dies fiftutunpleruqi U tardiusmtpote cum quidam annuo di bienii fpatio durauerUQt .
~ 4]p6rtenta terrarum femel uifa, t/Ca, LXXXV*
" "]pl| Adum eft di hoc femebquod equidem i hetrufeae difciplinae uoluminibus inueni ' jjiMjlf Ingens terraru portentu.L.Martio,Sex.lulioconf.in agro mutinenfi.Naq? mon*r . p tes duo inter fe concurrerunt crepitu maximo aftultates recedcntefc^nter eos fla/
ma fumo^ in caelum exeunte interdiu fpedante e uia aemilia magna equitum romanoru <
* familiarum &uiatorummuItitudine.Eococurfu uillae oes elifae. Animalia pmultaq intra fuerant exanimata fut ano ante fociale bcllu:quod haud fcio an funeftius ipfi terras italiae fuerit qua ciuile,N5 minus miru oftentu di noftra cognouit setas:anno Neronis principis fupremo ficut in rebus eius expofuimus pratis oleifq? intercedete uia publica incotrarias fedes trangreffis in agro marucio praediis Vedii Marcelli equitis roJres Neronis peuratis^^ (i Miracula terraemotus. ^}Ca. LXXXVl.
lunt Hmulcum terraemotu di lundationes maris eode uidelicetfpiritu infufr: aut
J refidentis frnu recepti.Maximusterrae memoria mortalium extit motus Tyberii Casfaris pncipatu.xii.urbibusafis una node proftratis.Creberrimus punico bej i eun de anu fepties ate^ qnquagies nutiatus roma.Quo quideanno ad thrafimenu lacu dimicantes maximu motum nec^ poeni fenfere nec romani, Nec uero fimplex malum aut in ipfo tantumotu piculu eft.Sed par aut maius oftentu nunq urbes roma tremuit ut non futuri euentus alicuius id pixnuntiumeflet, ^ — —
IjQhibus locis maria recefterintt C/ Ca* LXXXVI1,
(! LIBEft.
V'
nafcenttucaufatefrarumccuidcillerpincusattollendopotensrolonoualec KJM| erumpe.Nafcutur enflnecfluminu cantu uie&uflcut echinades lfulaz ab acheloo V^anane pue&£:miroc|3 parsasgypti a nilo.In qua a pharo lfula nodis 5£ diei eurfu fu ' , i (Te Homero credimus.Nec receflfu maris fictu idc circeus.Quod accidifte8£ in ambracias portu dece milium paf.inceruallo &achenienfiu quinqj miliuad pyraseum memoratu r.Ee ephefi ubi quoda asdc Dianas alluebat.Herodoto quide fi credimus mare fuit fupra men* phi ufqp ad cEthiopu motes Jteqiajplanis arabias mare circa ilium 8Upta cheutbranie : qcp -campos intulerit meander. fi Ratio infularum enafcentium . f Ca. LXXX VIII .
■ J
IjjAfcuncur & alio modo terrx: ac repente [in aliquo mari emergunt uelut paria fe “cum facieme natura:qusecp bauferit hiatus alia loco reddente .
4103^ & quibus temporibus enatse funt. 4JCa. LXXXIX®
r£ iampridem iCulx delos 8£ rhodos memoris produntur enatze.poftea mino res ultra 1ruelo:anaphe4nter lennum & hellefpontum neaunter lebedum 8C theon aloneunter cydadas olympiadis.cxxxv.anno quarto tbera 8C therafiadntcr eafdem poft annos.cxxx.hiera cademcp au tomate.Ec ab ea duobus ftadiis poft annos, cx.in noftrd geuo.M.Iunio Syllano &.L.Balbo,conf,ad.vm , iudus iulii thia.
, , (]Quas terras interrumperint maria. (jfCa. LXXXX.
fWNte nos 8t iuxtaitaliam iter solias ifulas:ite iuxta cretam emerfite mari mille qn
. gctum paifuu una.Cu calidis fontibus altera olympiadis.cxliii.anno tertioi thuf ico finu flagrans hsc uioletocuflatu.proditur quoq? mpmoriasmagna drca illam., /fjnukitudine pifcium fluitante cofeftim expirafle quibus ex iis cibus fuiffet.Sic 8C pyth^cu fas icapanofmu fer unt ortas, Mox in iis monte epoponcu repente flama ex eo emicuifTec
• campeftri squatum planice.in eadem 8C oppidu hauftu ,pfundo:alioq? motu terrs ftagnu emerfiff e.Et alio puolutis montibus infulam extitilfe prochiram.Naqj 8C hoc modo infiw las rerum natura fecit. Audiit ficiliam italis:cyprum fyris :euboeam boetiae.-euboeae atlan cem & macriarn.-belbicumbithynisdeucofiam fyrenum promontorio.
4) Qusinfuls continenti adiunds. 4)Ca7 XCL
Vrfus abftulit infulas mari iunxitqj terris.AntiiTamlefbo^ephirium halica r na fos I -€thufa mindo; domifton & pernem mileto:arthcmifa partenio pmontorio byban, .. I.L \ da quondam infula ioniae.cc.nunca mari abeft ftadiis.Syrite ephefus I meteranea. Siabet.Derafidas S^ophonia uicina ei magnefla.Epidaurus & orico infulas effe deflerunt .
terr emotu mari permutats. Ca. V XCH.
/"■rjl N totum abftulit terras primum oim ubi atlanticum mare e(fl Platoni credinjus) ?]||li|l|oir\hiedio fpatio .Mox interno:qus uidemus hodie merfam acarnaniam ambracio finu achaiam corinthioxuropam aflaq? propontide 8C ponto . Ad hoc grupic ma*
itleucadaantiiym:hefpontum:bofphorosduos. _ 1
flQuas terraripfs fe forbueruur. f! Ca . XCI1T .
""Tqj ut finus 8C ftagna praeterea: ipfa fe condens terra deuorauit.Cybotu altilTimu
ntMi IX
monte cu oppido curite:fyphilu in magnefla.Et prius in eodem loco clariflimam - urbe qustataIisuocabatur.GaIanis&caIaniesurbiuinphceniceagros5icum ip/ fis phegium stiopix iugum excelfilTimumuaqua non infidagralTarentur 8i littora.
urbes hauftefint a mari. C Ca . XCIIII.
k . Trrba 81 antiftacircameotin potus abftulit.Elicen8i bura finus corinthius : quarij in alto ueftigiaappent.Ex infula asaeaaplius.xxx.milia pafTuum abrupta fubico cu
(,,HpIurimis mortalium rapuit.Et in ficiliadimidiam tyndar/da urbem ac, quicquid ab ^jitalia deeft.Similiter in boetia eleuflna. m De Piaculis. ^^ ^Ca. XCV.
^|\ rpcus eniuero terrse flleantur 8i qcquid e:ubi falte bufta urbiu extat. Simul ut ter f 4 I12 miracu^a Potius dicamus qua fceleranatur^.Et bercule no cseleftia enarratudifc TJjJficiliora fuerint.Metallorum opuletia tam uaria:ta diues:ta fa'cunda:tot faculis fuDonens.-cu tantu quotidie orbe toto populentur ignes:ruinse:naufragia:bella:fraudes.“ ' tantu uero luxuria 8L tot mortales coterant.gemarum pi<ftura tam mulciplex.Lapidu tam difcoloresmacutednterc^ eos candor alicuius praster lucem omnia excludens .Medicato xum fontium uis.Igniu tot locis emicantiu ppetua tot feculis kediaiSpiritiis letales alibi aut fcrobibus enjilTi-aut ipfo loci fltu mortiferi, Alibi uolucribus tantum, ut forade uici/
■$da
4)ij* ^
HO urbi tra&u. Alibi prsrter ceteris animantibusmdnunq di homini: ut in finudl^no agio di puteolano funnquse fpiracula alii uocant.alii charoneas fcobrcs mortiferum fpiiitu ex** halantes.ltem in hirpinis afandi ac mephiis eundem locum quem qui intrauere moriutur Similimodohirapoirinafia matrismagnecantumfacerdotiinnoxium.Alibifatidici fpe** cus quorum exhalatione temulenti futura precinunt: ut delphis nobiliiTimo oraculo Qui busin rebus quid polfit aliud caufse afferre mortalium quifpiam qua diffufaeper omne na
turae fubinde alitenatq? aliter numen erumpens . - - _
([Deterris femper trementibus. C;Ca. XCVI.
Vasdam uero terrae ad ingrelfus.tremunt ficut in Gabinenfi agro non procul Lurbe
_Roma jugera ferme ducenta equitantium curfu» _ _
41 Te infulis femper fluduantibus . C'Ca» XCVII.
||mi!iter in reatino quasda infulse femper fluduant:ficut in agro cecubo.ft eodem ^IP^ijlreatinomutinenfi ftacionenfi.-inuadimcnis lacu:&ad cutiliasaquasopaca filuaq** die acnodu eodem loco uifitur.Inlydia aquas uocantur calamie no uetis fo 0um:fea etiam cotis uel quolibet ipulfirmultorum ciuiummithridaticobelio falus.Sut &
; in nympheoparuse faltares didse.quoniain fymphonias cantu adidus modulantium pedu mouencur.ln tarquinenfi lacu magno italise duo nemora circunferuntur nunc triquetra figuram edentesmuc rotundam complexu uentisimpeilenribus.quadratam nunqua.
(iQuibus in cerris non pluat:& aceruata terrarum miracula di merorum * . 'elementorum. 4!Ca. XCVIII.
/C|‘ Elebre fanum habet Veneri papbosrin cuius quandam aream non impluit .Ite in 1 ' Jmea oppido crcadis circa fimulachru Mineruas.In eodem relida facrificia no putrete cunt.iuxtamarpafa oppidum Afi£ cautes flat horrenda: uno digyto mobilis .Ea >
* ^em fitotocorpore i pellatur refiftes.In taurorun peninfula I ciuitace parafino terra e qua
fanatur omnia u ulnera. Ac circa afontroadis lapisnafcitunquo confumucur omnia cor ✓ pora:farcophagus uocatur.Duo funt montes iuxta fiumelndu:altcri natura e ut ferru om ne tencat:aiteri ut refpuat.ltaq? fi frntclauii calciameto udligia auelli in altero no poflferi altero fifti.Locris di crotone peffilentia nunquam fuilte nec ullo terremotu laboratum an notatum efl.In lycia uero femper a terremotu.xl.dies ferenos effe.ln agro harpauo frume tum fatu no nalcitur. Ad aras murias jnueniente di apud tufculanum.& in filua ciminia lo ca funt in quibus in terram depada noextrahuntur.ln cruflumino natu fanu ibi noxium: extra faIubre_eft.Ecde aquarum natura complura dida funt. — _
3=-- ^ tlQua ratione aedus maris accedant recedant. ll.Ca. XClX.
:d’aeftus maris accedere di reciproci are maxime mirum efl.pluribus quidem ffCo* r lis accidit. Verum caufa in foledunaque.Bis inter duos exortus lunae affluunt bif
que remeant uicenis quaternifque femper horis.Et primum attollentes fe cu ea &C Proiundo intumefeentes. mox a, meridiano casita faftigio uergentein^occafunrirefidenfes.
' ) Rurfufque ab occafu fubter 4 cseli ima 8i meridiano contraria accedente inudates.Hicejp nec iterum exoriantur fe forbcnres,Nec unquam eodem tempore quo pridie refluit : ut ancilante fydere trahenceque fecum auido hauflu maria & aiTiduo aliudequam pridie ex oriente paribus cameinteruallis reriprocisdenifeg femper horis noncuiufqj diei aut nodif aut locided ab sequinodialibustideoque inaequales uulgarium horarum fpatio utcunque ■plures in eas aut diei autnodis illarurmitteffurE cadunc.ft equinodio tantum pares ubiqj ingens argumentum plerumque jlucis ac uiefis etiam diurns.hcbetes ede qui negent fub termeare fydera:ac rurfus eadem refurgcre.-fimilemque tetrisimmo uero uniucrfse natu** rae di inde faciem in iifdem ortus occafufqj operibus non aliter fub terra nianifeflo fyderif curfu alio ueefedu qua cum preter oculos noflros feratur.Multiplexetianum lunaris dif ferentia:primumqj feptenis diebus.Quippe modici noua ad diuiduam aritus pleniores ab ca exundanc.-plenaqj maxime feruent.Inde mitefcunt.pares ad feptimam primis.Irerumcp alio latere diuidua augcntur.ln coitu folis parcs.piane eadem aquiloia di a terris longius recedente mitiores qua cum in auflros digrefla propiore ujfu uim fua exercet, p odonos quoqpannos ad principia motus & paria incrementa centefimo lunae reuqcancur ambitu:
• augente ea eunda folis annuis cafwis duobus asquiodiis maxime timentes 5i autunali an? piius quam uerno.Inanes uero bruma di magis folflitio.Nec came in ipfls quod dixi rem
b i i i i
w
tJLIBEk.
porum articulis fed paucis poft diebusdkuti ne<£ in pica aut nouifTima feci pofteamec ftac tim udunam mundus oftendat:occultetue:aut media plaga decliner: uerum fejfre dua* bus horis sequinodialibus ferius: tardiore femper ad terrasomnium quas geruntur in cx*
Io jejfe^u cadente qua uifu:ficuti fulguris 5i tonitrui & fulminum.Omnes.n.aeftus i oc ✓ cean& maiora integunt fpatia inundatq? qua in reliquo mari fiuequia totum in uniuerfita teammofius 'eft qua i parte:fiue quia magnitudo aperta fyderis uim laxe crafTantiseffica* tius fentic eadem anguftiis arcentibus.Qua de caufa nec lacus nec amnes fimiliter mouen tur.Odogenis cubitis fupra britaniam intumefcere asftus Pytheas maJTilicnfis audor efl Interiora autem maria clauduntur ut portu. Quibufdam tamen in lociVfpaciofior laxitas dicioni patet. utpote cum plura exempla fuht in tranquillo marimulloqj uelorum impuli
* fu tertio die ex italia pcruedorum uricam aeftu feruente.Circalittoraautcm^isquq in ai
to deprehenduntur himotus.-quoniam 5 i in corpore extremo pulfum uenarum.i.fpiritus magis fentiunt. ^ C Vbiaeftus extra rationem. ( ]_ Ca. G
— N plerifqjtameasftuariispropterdifparesfyderuinquocp tractu exortus diuerft fi exiftunt asftus tempore no ratione difcordes:ficut in fyrtibus.Et quorudam tame
^iil, . .priulta natura eftuielut taurominitanieriipi.Sepius & in euboea fepties die ac no -f f&e ' reciprocantes: Aeftus idem triduo in menfe confiftit,feptima:odaua:nonaq? luna.Ga*
' dibus qui eft delubro Herculis proximus fons inclufus ad putcimodum alias fimul cuht oceano augetunminuiturcp alias uero utrunqj contrariis temporibus.Eodem i loco alter oceani momidus confentit.ln ripabetbys oppidum eft cuius putei crefcenteasftu minun tur:augcfcunt decedente mediis temporum immobiles, Eade natura in hifpali oppido uni puteo.-cetaris uulgaris.Et pontus femper extra meat in propontidem in trorfus in pontu T); nunquam refluo mari. fiMiraculamaris. f)Ca. Cl. 'y';
^ Mnia plenilunio maria purgantur:qu2edaiu&ftato tepore.Circa melTana & mjas fimo fimilia expuLintuiin litus purgamenta: unde fabula folis boues ibi ftabulari.
_ ___ Hisd^de ut nihil quod equidem nouerim praeteream. Arifroteles nullum animal ■)nifi aeftu recente expirare affirmat. Gbferuatum id multum in gallico oceano di dunta a xat in homine compertum.
4] Qu^poteftasl unas &cerrena& maria. . |TCa. C.H.
. Vo uera coiedatiq exiftit haud fruftra fpiritum fydus lunas exiftimari.Et hoc effe •quod terras faturet:aecedcnfcg corpora impleflDabfcendenfqj inaniat.ldeocu iere anento eius augeri cocliylia:& maxime fpiritum fentire quibus fanguis no fit.Sed
* Si fanguinem hominum.efTet cum! lumine eius augeri ac minui.Frondes quoq? ac pabulaC
utfuolocodicerur)fentireinomniaeandempenetranteui* _
‘ _ {[Quae folis Si quae falfum mare. i) Ca. C. III*
g"tTaq? folis ardore ficcatur liquori hoc efle mafculum fydus accepimus torres cu I da forbenfcg.Sic mari laijie fetenti faporem incoqui falisaut quia exhaufto inde E dulci tenuiqj($ facillime trahat uisignea:omneafperiuscraiTiufq?linquatur.Ideo equorum aquam dulciorem profunda.Hanc effis ueriorem caufa' afperi faporis: qua quod mare terre fudor fit xternusfjutquia plurimum exarido mifceatur illi uapore : a£ quia terre natura medicatas aquas inficiat.Eft in exemplis Dionyfio ficilias tyranno cupul Jus eft p potentia accidiffe e prodigium: ut uno die in portu diilcefcerct mare «
{ilcem de naturalunas. 4jC a. C.I1JL
P J Ontrario ferunt lunae fcemineum ac mqje fydus atq? nodurnum foluere humore 6 i trahere no aufere.ld maifeftu eft qd feraru occifa corporai tabe nifu fuo refok uat:fonoq? fopitis torpore ptradu i caput reuocct.GIacierefudat: cudacp huifico fpiritu laxet.Ita pefari naturas uices:fempq? fufficere aliis fyde^ elemeca cogctib9;aliis uero fu de tibASed i dulcib9 aqs lunae alimetu ee ficut i marinis folis, Vbi altiifimu mare. Ca. CV Ltiftimu mare.xy.ftadioru Fabianus tradit. Alii in ponto ex aduerfo cdraxoru ge J*cfeli»tis uocatbatjaea poti-- tricetis fereacotinenti ftadiis fmcnfaaltitudie^maris traduc . madis nuq reptis. C Miracula aquarum fontium Si fiuminu. . CVE
Irabilius id faciunt aquae dulces iuxta mare uc fiftulisemicantes.Nam nec aquarii natura a miraculis celTat.Dulces mari inuehutur leufores hauddubie.ldeo^ ma<* tinae quaru natura grauior magis i ueda fuftinct. Quasdam- uero Qi dulces inter fe £
°fuma
M-'*
k-- . . Ii II.. . . f/, ft;- ' .
& 7 • . iupermeant alias. Vt in fucino lac|u luue&usamnis: in latio addua in uerbano ticinuy : in
Vu benaco mintius-.infeuino olliusbn lemano rhogamus.HitranfaJpesfuperiores in 'itahsin
^^ niiiltofum miliutranfituhofpitalesfuas tantu nec largiores^ intulere aquas euchentes.
proditu hoc & in oronte amne fynaemukifcp aiiis.Quidam uero odio maris ipfa fubeunc ,, ; uadafficut Aretufa fons fyracufanus in quo reddutur ia&ain a!pheu:qui per olympia fiu ; V( ens peloponefiaco li&ori infunditur.Subeut terras rurfufqi reddutur.Lycus in afia. Erafi mus in argolica.Tigrisin mefopotamia, Ecquas in Aefculapii fonte athenis imerfa fut in phalerico reddutur-Et in akinatecapo fluuius merfus poft.xx. milia paffuu eyit.Et in aqui* leienfi timauus.Nihil in afphaltice iudeas lacu qui bitumc gignit mergi por. N cc in arme* nix maioris aritbifTo.is quidc inttoffus pifces aiit.ln falentino iuxta oppidu maduriam la cus ad margines plenus: nscp exhauftis aquis minuiturmeqj infufis augetur, in cicon iim flumine &in picenodacu uelino lignum deieclu lapideo cortice cbducicur.Et in furio cpl chidisflumine adeo ut lapide plerucp duras adhuc integat cortex.Similiter in flumine filet ro ultra furrentu no uirgulta modo imerfa: ueru 3t folia lapidefcjar.alias falubris potus ei9 aquas.In exitu paludis reatine faxu crefcic.8£ in rubro mario^qj uirentefq? frutices ena* jfcuntur.Sed 8t fontiu plurimoru natura mira cft feruore.ldqs ccia in iugis alpiu ipfcq? in ni3fi:& iter icalia 8t enaria 6t ut in baiano finu St in liri fiuuio mukift^ aliis. Na dulcis hau t ~ iftus in mari plurimis locis ut ad chelidonias infulas St arabu:& in gadirano oceano.pataui noru aquis calidis herbs uirctes innafcuturrpifanoru ran^.Ad uetuloniosin hetruriano procul a maripifces.In cafmate fluuius appellat fcatebra frigidus nbudantior arilate.in eo ut in archadias ftymphali cnafcutur aquatiles mufculi.ln dodone louis fons cu fit gelidus St imerfas faces extingat fi extinde adjiioueatnr accedit.ide meridie femper deficit: q de caufa anapouomenon uocat.Mox lncrcfcensad mediu nodis exuberat. Ab eo rurfus fen fim deficit. In illyriis fupra fonte frigidu expaQe uefles accendutur.louis ammonis fons i fferdum frigidus nodibus feruet.Introglodytis fons folis appellatur dulcis:& circa nieri/f %•; diem maxime frigidus:mox paulatini tepefeens ad nodis media feruore St amaritudine i feftatur.Padi fons mediis diebus asftiuis uelut interquiefeens femper aret.in cened6 infu , w la fonsfempera tertia nodis hora in fexta ab adimo foIflitiocxudat.Et in dclo infula Ino pusfonseodequo nilusmodo:ac paritercu eo decrefcitaugeturqp.Contra timauu amne infula parua in mari efl; cum fontibus calidis:qui pariter cum aeflu maris crefcuut minuu turcp.ln agro pitinate tranfapeninu fluuius nouanus oibusfoklitiis torres bruma ficcatur In falifeo clituni amnis aqua potata candidos boues facit. In boetia amnis melas oues ni / gras.Cephifusex eodem lacu profluens albas rurfusnigras penitus. Ruffafcg iuxta ilium 3cantus:unde 8t nomen amni.ln ponto fluuius affaces irrigateamposin quibus paffcc oues nigro lade asque gentes alunt.in rcatino fons neminia appellatus alio atq? alio loco exors sur annone mutationem fignificans.Brudufii in portu fons incorruptas piseftat aquas na mgantibus.Lynceffi^ aqua quas uocatur acidula liinimodo temuletos facit, ira in paphla^ gonia St in agro calenoJ in andro infula remplo Liberi patris, fontem nonis ianuariis feni / per uini fapore fluere Mucianus ter conf.credic dioftedofa uocatur. iuxta nonacrinam ar chadias ftix nec odore differens nec colore epota illico necatdtem in berofo taurcru colle ■ tres fontes fine remedio fine dolore mortiferi.in carrinenfi hifpaniteagro duo fontes iux ta fluat:alter oia refpues;alcer abforbes.in eadegete alius aurei coloris oes oftedit pifces nihil extra illa aqua esetens differetes.in comefi iuxta lariu racufonslargus:horis fingulis femp intumefeit ac refideuri cyiionia infula ante lefbum fons calidus latu fluit.Lacus fan nausin afia circiinafccnte abfynthio inficit.Colophone in Apolinisclarii fpecu lacuna eft cuius potu mira reddunt' oracula bibetiu breuiore uita. Amnes retrofluere & noff ra uidit setas.Neronis principis annis fupremis ficut in rebus eius retulimus lam oes fontes asda-4 te q hyeme gelidiores efie que fallitfSicut illa permira naturse opera ass St pl umbu in maf fa mergi:dilatata fluitare.Eiulde^ ponderis alia federe;alia inuehi.Onera in aqua facilius moueri.Thyre lapidem quis grandem innatare:eundeqj cominueum mergi. Recentia ca* daueraad uadum labi-.intumefcentiaattolli.rnania uafa haud facilius q plena extrahi.piu oia falinas aquas dulciores effe quam reiiquas.Nec fieri falem nifi admiffis dulcibus.Ma tinas tardiusgelare:8iceleriusaccendi.Hyeme mare calidius eflbautumno faltius : Oni/ ne oleo tranquillap.Et ob id urinantes oie fpargere: quoniam mitiget naturam afperatm
-rt-frv.
"~77.
*: 7'
da
i
■M
^ , . tUBER, hUn^
luccmcp deportet.Niuesin alto mari non cadere.Cum omnis aqua deorfum feratur exili re fontcs;atqp etiam in aetnaz radicibus flagrantis in tantu ut quinquagena di cen&naiw
Sia paltuumbarenas flammarum globus erudet. _ _
IJIgnium & aquarum iunda miracula & de maltha. ilCa. CVIL r—w Anq? di ignium (q> eft naturas quartum elementum reddamus aliqua miracula.fed ^
*j 9 primum ex aquis.lneomagene urbe famofata ftagnum dt emittens Knmm( maltha rJk _ uocantflagrantem.cum quid attingit folidi adh^ret.praetcrea tadus (equitur fu
gientes.Sic defendere muros oppugnante Luculloiflagrabatqj miles armis fuis. Aquis et
accenditur. Terra tantum teftingui docuere expermier tfjDenaptha. fiCa.
tenta.
vjdmilis elt naturi napcharita appellatur circa babyloniam : 8i in auftagenis partbias
profluens bytuminis liquidi; modo: Huic magna cognatio ignium: tranfiliuntqj p
Spinus in eam undecunqj uifam.Ita ferunt a Mcdfa pelicem crematam poftq facrifi 1 Q^atut ad aras acceflerat corona igne rapta. . —
4)Pe femper ardentibus locis. (LCa. CJX.
rfsrum in montiu miraculis ardet setna nodibus-f^P^ttanto^ceuo igniu materia t
r
M
fufficit.Niualis hybernis teporibus:egeftuqj cinerem pruinis operiens. Nec in ilio tantu natura fasuit exuftionem terris denucians.Fiagrat in gage lycia? mons chime v ja di quidem imortalis diebus ac nodibus flama, Ignem eius accendi aqua: extingui uero terra aut foeno.Gnidius Ctefias tradit.Eadem in lycia ephefti montes tarda flamante tacti flagrant adeo: ut lapides quocp riuorum 8i harens in ipiis aquis ardeat : aliturqj ignis ille pluuiis:Baculo fi quis exiis accenfo traxerit fulcos riuos ignium fequi narrant. Flagrat in badiis cophanti nodibus uertex.flagrat in medis Qi ceiftia gente cofinio perfidis.Sufis q* dem ad turrim albam.xv.caminis maximo eorum. Et interdiu .campus babylonia? flagrat quatda ueluti pifeina iugeri magmtudine.Item sethiopum iuxta befperiu montem ftellaru modo campi no de nitent.Similiter in megalipolitanorumagro tametfi internus fit ille iu eundus: frondcqi denfi fupra fc nemoris non adurens:^ iuxtagelidum fontem femper ar dens.Nymphei crater Hira apolloniatis fuis portendit ut Theopompus tradidit.Augetur hymbribus;egeritq} bitume temperandu fonte illo ingu$abili:alias omni bytumine dilu* tius.Sed quis bsec miretur.'5 In medio mari hiera infula ardet. Aeolia infula iuxta italia cu ipfo mari arfit per aliquos diesfociali bello:& donec legatio fenatus piauic.Maximo came ardet in cendio theonochema didum sethiopum iugum. Torrentelcp folis ardoribus fla*
, mas egeric.T ot locis tot incendiis rerum natura terras crengt.
4i Ignium per fe miracula.
JCa.
CX.
Lseterea cum fit huius unius elementi ratio foecunda:feqi ipfa pariat: & mimis cre :fin -
(vztl'
"lurcat fintilis:quid foreputandu eft: in tot rogis terras^Quse eft illa natura quae uora tc auidifftma iu toto mudo fin^dano fui pafcitr Addatur iis fydera imunera ingenia J(ql. Addatur humani ignes:# Iapidu quocp infiti naturpattrita inter fe ligna: « nubium
M f
i-nft
yn -w ff> ‘ * 5* '
di origines fulminum.Excedit profedo oia miracula ullum die fuifle: quo no cun^ta fla* grarent:cum fpecula quoq; cocaua-adiierfa folis radiisfacilius etiam accendantur: qua ul lus alius ignis.Quid q> inumerabiles partu: fed naturales fcatct^ fn nympheo exit e petra *A flama: qua? aqua accenditur.Exit di ad aquas fcatias .Ha?c quide inualida cu trafic nec loge iu alia durans materia. Viret di eterno hunc fonte igneu contexens fraxinu^Exit in mut| nenfi agro flatis uulcano diebus. Reperiturapud audores fubiedis arici* amis fi’ carbo deciderit ardere terramdn agro fabino di fidicino undu flagrare lapidem. In felentino op
fido natia ilnpofito ligno in faxum quodda ibisfacrum protinus flama exiftere. In lacinias * 7' unonis ara fubdiuo fita cinerem imobile e ffe perflatibus undicp procellis. Quin di repen tinos ignes exiftere di in aquis.Et in corporibus etia humanis emicuifit. Trafuuenum lacu arfilTe totu.Seruio tullio dormienti in pueritia ex capite flammam em^uiflklL. M arti u m in hiipania interemptis Scipionibus concionante di militesad ultionem exhortantem ar^- fifte.fimili modo Valerius Antias narrat.plura mcx Sidiftindius.Nunc enim quada mix->r tura rerum omnium exhibentur miracula. Verum egreffa mens interpretationem naturas ^ftinat legentium animos per totum orbem'ueluti manu ducere.
4)Terre umuerfx menfura longitudo di latitudo,.
cxr.
€
ortoyce ijvvy
■>uv?<rttpg6 <J t?rf »>nrr»«?g -»r*
. <l lf.
■ Ars noftra terrarum de qua memoro ambiete utdidum eft)oceano uefut innatas J^ongiiTime ab ortu & ab occafu patet:hoc eft ab india ad herculis colunasgadibus „ ™ facratas o&oginta quinqj milia fexaginta odo milia paffuu uc Artemidoro placee
pudori. Vc uero ifodora nonaginta odo milia decem & odo. Artemidorus adiicit ampli* fusa gadibus circuitu facri promontorii ad promontorium artabru:quo longiffime fons p* "curnchifpaniaso&ingentamilianonagintaunumudmenfurseduplicicurrit uia.Agange anne boftioq? eius quo fein eoum oceanu effundit per indiamparthieneq? ad myriandru urbem fyris in iflicofinupoficamquinquagintaquinc^ milia pafluumdece& nppe. Inde proxima nauigatione cypru infula patara Iyciasrhodu aftypaleamin carpatiomanin infu*
■ ias laconicas tamaru.Lylibeu ficilix.Caralra fardinias triginta quartuor.Deindegades duo decinmiilia.l. Qua? menfura u niuerfa ab eo mari effici t. lxxxx v iii.milia paffu uni.lxix/AIia uia qus certior itinere terreno maxime paret a gange ad cuphratemamne.l.M. paffuum. xxi.lndecappadociasin masaca.cc.milia.xliiii.Inde per phrygia:caria:ephefum: quadnngc ta milia palTuum.xMii.Ab ephefo per ssgeu pelagus delu ducenta milia.Ifthmum ducena ira duodecim miha.Deinde terra & laconico mari & corinthiaco finu patrans peloponem fiducenta duo milia guingenti:Leucade oduaginta fex milia quingenti.Corcyram tori/ ortm?jnti\ dem.Acroceraunia'centu trigintaduo milia quingeti.Brundunumodcgintafex milia qn genti.Romam ccc.milia fexaginta.Ad alpes uf<$ calcincomacum uicu quingenta decem & C octo milia.per gailiam ad pyreneos montes illibriu quingenta quinquaginta fex milia Ad oceanu & hifpaniae horam trecenta trigintaduo milia.Traieff u gadis feptepi milia qn*« genti.Qus menfura Artemidori ratione nonaginta efficit fexaginta nouem/Gtfitudo ait cem terr^ a meridiano ficu ad fepterrionem dimidio fere minor colligitur: quinquaginta quattuor milium fexaginta duo.Quo palam fit quatum 6ihinc uapor abftulerit : & illinc: dgor.Nc^cnimdedTearbitror terrisiaut non efle globi formam.Sed inhabitabilia utrin q 3 inedperta dte. Hasc' mefura currit a littore astiopici oceani:qua modo habitatur ad me roen quingenta quinquaginta miiia.Indealexandria duodecim milia quinquaginta.Rho dum quingenta o&ogintana Gnidum odoginta quattuormilia quingenti cum.xxv.M. Samum.c.milia. Chium o&oginta quattuor milia.Mitileneh.lx v.milia.Tcnedon.xxix.mi ‘Jia.Sigasum promontorium.xii.milia quingenti.Os ponti.cccxii.M.d.Carabin promoro/ iium.cccl.Os meotidis.cccxii.d,M.Oftium tanais.cdxv.M. Qui curfus compendiis ma / ris breuior fieri poccft.lxxxix.M.Ab boftio tanais nihil modicum diligentiflimi audores fecere. Artemidorus ulteriora in compertam exiftimauicscum circa tanain farmatarpm ge tes.degere fateretur ad feptemtriones uerfas.Ifidorus adiecit.xii.M.l.ufqj ad ‘;tilen : quas, coniedura diuinationis eff.Ego non minore q proxime dido fpatio farmararum fines no
r>orruti<6 ■ •T'<’
fciintelligo.Et alioquin quatum effe debet quod fnumerabiles getes fubinde fedem Imi «antes capiatur. Vnde ulteriorem menfuram inhabitabilis plagas multo efle maiorem arbi* tror.Nam 6C a germania imenfas infulas non pridemcopetras cognitum habeo.De longi* tudine & latirudinehxc funt qu£ digna memoratu putcm.lVniuerfum autem hunc cir j cuitum Eratoftbencsin omnium quidem litterarum fubtilitate:&in hoc utiq? prastcr cas/
’ )!<>}' yt d<tct
pafluumJmprobumaufum-.uerum ita fubtili argumentatione comprehcfum i pudeat no credcre.Hipparcus 6d in coarguendo eo dC in reliqua omni diligetia mirus adii dt ftadiorum paujpminus.xxv. milia.
4j Harmonica mundi ratio, fjCa. CXIL
Lia Dionyfiodoro fidesmecp enim fubtraham exemplum uanitatis granee maxi/ lf ’ mum.Mclius hic fuit geometrica fcientia nobilis.Seneda diem obiit in patria. Fu l^m nus duxere ei